• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kultura Mochica

    Przeczytaj także...
    Ceramika – w rozumieniu tradycyjnym, tworzywa i wyroby otrzymywane w wyniku wypalenia odpowiednio uformowanej gliny. Nazwa tych wyrobów wywodzi się z greckiego określenia κεραμικός (keramikos), które pochodzi z kolei od słowa κέραμος (keramos – ziemia, glina).<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Na obszarze dzisiejszego Peru w okresie prekolumbijskim rozwijało się kilka znaczących cywilizacji indiańskich. Były to:
    Piramida Księżyca - Fryz
    Piramida Księżyca - motywy mitologiczne
    Ceramika związana z rytuałami pogrzebowymi. Postać kaczki wojownika z tarczą i maczugą. Naczynie inkrustowane krążkami z masy perłowej; dziób wykonano osobno i dolepiono

    Odkrycie kultury Mochica zostało dokonane przez Maxa Uhle w 1899 r. nad brzegami rzeki Moche i Chima, w okolicy miasta Trujillo. Odkrycia datowane są na okres I w. p.n.e. - VIII w.

    Kultura Nazca - kultura archeologiczna istniejąca w środkowej części Peru, na terenach wcześniej zajmowanych przez kulturę Paracas (pomiędzy rzekami Chincha i Acari) w okresie pomiędzy I a VIII wiekiem n.e. Główne ośrodki położone są w dolinach Ica, Pisco i Nazca. W latach późniejszych kultura ta zanika.Hiram Bingham III (ur. 19 listopada 1875 w Honolulu, zm. 6 czerwca 1956 w Waszyngtonie) – amerykański naukowiec, odkrywca i polityk. Największe jego osiągnięcie to odkrycie osady Inków w Machu Picchu (24 lipca 1911). Później był pilotem wojskowym w trakcie I wojny światowej, gubernatorem stanu Connecticut i senatorem.

    Prowadzone wykopaliska odsłoniły dwie piramidy schodkowe postawione na platformach z suszonych cegieł adobe. Są to Sanktuarium Słońca i Sanktuarium Księżyca. Piramida Słońca postawiona została na platformie o wysokości 18,0 m i wymiarach podstawy 340,0 x 220,0 m. Wysokość samej piramidy wynosi 41,0 m. Na najwyższej platformie piramidy najprawdopodobniej stała drewniana świątynia. Piramida Księżyca jest mniejsza, jej wysokość wynosi 21,0 m, a podstawa ma rozmiary 80,0 x 60,0 m. W niej zachowały się fragmenty fryzu przedstawiające legendę o buncie przedmiotów. (Wątek zagłady człowieka z drewna, który zapomniał o stwórcy, znany jest w mitologii Majów i Inków. Jest to historia, w której przedmioty, takie jak: misy, garnki, żarna itp., podpuszczone przez bogów, powstają przeciwko człowiekowi. Wraz z tym buntem następują liczne trzęsienia ziemi, burze i powodzie. Stary świat ulega zagładzie, a z powstałego chaosu bogowie tworzą nowy świat z doskonalszym człowiekiem). W pobliżu piramid znaleziono miejsca zbiorowych i indywidualnych pochówków. Z kulturą Mochica związany jest też system kanałów nawadniających, akweduktów prowadzących wodę z rzek na tereny pustynne. Te przedsięwzięcia inżynieryjne dały podstawę do wysokiego rozwoju kultury i osiągnięcia dobrobytu materialnego. Świadczą o doskonałej organizacji opartej na podziale na klasy panujących kapłanów i rolników.

    Majowie – grupa ludów indiańskich mówiących językami z rodziny maja, zamieszkujących południowo-wschodni Meksyk (półwysep Jukatan i stan Chiapas), Gwatemalę, Belize i zach. Honduras; w węższym znaczeniu nazwa „Majowie” odnosi się wyłącznie do grupy zamieszkującej półwysep Jukatan (tzw. Majowie jukatańscy).Fryz – środkowy, poziomy człon belkowania z reguły leżący między architrawem i gzymsem. Bardzo często zdobiony płaskorzeźbami, był jednym z najbardziej ozdobnych elementów antycznych świątyń.

    Odnaleziona ceramika Mochica związana jest przede wszystkim z rytuałami pogrzebowymi. Przyjmuje się podział na trzy etapy jej rozwoju. W pierwszym okresie przeważają kuliste naczynia z wąskimi wlewami. Dekoracja reliefami występowała w górnej części dzbanów, części kuliste, dolne, pokryte były grafiką wykonaną na żółtym lub białym tle przy użyciu barwników brązowych lub czarnych. Motywem zdobniczym były sceny bitew, polowań, tkactwo albo motywy związane z mitologią. Sceny zaznaczano przy pomocy wyrazistych konturów. W drugim etapie rozwoju nie spotyka się motywów związanych z mitologią. Naczynia przyjmują rzeźbiarskie formy wyobrażające ludzkie głowy. Są to realistyczne przedstawienia twarzy z częstym uwypukleniem cech indywidualnych, starości lub kalectwa. Zanikają też malarskie motywy zdobnicze. Te specyficzne portrety były wykonywane w formach, ale do rzadkich przypadków należą powtórzenia. Głowy związane były z ceremoniałem pogrzebowym, jednak trudno jest orzec, czy portrety były wizerunkami zmarłych. Okres trzeci powiązany jest z X-XIV w. i istniejącym w tym czasie państwem Chimú. Naczynia są wyobrażeniami zwierząt, roślin i postaci ludzkich w przedstawieniach figuralnych, np. człowiek z lamą, dwie postacie na łódce, jaguar atakujący człowieka. Spotykane są też sceny erotyczne, budzące w początkach XX wieku kontrowersje przy przygotowywaniu ekspozycji. "Występują tam nagie ciała oddane w wielu pozach, z których część jest tak nieprzyzwoita, że powinny być wyłączone z publicznych pokazów" – zauważał Hiram Bingham (1911), pionier archeologii peruwiańskiej.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||><|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Ludność zamieszkująca związany z kulturą Mochica grzebała zmarłych najczęściej u podstaw piramid lub wzdłuż oceanu, w grobach wykładanych kamieniami lub cegłą adobe. Zwłoki układano w pozycji na wznak.

    Budynki mieszkalne wykonywane były z drewna, dachy wykonywane były z plecionki z gałęzi. Stawiano je w pobliżu ośrodków ceremonialnych. Ludność znała obróbkę takich metali jak złoto, srebro, brąz. Nieliczne zachowane wyroby tkackie są zdobione motywami podobnymi do malowanych na naczyniach ceramicznych. Twórcy kultury Mochica są także budowniczymi systemu nawadniającego złożonego z szeregu kanałów i wodociągów. Jeden z najdłuższych kanałów to Acequia de la Cumbre o długości 113 km.

    Przed dotarciem Krzysztofa Kolumba do Ameryki i podbojem tego kontynentu dokonanym przez hiszpańskich konkwistadorów była to ziemia zamieszkana przez autochtoniczne ludy, które wytworzyły własne cywilizacje. Najstarsze ślady pobytu człowieka na terenach Ameryki odnaleziono w Tepexpan i Tlapacoya w Meksyku oraz w jaskini Pikimachay koło Ayacucho w Peru. Są to ślady datowane na 20 tysięcy lat p.n.e. Zazwyczaj przyjmuje się, że pierwsi ludzie na tereny Ameryki przybyli z Azji, przez Cieśninę Beringa, około 25-30 tysięcy lat temu. Rozwój różnych kultur tego obszaru uważa się za niezależny od rozwoju kultur Eurazji. Jednak nasza wiedza o początkach i źródłach rozwoju nadal jest niewielka. Pewnym jest, że zapoczątkowała ją chwila przejścia z koczowniczego trybu życia na osiadły, podjęcie uprawy kukurydzy oraz ziemniaka (Peru). Najstarsze cywilizacje obszaru Ameryki związane są z rytmem uprawy kukurydzy. Kalendarz świąt, odprawianych rytuałów, składania ofiar opiekuńczym bogom, podporządkowane były różnym etapom wzrostu tej rośliny. Mity interpretowały rzeczywistość, wyjaśniały zdarzenia towarzyszące życiu człowieka. Sztuka obrazująca mity miała za zadanie stworzyć wyobrażenie bogów, potrzebne przedmioty kultu. Jej twórcami byli przedstawiciele stanu kapłańskiego. Dzieła tworzone były w izolacji, przy zachowaniu niezbędnych rytuałów. Tkwiła w nich magiczna siła symbolu, wyrażona przez kolor, użyty materiał (np. jadeit był kamieniem przynoszącym szczęście, z niego wykonywano symboliczne serce posągów; kolor czerwony należał do boga deszczu Tlaloca a czarny do Tezcatlipoki, użycie czarnego i czerwonego razem znaczyło wiedzę).Cegła suszona (określana często w rozmaitych językach w tym w angielskim i w polskim terminem adobe, pochodzącym z języka hiszpańskiego) – podstawowy, obok drewna i kamienia, materiał budowlany używany w rejonach świata o gorącym klimacie. Cegła ta jest suszona na słońcu i nie jest dodatkowo wypalana.

    Przypisy

    1. Agnieszka Krzemińska: Złotem obsypani (pol.). Polityka - nr 16 (2601), 2007-04-21. [dostęp 2011-03-05].
    2. Kai Ferreira Schmidt: Peru i Boliwia. U podnóża Andów. Wydawnictwo Bezdroża, s. 502. ISBN 978-83-7661-079-5.
    3. Agnieszka Stolarczyk: Inkowie i inne ludy andyjskie - Indianie Ameryki prekolumbijskiej (pol.). Gazeta.pl Historia, 2009-04-15. [dostęp 2011-03-05].
    4. Kai Ferreira Schmidt: Peru i Boliwia. U podnóża Andów. Wydawnictwo Bezdroża, s. 503. ISBN 978-83-7661-079-5.
    5. Krzysztof Kowalski: Dzieje seksu (pol.). Rzeczpospolita, 2014-07-19. [dostęp 2014-07-19].
    6. Praca zbiorowa pod redakcją naukową Aleksandra Krawczuka: Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych. T. 3. Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005, s. 713. ISBN 83-85719-84-9.

    Zobacz też[]

  • kultura Nazca
  • Tiahuanaco
  • kultury andyjskie
  • sztuka prekolumbijska
  • historia Peru
  • Huaca del Sol (Świątynia Słońca) – ogromna prekolumbijska budowla zbudowana z suszonych cegieł przez kulturę Moche. Znajduje się w pobliżu wulkanu Cerro Blanco w dolinie Moche na północnym wybrzeżu Peru.Aleksander Krawczuk (ur. 7 czerwca 1922 w Krakowie) – polski historyk starożytności i eseista, profesor nauk humanistycznych, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, były minister kultury, poseł na Sejm I i II kadencji.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Piramida – budowla w kształcie ostrosłupa prawidłowego o podstawie czworokątnej lub do niego podobnym, służąca najczęściej jako grobowiec albo podbudowa dla świątyni. Najbardziej znane kompleksy piramid znajdują się w Egipcie i prekolumbijskiej Ameryce.
    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.
    Tiahuanaco (w języku keczua) lub Tiwanaku (w języku ajmara) – największy ośrodek kultury andyjskiej z okresu regionalnego, wpisany na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. Położony jest w pobliżu jeziora Titicaca w departamencie La Paz w Boliwii na wysokości 3800 m n.p.m.
    Trujillo – miasto w północno-zachodnim Peru, na nadbrzeżnej nizinie, ośrodek administracyjny departamentu la Libertad. Około 750 tys. mieszkańców.
    Państwo Inków, Królestwo Inków, Imperium Inków (kecz. Tahuantinsuyu, Imperium Czterech Części, Zjednoczone Cztery Części – patrz mapa podziału administracyjnego) – historyczne państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, w okresie swego największego rozkwitu obejmujące tereny dzisiejszego Peru, Ekwadoru oraz częściowo Boliwii, Chile, Kolumbii i Argentyny.
    Państwo Chimú powstało w IX-XI w. na terenach znajdujących się wcześniej pod wpływem kultury Mochica. Niezależność zachowało do 1470 r., czyli do podboju dokonanego przez Inków. Obszar zajmowany przez Chimú to teren leżący nad brzegiem Oceanu Spokojnego od Tumbez aż do Limy. Stolicą Chimú było miasto Chan Chan leżące w pobliżu dzisiejszego Trujillo. Pozostałości Chan Chan zajmują obszar ok. 28,0 km, zatem było to ogromne założenie urbanistyczne, największe w prekolumbijskiej Ameryce. Centrum Chan Chan zbudowane zostało z dziesięciu niezależnych jednostek otoczonych własnymi, podwójnymi murami z cegieł adobe. Każda jednostka to obszar najczęściej w kształcie prostokąta o wymiarach 390 x 195 m. Wewnątrz znajdowała się część reprezentacyjna, kilka mniejszych domów, zbiornik wody zasilany niezależnym kanałem, cmentarz i świątynia na kilkupoziomowej platformie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.