• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kultura Clovis

    Przeczytaj także...
    Nowy Świat – określenie wprowadzone w okresie wielkich odkryć geograficznych dla nowo odkrytego lądu Ameryki. Jednocześnie znane (przez Europejczyków) od starożytności kontynenty Europy, Azji i Afryki zaczęto określać mianem Starego Świata.Filadelfia (ang. Philadelphia wymowa: /ˌfɪləˈdɛlfiə/) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.
    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.
    Kamienny grot strzały kultury Clovis
    Mapa Ameryk pokazująca miejsca znalezisk archeologicznych poprzedzających kulturę Clovis.

    Kultura Clovis (znana też jako kultura Llano) – prehistoryczna kultura wczesnych mieszkańców Ameryki Północnej. Pojawiła się ok. 13 tys. lat temu na północy Ameryki Północnej. Nazwa kultury pochodzi od miejscowości Clovis w stanie Nowy Meksyk.

    Mamut (Mammuthus) – rodzaj trąbowców wymarłych pod koniec ostatniej epoki lodowej, u schyłku plejstocenu, zamieszkujących rozległe obszary Europy, Ameryki Północnej i północnej Azji.Ameryka Środkowa (ang. Middle America) – centralny region geograficzny Ameryki. Jest definiowany jako południowa część Ameryki Północnej, w której skład wchodzą dwie części: kontynentalna (Ameryka Centralna) i wyspiarska (Karaiby). Obszar liczy około 850 000 km² powierzchni i jest zamieszkany przez ponad 90 mln ludzi.

    Ludność kultury Clovis określana jest jako Paleoindianie. Uznawani byli za pierwszych ludzkich mieszkańców Nowego Świata, przodków wszystkich późniejszych kultur archeologicznych obu Ameryk, co jednak straciło aktualność wobec odnalezienia starszych stanowisk, np. Monte Verde (szacowane na 35-33 tys. lat temu).

    Monte Verde - stanowisko archeologiczne w pobliżu miejscowości Puerto Montt w Chile ok. 56 km od wybrzeży Pacyfiku, odkryte w 1976.Blackwater Draw – rozległe stanowisko archeologiczne związane z ludnością paleoindiańską, znajdujące się we wschodniej części amerykańskiego stanu Nowy Meksyk. W 1961 roku wpisane zostało na listę National Historic Landmark.

    Kultura Clovis wykształciła charakterystyczne formy narzędzi. Tzw. groty typu Clovis nie mają odpowiedników w kulturach azjatyckich, są za to podobne do wytworów kultury solutrejskiej. Ostrza typu Clovis to smukłe, starannie retuszowane po obu stronach ostrza liściowate. Były dwustronnie kanelowane, co ułatwiało ich mocowanie na drewnianym trzpieniu.

    Grot typu Clovis – charakterystyczne ostrze wykonane z kamienia lub zwierzęcych kości, które stanowi pozostałość po północnoamerykańskiej kulturze Clovis. Jego nietypową cechą jest kształt obustronnych żłobień nie spotykany nigdzie indziej na świecie.Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

    Stanowiska kultury Clovis zostały odnalezione głównie na terenach Stanów Zjednoczonych, ale także w Meksyku oraz Ameryce Środkowej. Większość stanowisk kultury Clovis określanych jest jako killing sites lub butchering sites – miejsca zabijania lub oprawiania zwierzyny. Głównym materiałem kostnym są szczątki mamutów, co jest charakterystyczne dla środowisk stepowych i stepowo-tundrowych. Na terenach bardziej zalesionych, na wschodzie Stanów Zjednoczonych, polowano na mastodonty, a w tajdze na północnym wschodzie na karibu. Na stanowiskach wśród kości znajduje się także narzędzia: ostrza liściowate, odłupki (głównie nieretuszowane), rylce, zgrzebła, kliny i nacinaki. Część z nich była wykonywana już na miejscu upolowania zwierzyny.

    Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.Renifer (ren, Rangifer tarandus) – ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę w Eurazji i Ameryce Północnej. Dla podgatunków północnoamerykańskich stosuje się nazwę karibu.

    Jedną z tajemnic kultury Clovis jest jej nagłe zniknięcie. Do 2007 roku dominującą teorią było zmniejszenie się dostępności pożywienia z powodów naturalnych, nagłego wzrostu populacji, wyniszczenia populacji mamutów lub nagłej zmiany klimatu związanej z początkiem młodszego dryasu. Z tą ostatnią hipotezą wiąże się odkrycie w glebie tzw. "nanodiamentów", które mogły powstać w wyniku eksplozji w atmosferze tzw. "komety Clovis". Teoria o uderzeniu komety została jednak ostatnio podważona.

    Instytut Smithsona (ang. Smithsonian Institution) – największy na świecie kompleks muzeów i ośrodków edukacyjno-badawczych, mieszczący się głównie w Waszyngtonie; powstał w roku 1846 jako fundacja na podstawie testamentu brytyjskiego chemika i mineraloga Jamesa Smithsona; finansuje i organizuje badania naukowe, wydawanie książek i czasopism, prowadzi wymianę publikacji z zagranicznymi ośrodkami naukowymi. Na cześć instytutu jedną z planetoid nazwano (3773) Smithsonian.Kultura solutrejska – nazwa tej jednostki kulturowej pochodzi od miejscowości Solutré, departament Saona i Loara we Francji.

    Stanowiska:

  • Putu (Alaska) – ostrza typu Clovis, ognisko datowane na 11 700 lat temu.
  • Blackwater Draw (Nowy Meksyk) – kilkadziesiąt szkieletów pojedynczo upolowanych mamutów, prawdopodobnie miejsce wielokrotnych powrotów łowców.
  • Thunderbird (Wirginia) – podstawowe obozowisko, prawdopodobnie z obiektami mieszkalnymi.
  • Bull Brook (Massachusetts) – obozowisko podstawowe, 45 koncentracji wyrobów kamiennych tworzących półkole, prawdopodobne miejsce grupowania się paleoindiańskich łowców.
  • Odkrycie[ | edytuj kod]

    W 1908 roku w pobliżu miejscowości Folsom w Nowym Meksyku, George McJunkin podczas inspekcji ogrodzenia odkrył w rowie kilka dużych kości starożytnego bizona. Jako geolog i przyrodnik-amator szybko zauważył, że nie należą one do żadnego z żyjących gatunków zwierząt, więc swoim odkryciem usiłował bezskutecznie zainteresować innych sąsiadów. Jego entuzjazm podzielał jedynie miejscowy kowal, który dopiero w 1926 roku (cztery lata po śmierci McJunkina), zdołał przekonać dyrektora Muzeum Historii Naturalnej w Kolorado, Jessego Figginsa do przysłania grupy archeologów. Na miejscu badacze odkryli nie tylko zwierzęce kości, lecz także kilka kamiennych grotów, w tym jeden wbity pomiędzy dwa bizonie żebra. Odkrycie to ściągnęło do Folsom kilku wybitnych specjalistów, którzy pokierowali dalszymi badaniami i potwierdzili, iż jest to dowód na to, że ludzie zamieszkiwali kontynent amerykański już w plejstocenie

    Mastodonty – to nazwa, którą do niedawna określano niemal wszystkie wymarłe trąbowce niebędące właściwymi słoniami (Elephantidae). Zaliczano tu przedstawicieli rodzin: Mammutidae, Amebelodontidae oraz Gomphotheriidae. Obecnie jedynie przedstawicieli rodziny Mammutidae nazywa się mastodontami. Budowa zębów trzonowych tych ssaków świadczy, że w przeciwieństwie do większości właściwych słoniowatych podstawą ich pokarmu były liście drzew lub inne miękkie części roślin, w tym prawdopodobnie również roślinność wodna. Właściwe słonie odżywiają się głównie twardymi trawami, więc ich trzonowce są płaskie i z dużą ilością jarzm, co umożliwia dokładne rozcieranie pokarmu bogatego w twarde składniki (krzemionkę). Zęby mastodontów miały zupełnie odmienną formę. Posiadały kilka wysokich guzków nadających się do rozcierania bardziej miękkiego pokarmu. Liczba guzków i budowa zębów trzonowych to bardzo ważne cechy, umożliwiające określenie przynależności systematycznej tych trąbowców.Bizon (Bison bison) lub żubr amerykański – duży ssak łożyskowy z rodziny krętorogich, rzędu parzystokopytnych, największy obecnie ssak Ameryki Północnej.

    Kolejnego odkrycia dokonał w 1929 roku, dziewiętnastoletni Ridgely Whiteman z Clovis w Nowym Meksyku. Spacerując po miejscowych dolinach znalazł kilka dużych kości wystających z suchej gliny. Ponieważ śledził doniesienia z Folsom, wysłał list do Smithsonian Institution z informacją, że dokonał podobnego odkrycia. Jakiś czas później na miejsce przybył paleontolog Charles Gilmore, jednakże ku zaskoczeniu Whitemana nie zainteresował się jego znaleziskiem. Dopiero w 1932 roku lokalny dziennikarz skontaktował chłopaka z badaczem z Uniwersytetu Pensylwanii, Edgarem Howardem, który zabrał kości do Filadelfii w celu dokładniejszych badań. Mniej więcej w tym samym czasie ekipy budowlane odnalazły w pobliżu Clovis jeszcze więcej ogromnych kości. Howard powrócił więc, by zabezpieczyć znalezisko, a szczegółowe badania rozpoczął w 1933 roku, które prowadził przez cztery lata. W tym czasie dokonał zaskakującego odkrycia. Podczas odsłaniania kolejnych warstw geologicznych okazało się, że okolica była zamieszkana przez dwie różne społeczności prehistoryczne. Pod pierwszą warstwą znajdowały się artefakty podobne do tych z Folsom, a pod drugą zupełnie od nich odmienne. Ponieważ kolejność warstw była nienaruszona przez zalewy dało to archeologom dowód na istnienie nieznanej wcześniej kultury, którą od miejsca odkrycia nazwano Clovis.

    Młodszy dryas – późnoglacjalna faza klimatyczna, biostratygraficzna i chronostratygraficzna trwająca od ok. 12,8 do 11,65 tys. lat BP (ok. 11-10 tys. C BP). Nazwa pochodzi od dębika ośmiopłatkowego (Dryas octopetala), tundrowo-górskiej krzewinki, której pyłek znaleziono w osadach z tego okresu. Młodszy dryas trwał ok. 1100-1300 lat; oddzielał interstadiał Bölling/Allerød (późnoglacjalne optimum) od preboreału - pierwszej fazy holocenu. Stanowi więc on ostatni zimny epizod ostatniego zlodowacenia. Dokładne ustalenie wieku bezwzględnego metodą radiowęglową początku i końca młodszego dryasu stanowi problem ze względu na obecność spłaszczeń radiowęglowej krzywej kalibracyjnej, co ma swoje przyczyny właśnie w tych zmianach klimatycznych.Kanelury (żłobki, kanele) – płytkie, wklęsłe pionowe wyżłobienia, zdobiące na całej długości trzon kolumny lub pilastra, albo inną powierzchnię. Wyżłobienia te stykają się ze sobą ostrymi krawędziami, ale mogą też być przedzielone płaskimi listewkami (patrz ilustracja).

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Serwis Nauka w Polsce - PAP SA
    2. Charles C. Mann: 1491: Ameryka przed Kolumbem. Janusz Szczepański (przekł.). Wyd. 1. Poznań: Dom wydawniczy REBIS, 2007, s. 196-198. ISBN 978-83-7301-951-5. (pol.)
    3. John L. Cotter, Anthony T. Boldurian: Clovis Revisited: New Perspectives on Paleoindian Adaptations from Blackwater Draw, New Mexico. University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology, 1999. ISBN 978-0-924171-68-0.

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Six North American Sites Hold 12,900-year-old Nanodiamond-rich Soil
  • Paleoindianie – określenie prehistorycznych ludów, które jako pierwsze zasiedliły kontynent amerykański. Nastąpiło to prawdopodobnie pod koniec ostatniej epoki lodowcowej, kiedy to Eurazję oraz Amerykę Północną łączył lądowy pomost zwany Beringią. Przezeń na Alaskę przedostawały się małe, odizolowane grupy myśliwsko-zbierackie. Przyjmuje się, że około 18 500–15 500 lat temu w lodowcach pokrywających północno-zachodnią Kanadę utworzył się wolny od lodu korytarz, którym Paleoindianie przedostali się na południe kontynentu. Ponieważ badacze różnią się w ocenie szczegółów ich migracji, to nadal pozostaje ona w strefie naukowych dyskusji. Nie ma natomiast wątpliwości co do tego, że oba kontynenty amerykańskie zostały zasiedlone przez gatunek ludzki jako ostatnie.




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.