• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kuźnice - Zakopane



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Hala Kalatówki – dawna hala pasterska w Tatrach. Jej nazwa pochodzi od dawnych właścicieli hali – sołtysów Kalatów z miejscowości Szaflary. Należała do niej polana Kalatówki oraz otaczające ją zbocza stromo podchodzące pod Wrótka i Krokiew. Polana Kalatówki była koszona, wypas odbywał się na jałowych obrzeżach polany i na haliznach bardzo stromych zboczy Kalackiego Koryta, częściowo (dawniej) zalesionych zboczach Kalackiej Turni, Kalackim Upłazie oraz w lasach i haliznach Krokwi, na wysokości 1100-1500 m n.p.m. Są to tereny o dużej wartości przyrodniczej; skałki wapienne porasta roślinność alpejska, a w lasach Krokwi gniazdują głuszce. Wkrótce po włączeniu tego obszaru do Tatrzańskiego Parku Narodowego wypas na tych terenach został zniesiony, nazwa hali jest już tylko historyczna. Kulturowy wypas owiec utrzymany został jeszcze na polanie Kalatówki.Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry, niem. Hohe Tatra, węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani głównej ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.
    Dolna stacja kolejki na Kasprowy Wierch (przed przebudową)
    Wagon kolei linowej zjeżdżający do Kuźnic

    Kuźnice – dzielnica Zakopanego, położona w dolnej partii Doliny Bystrej na wysokości ok. 1010 m n.p.m. Znajduje się całkowicie na obszarze Tatr, pomiędzy zboczami Krokwi, Jaworzyńskich Czół, Boczania, Nieboraka i Nosala. Dolna stacja kolei linowej na Kasprowy Wierch i centrum ruchu turystycznego.

    Kasprowy Wierch (słow. Kasprov vrch; dawniej Kasprowa Czuba) – szczyt w Tatrach Zachodnich o wysokości 1987 m n.p.m.Myślenickie Turnie – zbudowana ze skał osadowych czuba na północnym grzbiecie Kasprowego Wierchu, o wysokości 1354 m n.p.m., w Tatrach Zachodnich.

    Spis treści

  • 1 Historia
  • 1.1 Huty Hamerskie
  • 2 Turystyka
  • 3 Komunikacja
  • 4 Szlaki turystyczne
  • 5 Przypisy
  • 6 Bibliografia
  • 7 Linki zewnętrzne
  • Historia[edytuj kod]

    Historia Kuźnic sięga XVIII wieku, gdy w Dolinie Jaworzynce, zwanej wówczas Jaworzynką Łuszczkową, odkryto złoża rudy żelaza. Na terenie dzisiejszych Kuźnic magazynowano ją, a następnie Drogą Żelazną (obecna Droga pod Reglami) transportowano do huty w Dolinie Kościeliskiej, gdzie była przetapiana.

    Wielki Giewont – wznoszący się na wysokość 1894 m n.p.m. główny szczyt masywu Giewontu w Tatrach Zachodnich.Schronisko PTTK „Murowaniec” na Hali Gąsienicowej – schronisko turystyczne w Tatrach położone na wysokości 1500 m n.p.m., na Hali Gąsienicowej. Aktualnie schronisko jest zarządzane przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze i posiada 120 miejsc noclegowych, w pokojach 3-, 4-, 5-, 8- oraz 10-osobowych.

    Huty Hamerskie[edytuj kod]

    W roku 1776 pojawiła się nazwa Huty Hamerskie, dla określenia zakładu w Kuźnicach, który został założony nieco wcześniej (dokładna data nie jest znana) prawdopodobnie przez ówczesnego starostę nowotarskiego Franciszka Rychtera-Pelikańskiego, który był jej posiadaczem aż do śmierci (1783). Częściej jednak używana była nazwa Hamry. Maria Steczkowska w 1858 pisze: "Kuźnice zakopiańskie, które tu wszyscy bez wyjątku Hamrami nazywają".

    Czerwona Przełęcz – znajdująca się na wysokości 1301 m n.p.m. przełęcz pomiędzy Sarnią Skałą (1377 m) a Suchym Wierchem (1539 m). Przełęcz powstała w rejonie słabo odpornych na wietrzenie czerwonych łupków z okresu kajpru. Dawniej przez miejscową ludność zwana była Wolarzyskiem, obecną nazwę nadano jej w 1900 r. od koloru łupków. Prowadziły przez nią ścieżki wydeptane przez pasterzy i turystów. W 1900 r. Towarzystwo Tatrzańskie zbudowało prowadzącą przez tę przełęcz Ścieżkę nad Reglami oraz altanę dla turystów, która była niszczona przez huragany. W zalesionym rejonie przełęczy znajduje się niewielka, wydeptana przez turystów polanka, na której zwykle odpoczywają turyści wędrujący Ścieżką nad Reglami (odcinek między Doliną Białego a Doliną Strążyską).Żelazo (Fe, łac. ferrum) – metal z VIII grupy pobocznej o dużym znaczeniu gospodarczym, znane od czasów starożytnych.

    W kolejnych latach, począwszy od 1807, Hamry były własnością rodziny Homolacsów, wywodzącej się z Węgier. Huta stopniowo rozwijała się, a okres największej świetności obiektu przypadł na połowę XIX wieku, gdy Huty Hamerskie były największym tego typu zakładem w Galicji. Roczna produkcja surówki wynosiła 500 t, a żelaza sztabowego i blachy walcowanej około 700 t. Huta dawała wtedy zatrudnienie ponad 120 osobom, z których większość rekrutowała się spośród okolicznej ludności. Wszyscy pracownicy należeli do "Puszki Brackiej" – organizacji, która w razie ich choroby lub śmierci wypłacała rodzinom zasiłki. W Hamrach powstała szkoła (w której na polecenie Homolacsów uczono historii Polski), zakład miał również swoją orkiestrę oraz chorągiew.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Jaworzyńskie Czoła – zakończenie północnej grani Kopy Magury w polskich Tatrach Zachodnich. Jest to zalesiony grzbiet o długości niemal 2 km, opadający od Rówienek w północnym kierunku do Kuźnic. Oddziela dolną i środkową część doliny Jaworzynki od głównego ciągu Doliny Bystrej i dolnej części Doliny Kasprowej. Las tutaj jest raczej marny i jest sporo wiatrołomów. Dolina Bystrej słynie bowiem z silnych wiatrów. W dolnej części jest kilka dróg i ścieżek gospodarczych. Górna część zachodniego, opadającego do Doliny Kasprowej stoku to trawiasty Boczań Kasprowy. Dawniej był wypasany, wchodził w skład Hali Kasprowej.

    Siły napędowej dla młotów kuźniczych, walcowni z 3 walcarkami i gwoździarki dostarczało koło wodne na potoku Bystra. Huty Hamerskie były opalane węglem drzewnym, wypalanym przede wszystkim z tatrzańskiego buka. Pierwotnie piętro regla dolnego było porośnięte lasem mieszanym, natomiast obecnie składa się prawie wyłącznie ze świerka – głównie za sprawą rabunkowej gospodarki leśnej kuźnickiego zakładu. W 1878 Władysław Anczyc pisał: "Nie lubię Kuźnic, zdaje mi się, że to potwór pożerający najpiękniejszą ozdobę gór, lasy".

    Kolej linowa „Kasprowy Wierch” – całoroczna kolej linowa z Kuźnic na szczyt Kasprowego Wierchu w Tatrach. W całości przebiega przez teren Tatrzańskiego Parku Narodowego. Operatorem kolei są Polskie Koleje Linowe S.A.Nieborak (ok. 1220 m) – garb w północno-wschodniej grani Kasprowego Wierchu w polskich Tatrach Zachodnich, pomiędzy Nosalową Przełęczą (1102 m) a Wysokim (1287 m), od którego oddzielony jest przełączką wciętą zaledwie na ok. 3 m. Zachodnie stoki Nieboraka opadają do Doliny Bystrej, wschodnie do Doliny Olczyskiej. Jest całkowicie zalesiony. W północnym kierunku opada spod jego wierzchołka depresja, niżej przechodząca w żleb opadający w północno-zachodnim kierunku do Doliny Bystrej. Spływa nim potok uchodzący pod Nosalem do sztucznego zbiornika przed tamą na Bystrej.

    Zasoby rudy żelaza okazały się niewystarczające dla opłacalnej produkcji już pod koniec lat sześćdziesiątych XIX wieku i w 1869 Homolacsowie sprzedali hutę wraz z dobrami zakopiańskimi berlińskiemu bankierowi, baronowi Ludwigowi Eichbornowi. Kryzys w przemyśle metalowym w Galicji spowodowany pojawieniem się tanich wyrobów hutniczych z Anglii oraz źle prowadzony zakład hutniczy doprowadziły do szybkiego upadku Kuźnic. W roku 1875 wielki piec wygaszono i przerobiono na piec do przetopu starego żeliwa. Dalej działały kuźnice i walcownia, wytwarzano m.in. obręcze, osie, podkowy, młotki, kilofy, lemiesze oraz dusze do żelazek. Trzy lata później zaniechano całkowicie produkcji. W latach 1876–1879 lekarz zakładów metalowych Ludwik Ganczarski prowadził w Kuźnicach zakład wodoleczniczy, który oferował kąpiele ciepłe (żużlowe i igliwiowe) oraz zimne (w doprowadzonej do kabin kąpielowych wodzie z potoku Bystra). W roku 1881 Kuźnice otrzymał zięć Eichborna, Magnus Peltz. Próbował on zastąpić przemysł metalowy produkcją miazgi drzewnej i tektury. Wybudował dwie papiernie (jedna z nich powyżej ronda kuźnickiego przetrwała do 1945 r., druga spłonęła w 1895). Jednakże wytrzebienie okolicznych lasów na potrzeby hut i papierni szybko doprowadziło Peltza do bankructwa. Zadłużony majątek sprzedano na przymusowej licytacji w 1888 roku. Dobra zakopiańskie wraz z Kuźnicami kupił Władysław hr. Zamoyski. Zdecydował on o całkowitej likwidacji zakładu metalowego, na złom sprzedano wyposażenie techniczne kuźni, hut i innych obiektów, zaczęto wyburzać stare i zniszczone obiekty, m.in. dwór, który spłonął w 1884 roku.

    Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע – Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция – Galicija, ukr. Галичина – Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborcę i stosowana na określenie południowo-wschodnich ziem dawnej I Rzeczypospolitej, znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie, wchodzących w skład zaboru austriackiego. Z tego tytułu również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski, ziemię Grodów Czerwieńskich oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym.Nartostrada – trasa o niskim stopniu trudności (niskim stopniu nachylenia również), prowadząca do dolnej stacji wyciągu, ale nie najkrótszą drogą tak jak stok. Nartostrady nie prowadzą bezpośrednio w dół doliny tak jak stoki, czasami biegną wręcz w poprzek stoku (np. gdy niebieska nartostrada przecina stok czerwony w którymś jego punkcie, np. na Jaworzynie Krynickiej – dwukrotnie). Czasami nartostrady są zrobione przez człowieka, w wcześniej wyżłobionych w tym celu półkach. Trasa narciarska może np. zaczynać się trasą zjazdową i kończyć nartostradą, tak jak np. trasa nr 5 z Pilska do Korbielowa.

    W 1936 w Kuźnicach powstała dolna stacja kolei linowej na Kasprowy Wierch i od tego czasu są one często odwiedzane przez turystów.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Władysław Ludwik Anczyc, pseudonim literacki Kazimierz Góralczyk, W.A. Lassota (ur. 12 grudnia 1823 Wilno, zm. 28 lipca 1883 Kraków) – polski poeta, dramatopisarz, wydawca, tłumacz, działacz ludowy. Syn Zygmunta i Barbary z Hrehorowiczów, ojciec Stanisława i Wacława Zygmunta, dziad Władysława Anczyców.
    Krokiew (1378 m n.p.m.) – dwuwierzchołkowe wzniesienie reglowe w Tatrach nad Zakopanem, znajdujące się między Doliną Bystrej a Doliną Białego. Na jego zboczach wybudowany został kompleks skoczni narciarskich, do którego należą Wielka Krokiew oraz kompleks skoczni narciarskich Średniej Krokwi.
    Toporowa Cyrhla – najwyżej położona dzielnica Zakopanego, znajdująca się na równi, na wysokości 950-1040 m n.p.m. przy drodze Oswalda Balzera z Zakopanego do Morskiego Oka, w odległości 2,4 km od Jaszczurówki. Dawniej było to niewielkie osiedle z polanami, pastwiskami i łąkami, słynące z masowo zakwitającego wiosną krokusa spiskiego (popularnie nazywanego krokusem). W wyniku wykopywania, zrywania, zaorywania oraz postępującej zabudowy, krokusy zostały znacznie wyniszczone. Obecnie znajduje się tutaj restauracja „Pod 7 Kotami” (dawniej często popijał tu kawę m.in. Jarosław Iwaszkiewicz i Karol Szymanowski), liczne pensjonaty z miejscami noclegowymi, dom wczasowy „Cyrhla”, nowy kościół i dom zakonny księży marianów, a w pobliżu wyciąg narciarski.
    Dolina Chochołowska – najdłuższa i największa dolina w polskich Tatrach, znajdująca się na zachodnim skraju polskich Tatr Zachodnich i stanowiąca orograficznie lewą odnogę doliny Czarnego Dunajca. Zajmuje obszar ponad 35 km² i ma długość ok. 10 km. Jest doliną walną. Administracyjnie leży na terenie wsi Witów.
    Władysław Szafer (ur. 23 lipca 1886 w Sosnowcu, zm. 16 listopada 1970 w Krakowie) – polski botanik, profesor UJ (w latach 1936-1938 rektor), dyrektor krakowskiego Ogrodu Botanicznego, wieloletni dyrektor Instytutu Botaniki UJ.
    Hala Gąsienicowa – obecnie w potocznym rozumieniu jest to nazwa północnej części Doliny Gąsienicowej w Tatrach obejmującej Królowe Rówienki, Stawiańskie Rówienki i otoczenie schroniska „Murowaniec”. Dojście z Kuźnic możliwe jest jednym z dwóch szlaków: przez Boczań i Skupniów Upłaz szlakiem niebieskim lub przez dolinę Jaworzynkę szlakiem żółtym do Przełęczy między Kopami, oba warianty zajmują około 1,5 godziny.
    Dolina Jaworzynka, zwykle nazywana po prostu Jaworzynką – dolina w Tatrach, stanowiąca wschodnie odgałęzienie Doliny Bystrej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.