• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Księstwo czernihowskie

    Przeczytaj także...
    Radymicze – plemię słowiańskie, którego przynależność do Słowian zachodnich lub wschodnich pozostaje w nauce przedmiotem dyskusji.Putywl (ukr. Путивль) – miasto w północno-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Sejm, przy granicy z Rosją. 15 tys. mieszkańców w 1970 roku. Obecnie około 20 tys. (2004).
    Księstwo briańskie – jedno z księstw udzielnych Rusi Kijowskiej, istniejące XII-XIV wieku, ze stolicą w Briańsku. Od 1146 roku miasto należało do księstwa czernihowskiego, w latach 1159–1167 wchodziło w skład księstwa wszczyżskiego. Księstwo briańskie usamodzielniło się w 1246 roku, po tym, jak na skutek najazdu tatarskiego upadł Czernihów. W 1263 roku książę czernihowski Roman Michajłowicz Stary przeniósł do Briańska tron czernihowski. W XIV wieku o kontrolę nad Briańskiem walczyli Rurykowicze smoleńscy i czernihowscy. W 1356 roku księstwo zostało podbite przez Olgierda i włączone do Wielkiego Księstwa Litewskiego na prawach księstwa udzielnego. W 1430 roku księstwo briańskie upadło, a w 1500 roku te ziemie podbił Iwan III Srogi i włączył do państwa moskiewskiego.
    Ziemie czernihowsko-siewierskie w XV wieku

    Księstwo czernihowskie (Czernihowszczyzna) – jedno z największych księstw udzielnych Rusi Kijowskiej XI-XIII wieku, położone na lewym brzegu środkowego biegu Dniepru, w dorzeczu Desny i Sejmu.

    Zamieszkane przez plemiona Siewierzan i częściowo Polan, po rozszerzeniu w jego obrębie znaleźli się też Radymicze, Wiatycze i być może od północnego- zachodu Dregowicze. Głównymi ośrodkami księstwa był Czernihów i Nowogród Siewierski. Do większych grodów należały Starodub Siewierski, Briańsk, Putywl, Kursk, Lubecz, Głuchów, Czerkiesk, Homel i Wyr. Wpływy księstwa czernihowskiego sięgały daleko na północ, łącznie z księstwem muromsko-riazańskim, a także na południowy wschód do księstwa tmutarakańskiego.

    Polanie (ukr. Поляни, Poljany, ros. Поляне, Poljanie) – plemię wschodniosłowiańskie, zamieszkujące od VI w. do X w. oba brzegi środkowego Dniepru.Księstwo muromsko-riazańskie – początkowo ziemia, wschodząca w skład księstwa czernichowskiego, która następnie pod koniec XI wieku wyodrębniła się w osobne księstwo. Jako samodzielny organizm państwowy istniało w latach 1097–1129. Kontynuacją dziejową księstwa muromsko-riazańskiego były księstwa muromskie i riazańskie.

    W latach 1024-1036 książę Mścisław I Chrobry oderwał księstwo od Rusi Kijowskiej, podział ten utrzymał się do śmierci Mścisława w 1036 roku. Po śmierci Jarosława Mądrego w 1054 roku dzielnica czernihowska przypadła Światosławowi, który zapoczątkował ród książąt czernihowskich. Synowie Światosława, Dawid Światosławowicz, Oleg Michał i Jarosław Światosławowicz w 1097 roku podzielili księstwo na trzy dzielnice. Księciem czernihowskim zostawał najstarszy w rodzie Światosławiczów, zgodnie z zasadą senioratu. Władcy Czernihowa niejednokrotnie brali udział w walkach o tron kijowski.

    Wielkie Księstwo Moskiewskie (ros. Великое княжество Московское, łac. Magnus Ducatus Moscuensis; potocznie pol. Moskwita, łac. Moscovia lub Muscovia) – państwo ruskie istniejące w latach 1328-1547, ze stolicą w Moskwie. Wielkie Księstwo Moskiewskie było kontynuacją Księstwa Moskiewskiego (1213-1328), które zostało podniesione do rangi wielkiego księstwa w 1328 roku, w wyniku unii personalnej Wielkiego Księstwa Włodzimierskiego i Księstwa Moskiewskiego oraz przeniesienia stolicy wielkiego księstwa z Włodzimierza do Moskwy.Księstwo tmutarakańskie – udzielne księstwo ruskie ze stolicą w Tmutarakani, istniejące na przełomie X i XI wieku. Obejmowało Półwysep Tamański, leżący po wschodniej stronie cieśniny Kerczeńskiej (współcześnie jest to fragment Kraju Krasnodarskiego w Rosji), naprzeciwko Kercza. Okresowo zajmowało tez sąsiednie terytoria, m.in. rejon dzisiejszego miasta Kercz.

    Od Dawida i Olega pochodziły dwie linie Światosławiczów: Dawidowicze i Olgowicze. Dzielnica Jarosława księstwo muromsko-riazańskie usamodzielniła się i praktycznie potomkowie młodszego Światosławicza nie mieli wpływu na dalszą historię księstwa czernihowskiego. W 1166 roku linia Dawidowiczów wygasła. Olgowicze natomiast podzielili się na dwie: Wsiewołodowiczów i Światosławiczów.

    Homel (biał. i ros. Гомель; jid. האָמל, Homl) – miasto obwodowe położone na południowo-wschodniej Białorusi nad rzeką Soż, stolica obwodu i rejonu homelskiego. Drugie co do wielkości miasto w tym kraju.Siewierzanie - plemię słowiańskie zaliczane do plemion wschodnich. Zamieszkiwali nad rzekami: Desną, Sejmem i Sułą. Nazwa pochodzi od siewier (staropolskie siewiór) "północ" czyli Siewierzanie to "ci, którzy żyją na północy". Słowianskie *severjane "mieszkańcy północy" (lub miejscowości o nazwie Severъ). Początkowo podlegli Kaganatowi Chazarskiemu, po kilku wojnach wygranych przez księcia ruskiego Olega, Siewierzanie zostali podporządkowani Rusi Kijowskiej w 885 roku.

    W 1239 roku Czernihów został zburzony na skutek najazdu Tatarów. W 1246 roku, po śmierci Michała Wsiewołodowicza księstwo czernihowskie zostało podzielone na kilka dzielnic. Książęta czernihowscy odtąd rezydowali w Briańsku. Proces rozbicia trwał przez XIV wiek. W 1357 roku księstwo briańskie zostało zajęte przez Olgierda litewskiego, jednak przez kilka lat zachowywało jeszcze autonomię w składzie Wielkiego Księstwa Litewskiego. Ostatni książę czernihowski, Roman Michajłowicz, rządził już z ramienia książąt litewskich, został zamordowany w 1401 roku podczas powstania smoleńskiego.

    Głuchów (ukr. Глухів, Hłuchiw) – historyczne miasto w obwodzie sumskim na Ukrainie, ok. 100 km na północny wschód od Konotopu i na południe od pobliskiej granicy z Rosją, nad rzeką Esmań. Około 27 tys. mieszkańców (1970), współrzędne geograficzne 51°41′N 33°54′E.Światosław II ukr. Святослав Ярославович (ur. 1027, zm. 27 grudnia 1076) – książę czernihowski w latach 1054-1073, wielki książę Rusi Kijowskiej od 1073 do śmierci.

    W XIV wieku trwały podboje litewskie i moskiewskie. Poszczególne niezależne księstwa, należące niegdyś do księstwa czernihowskiego (w tym tzw. Księstwa Wierchowskie), były włączane do Wielkiego Księstwa Litewskiego i następnie do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego.

     Zapoznaj się również z: Książęta czernihowscy.

    Bibliografia[]

  • Kuczyński S., Ziemie czernihowsko-siewierskie pod rządami Litwy, Warszawa 1936.
  • Черниговское княжество.
  • Mścisław I Chrobry, ros. Мстислав Храбрый (zm. 1036) – syn księcia kijowskiego Włodzimierza I Wielkiego i księżniczki Rognedy, książę tmutarakański (990/1010-1036) i czernihowski (1024-1036).Po śmierci Włodzimierza Wielkiego między jego następcami wybuchły walki o władzę zwierzchnią. Wielkim księciem kijowskim był Świętopełk. Jarosław, nazwany później Mądrym, panował w Nowogrodzie Wielkim, Mścisław – w Tmutarakaniu. W 1019 roku Jarosław zajął Kijów, rozbiwszy wojska swego brata nad Altą. W 1024 roku, gdy był zajęty tłumieniem powstania suzdalskiego, na jego ziemie najechał Mścisław na czele wojsk rusko-kaukaskich. Po przegranej bitwie pod Listwicą Jarosław był zmuszony zgodzić się na podział Rusi. Na mocy pokoju z 1026 roku Mścisław otrzymał ziemie, położone na lewym brzegu Dniepru z głównymi grodami Czernihowem i Perejasławiem. W 1036 roku Mścisław zmarł, nie pozostawiwszy następcy. Jego ziemie powróciły pod władzę Kijowa.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Lubecz lub Lubiacz, (ukr. Любеч) – miasto obecnie na Ukrainie, nad rzeką Dniepr i Użyk, obwód czernihowski, od zachodniej strony przy granicy z Białorusią. Był miastem królewskim Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
    Wielkie Księstwo Litewskie (WKL, lit. Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė, żmudz. Lietovuos Dėdliuojė Konėgaikštīstė, biał. Вялікае Княства Літоўскае/Wialikaje Kniastwa Litoŭskaje, ukr. Велике Князівство Литовське/Wełyke Kniaziwstwo Łytowśke, ros. Великое Княжество Литовское/Wielikoje Kniażestwo Litowskoje, rus. Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, łac. Magnus Ducatus Lituaniae) – państwo obejmujące ziemie (od morza do morza, od Bałtyku po Morze Czarne) dzisiejszej Litwy, Białorusi, północno-wschodniej Polski i większej części Ukrainy, zachodnich kresów Rosji od XIII w. do 1795.
    Ruś Kijowska – okres w historii Rusi trwający umownie od 862 do 1240 roku. Rok 862, w którym wódz Waregów Ruryk przybył do Nowogrodu Wielkiego, to symboliczna data powstania państwa ruskiego. W 882 roku książę nowogrodzki Oleg Mądry doprowadził do powstania – wczesnofeudalnego państwa we wschodniej Europie ze stolicą w Kijowie, istniejącego do 1169 roku. W 1054 roku państwo Jarosława Mądrego uległo rozbiciu dzielnicowemu, przy czym władcy, którym udało się zawładnąć Kijowem nadal nosili tytuł księcia kijowskiego i byli w hierarchii feudalnej postawieni wyżej od pozostałych książąt ruskich. W 1169 przekształcone w Księstwo Włodzimierskie ze stolicą we Włodzimierzu nad Klaźmą, które przejęło dominującą rolę Kijowa. W 1240 na skutek najazdu mongolskiego Wielkie Księstwo Włodzimierskie utraciło niezależność polityczną na rzecz Złotej Ordy. Moment ten uważany jest powszechnie za koniec okresu Rusi Kijowskiej.
    Briańsk (ros. Брянск) – miasto w zachodniej części Rosji, nad Desną, w pobliżu granicy z Białorusią i Ukrainą.
    Nowogród Siewierski (ukr. Новгород-Сіверський) – miasto na Ukrainie, nad Desną, położone w obwodzie czernihowskim, ludność 15 000 mieszkańców. Stolica rejonu nowogrodzkiego. Historyczna stolica ziemi siewierskiej.
    Wiatycze, Wiaticze, Węcicze – plemię słowiańskie, którego przynależność do Słowian zachodnich lub wschodnich pozostaje w nauce przedmiotem dyskusji. Prawdopodobnie od IX do XII wieku zamieszkiwali nad górną Oką i górnym Donem. W X wieku podbici przez Ruś Kijowską. Ich protoplastą miał być Wiatko.
    Seniorat – stosowana w wiekach średnich zasada określająca porządek obejmowania tronu. Ustanawiana była często po podziale kraju między synów władcy i określała, że po jego śmierci władzę zwierzchnią ma każdorazowo sprawować najstarszy męski przedstawiciel rodu (senior).

    Reklama