• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kserkses I

    Przeczytaj także...
    Bitwa pod Platejami – starcie zbrojne, które miało miejsce podczas drugiej wojny perskiej (480–449 p.n.e.) w 479 p.n.e.Persepolis (staroperski: Pārsa, pers. تخت جمشید – Tacht-e Dżamszid) – miasto w starożytnej Persji, założone przez Dariusza I w 518 p.n.e., rozbudowane przez Kserksesa i kolejnych władców z dynastii Achemenidów. Ruiny miasta znajdują się ok. 70 km na północ od Sziraz.
    Herodot z Halikarnasu (starogr. Ἡρόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς, Herodotos ho Halikarnasseus) (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) – historyk grecki, zwany Ojcem historii, czasem także Ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale − w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze − zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2) i "Ja zaś muszę podać, co się opowiada, ale bynajmniej nie jestem zobowiązany w to wierzyć i te słowa mają się odnosić do całych mych Dziejów." (VII, 152).
    Płaskorzeźba Kserksesa w Persepolis

    Kserkses I (pers. خشایارشا, Chszajarsza) (ur. ok. 518 p.n.e., zm. 465 p.n.e.) – szachinszach perski z dynastii Achemenidów. Panował w latach 485–465 p.n.e. Był synem i następcą Dariusza I Wielkiego.

    Język perski, nowoperski (per. فارسی fārsī) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln) i Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Środkowego Wschodu.Estera (hebr. אֶסְתֵּר Ester) – postać biblijna, główna bohaterka Księgi Estery. Właściwe jej imię brzmiało Hadassa (hebr. mirt).

    Następca tronu[]

    Kserkses urodził się w 518 roku p.n.e. jako syn i następca Dariusza Wielkiego i jego małżonki – Wielkiej Królowej Atossy. Według Herodota starszy brat Kserksesa, Artabazan przyszedł na świat przed objęciem rządów przez Dariusza i był zrodzony z młodszej żony, więc nie był brany pod uwagę jako przyszły król. Zgodnie z przekazem Herodota Dariusz wyznaczył swojego następcę dopiero wtedy, gdy szykował się do wojny przeciwko Egiptowi i Atenom, bowiem zgodnie z perską tradycją królowi nie wolno było opuścić kraju, pozostawiając go bez władcy. Uwzględnienie przekazu greckiego historyka w badaniach nad okresem rządów Kserksesa stwarza problem w zakresie chronologii. W jednej z inskrypcji Kserksesa znajduje się informacja o tym, że Dariusz miał wielu synów, ale wyznaczył największym po sobie mianowicie jego. Taki krok Dariusz podjął na pewno przed 486 rokiem p.n.e., gdyż jeden z reliefów taçary (w literaturze naukowej termin odnosi się do osobistego pałacu Dariusza w Persepolis) przedstawia Kserksesa jako następcę tronu, o czym informuje napis na szatach księcia.

    Temistokles (gr. Θεμιστοκλῆς, trl. Themistoklḗs; ur. ok. 524 p.n.e. w Atenach, zm. ok. 459 p.n.e. w Magnezji nad Meandrem) – polityk i wódz ateński, piastujący oficjalne stanowiska archonta i stratega, przywódca stronnictwa demokratycznego, twórca potęgi morskiej Aten w V wieku p.n.e. Uważany jest za najwybitniejszego, obok Peryklesa, polityka w historii starożytnych Aten.Amestris albo Amastris (w staroperskim: „Przyjaciółka”) – żona Kserksesa I, króla Persji. Jej syn Artakserkses I również był królem. Według historyków starożytnej Grecji miała bardzo złą reputację.

    Wojny z Grekami[]

    W 480 roku p.n.e. wyruszył na podbój Grecji na czele ogromnej armii, składającej się z przedstawicieli 46 narodów. Po nierozstrzygniętej bitwie morskiej pod Artemizjonem pokonał Spartan pod Termopilami, a następnie spalił Ateny. Wkrótce potem jego flota została rozbita pod Salaminą przez ateńskie okręty pod wodzą Temistoklesa. Po tej klęsce Kserkses powrócił do Azji, zostawiając w Grecji część armii pod wodzą Mardoniusza. W 479 roku p.n.e. została ona rozbita przez Greków pod Platejami. Tymczasem Kserkses musiał stłumić bunt w Babilonie. Miasto zostało splądrowane, a ziggurat E-temenanki i mury częściowo zburzone. Po 470 roku p.n.e. Kserkses ponownie wysłał flotę przeciwko Grecji, ale została ona rozbita pod Eurymedonem w Pamfylii. W przegranych wojnach z Grekami perski władca poniósł niewielkie z jego punktu widzenia straty terytorialne, ale wpłynęły one fatalnie na jego prestiż i skarbiec państwa.

    Amytis (gr. Ámitys) – perska księżniczka z dynastii Achemenidów, córka króla Kserksesa I i królowej Amestris, siostra Artakserksesa I. Żona szlachcica Magabyzusa.Babilon (sum. ká.dingir.ra /"brama boga"/; akad. Bāb-ilim /"brama boga"/ lub Bāb-ilāni /"brama bogów"/; gr. Βαβυλών Babylōn; bibl. בָּבֶל Bābel; arab. بابل Bābil) – starożytne miasto położone w Mezopotamii, nad Eufratem, dawna stolica Babilonii; obecnie stanowisko archeologiczne Atlal Babil w Iraku.

    Kserkses za żonę pojął Waszti, a po jej oddaleniu z dworu wybrał za żonę Esterę, opisanej w biblijnej Księdze Estery. Miał kilkoro dzieci z Amestris (utożsamianą z Esterą):

  • syn Artakserkses I
  • syn Dariusz
  • syn Hystaspis
  • córka Amytis
  • córka Rodugune
  • Kserkses zginął na skutek spisku pałacowego zawiązanego przez komendanta swojej straży przybocznej Artabanosa, marszałka dworu Aspamitresa i zięcia Megabyzosa, prawdopodobnie za wiedzą syna Artakserksesa. Kserkses został pochowany w skalnym grobowcu, który sam nakazał wykuć. Grobowiec został wykonany o wiele wspanialej, niż grobowiec Dariusza, choć brakowało nagrobnej inskrypcji.

    Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).Przez starożytny Iran należy rozumieć nie terytorium tożsame z dzisiejszym Iranem, ale tzw. Wielki Iran, wyodrębniany ze względu na wspólnotę kulturową i historyczną, a w starożytności przede wszystkim językową. W tej epoce obejmował on oprócz dzisiejszego Iranu także Azję Środkową po Syr-Darię, stepy dzisiejszej południowej Rosji i Ukrainy zamieszkane od VIII/VII wieku p.n.e. przez irańskich koczowników oraz zachodni i środkowy Afganistan łącznie z pakistańską częścią Beludżystanu. Należy jednak tutaj zauważyć że mieszkający na terenie Ukrainy Scytowie i Sarmaci znaleźli się już w V wieku p.n.e. pod silnym wpływem kultury greckiej i zaangażowani w sprawy europejskie zaczęli mieć odrębną od reszty Irańczyków historię.

    Przypisy

    1. Кембриджская история древнего мира, Т. 5, Персия, Греция и западное Средиземноморье ок. 525–479 гг. до н.э., ред. Дж. Бордмэн, s. 94.
    2. Olmstead A. T., Dzieje imperium perskiego, PIW, Warszawa 1974, s. 278.

    Zobacz też[]

  • inskrypcja daiva
  • Bibliografia[]

  • Кембриджская история древнего мира, Т. 5, Персия, Греция и западное Средиземноморье ок. 525–479 гг. до н.э., ред. Дж. Бордмэн, Москва 2011. ISBN 978-5-86218-467-9.
  • E-temenanki (sum. e2-temen-an-ki lub e2-te-me-en-an-ki, tłum. "Dom fundamentu/podstawy nieba i ziemi") – świątynia w formie zigguratu, znajdująca się w Babilonie, w bezpośrednim sąsiedztwie Drogi Procesyjnej, według powszechnej opinii poświęcona bogu Mardukowi, jedno z najważniejszych sanktuariów państwa babilońskiego. Zdaniem niektórych badaczy budowla ta stanowiła inspirację dla biblijnej opowieści o Wieży Babel.Bitwa nad Eurymedonem – bitwa pomiędzy Związkiem Morskim (skupiającym część greckich poleis) a Imperium perskim stoczona ok. 466 p.n.e. u ujścia rzeki Eurymedon w Pamfylii, na południowym wybrzeżu Azji Mniejszej. Persowie postanowili przełamać grecką dominację na morzu i w tym celu zorganizowali dużą flotę fenicką, którą na lądzie miała wspierać perska armia. U ujścia Eurymedonu doszło do morsko-lądowej bitwy z flotą ateńską dowodzoną przez Kimona, w której Persowie ponieśli druzgocącą klęskę - stracili 200 okrętów. Bitwa dała Ateńczykom panowanie we wschodnim basenie Morza Śródziemnego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Inskrypcja daiva (XPh) – zapisana na kamiennych tablicach inskrypcja w trzech językach (staroperskim, babilońskim i elamickim), której kopie odnaleziono w Persepolis i Pasargadach. Napisana w hołdzie bogu Ahuramaździe wylicza ona kraje nad którymi kontrolę sprawował perski król Kserkses I (486-465 p.n.e.). Nazwa, pod którą inskrypcja ta jest obecnie znana, pochodzi od znajdującego się w niej odniesienia do „demonów” (daivas), których świątynię miał Kserkses zburzyć, by na jej gruzach wznieść świątynię Ahuramazdy.
    Bitwa pod Salaminą rozegrała się w wąskiej cieśninie pomiędzy wyspą Salamina (gr. Salamis) a wybrzeżem Attyki w Zatoce Sarońskiej niedaleko Aten 28 września 480 roku p.n.e. między flotami grecką i perską w czasie wojen perskich. Zwycięstwo niewielkiej floty greckiej nad perską zadecydowało o dalszych losach wojny. Bitwa ta jest uważana za jedną z tych, które zmieniły bieg historii.
    Artakserkses I Długoręki – król perski z dynastii Achemenidów, syn Kserksesa, panował w latach 464 p.n.e. - 424 p.n.e. Znany z łagodnej polityki wewnętrznej oraz ugodowej polityki wobec krajów sąsiednich.
    Bitwa u przylądka Artemizjon - bitwa morska rozegrana w sierpniu 480 roku p.n.e. pomiędzy flotami zjednoczonych państw Greckich a flotą perską w pobliżu przylądka Artemizjon. Flota perska pomimo strat poniesionych w czasie burzy u wybrzeży Tesalii liczyła wciąż około 1000 okrętów. Flota grecka pod dowództwem spartanina Eurybiadesa liczyła nie więcej niż 300 okrętów, w tym 180 ateńskich. W trzecim dniu walki, gdy do Greków dotarły wieści o przegranej bitwie pod Termopilami, Eurybiades podjął decyzję o wycofanie się do zatoki sarońskiej w pobliżu wyspy Salaminy.
    Atossa, Hutaosa - z języka staroperskiego Hūtos (550-475 p.n.e.) – królowa perska jako żona Dariusza I. Była córką Cyrusa II Wielkiego, przyrodnią siostrą Kambyzesa II i uzurpatora Bardiji.
    Starożytny Egipt (egip. Kemet, Czarna Ziemia) – wysoko rozwinięta cywilizacja starożytnego Bliskiego Wschodu położona w północno-wschodniej Afryce w dolinie i delcie Nilu (z oazami Pustyni Libijskiej włącznie). W okresie największego rozkwitu (Nowe Państwo) obejmująca swoim zasięgiem także Nubię (Kusz) oraz Punt na południu, Syropalestynę (Retenu) na północnych rubieżach azjatyckich, oraz tereny libijskie na północnym zachodzie.
    Król królów – tradycyjny tytuł używany przez monarchów aspirujących do władzy uniwersalnej lub zwierzchnictwa nad innymi władcami. Stosowany głównie na Bliskim Wschodzie. Po raz pierwszy formuła ta pojawiła się w starożytnej Mezopotamii, gdzie jeden z władców dynastii akadyjskiej, nosił imię Šar-kali-šarrī, co w języku akadyjskim znaczy król wszystkich królów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.