l
  • Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Temat nie został wyczerpany?
    Zapraszamy na Forum Naukowy.pl
    Jeśli posiadasz konto w serwisie Facebook rejestracja jest praktycznie automatyczna.
    Wystarczy kilka kliknięć.

    Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi

    Przeczytaj także...
    I powstanie śląskie – wystąpienie zbrojne zorganizowane przez Polską Organizację Wojskową Górnego Śląska mające na celu przyłączenie Górnego Śląska do Polski. Rozpoczęło się w nocy z 16 na 17 sierpnia, i trwało do 24 sierpnia 1919. Powstańcami niezadowolonymi z terroru i represji niemieckich, dowodził Alfons Zgrzebniok. Powstanie objęło powiaty: katowicki, lubliniecki, pszczyński, rybnicki, tarnogórski oraz część raciborskiego. Zaangażowanie militarne od 14 lutego 1919 w wojnę z Rosją sowiecką na wschodzie Polski, uniemożliwiło rządowi poparcie dla tego powstania. Zakończyło się przegraną i ucieczką powstańców przed represjami na teren Polski. W 1920 wybuchło II powstanie śląskie.Awers i rewers (łac.) to dwie strony jakiegoś zdobionego przedmiotu płaskiego, pokrytego jedno- lub dwustronnie malowidłem, grafiką lub drukiem, zawierającego płaskorzeźbę, wizerunek wykonany metodą rycia, kucia lub zdobionego w jeszcze inny sposób. Oba pojęcia funkcjonują wyłącznie razem, gdy w danym przedmiocie występuje swobodny dostęp do obu jego powierzchni, przy czym jedna z nich jest wyłączną lub główną stroną zawierającą przedstawiane treści.
    Herb Piastów górnośląskich – herb dynastii Piastów śląskich z linii opolskiej, cieszyńskiej i bytomsko-kozielskiej, mających swoje księstwa na Górnym Śląsku. Stanowiła go tarcza herbowa o błękitnym polu ze złotym orłem. Piastowie górnośląscy posiadali godło w dwóch wariantach: orzeł z koroną lub jej pozbawiony. Korona została dodana w późniejszym okresie, przy czym tylko książęta opolscy i następnie książęta cieszyńscy mieli w herbie orła ukoronowanego.

    Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi – polskie odznaczenie wojskowe ustanowione w 1921 roku dla powstańców śląskich.

    Historia i zasady przyznawania odznaczenia[ | edytuj kod]

    Ustanowiony rozkazem nr 35 Naczelnej Komendy Wojsk Powstańczych na Górnym Śląsku z 30 maja 1921 roku, nadawany był powstańcom szczególnie zasłużonym na polu walki. Początkowo była to tylko Śląska Wstęga Waleczności i Zasługi, składająca się z niebieskiej wstążki orderowej z białymi paskami po brzegach z amarantowymi brzeżkami, którą przetykano przez drugą i trzecią dziurkę zapięcia kurtki mundurowej. Bardzo szybko, bo już w tym samym roku do wstążki zaczęto nieoficjalnie dodawać srebrny krzyżyk, 33 × 33 mm, wzorowany na odznace 5 Rybnickiego PP (krzyż równoramienny z medalionem pośrodku; w nim orzeł Piastów śląskich z koroną na piersi; na ramionach krzyża napisy POWST. / GÓRNY / ŚLĄSK / 1921. Na rewersie wieniec z liści laurowych pośrodku, a na poziomych ramionach krzyża napis DZIEL- / NYM). Władze wojskowe uznały wstążkę, sprzeciwiły się natomiast noszeniu krzyża. Dopiero w roku 1931 zezwolono na jego noszenie, a odznaczenie włączono do odznaczeń państwowych.

    III powstanie śląskie – wystąpienie zbrojne od 2/3 maja do 5 lipca 1921 mające na celu przyłączenie Górnego Śląska do Polski.Powstania śląskie – trzy konflikty zbrojne na Górnym Śląsku, jakie miały miejsce w latach 1919-1921 między ludnością polską i niemiecką. Odbyły się one w okresie formowania się Państwa Polskiego po zakończeniu I wojny światowej.

    Przyznawany był w dwóch klasach jako nagroda za udział w którymkolwiek z trzech powstań śląskich (1919, 1920, 1921).

    Klasę I nadawano osobom, które brały bezpośredni udział w walce (na wstążce i baretce umieszczano metalowe okucie w formie srebrnej pięcioramiennej gwiazdki). Klasę II nadawano osobom, które pomagały wysiłkom powstańców.

    Nadawany w latach 1921–1927 przez Górnośląską Komisję Odznaczeń i można go było oficjalnie nosić (od 1931) za Krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej i innymi odznaczeniami polskimi.

    Odznaczenie – honorowe wyróżnienie o określonym znaku nadawane za szczególne zasługi lub wybitne osiągnięcia w różnych dziedzinach pracy zawodowej lub społecznej, za akty odwagi i poświęcenia, w celu upamiętnienia wydarzeń, udziału w wojnie, itp.II powstanie śląskie – wystąpienie zbrojne trwające od 19/20 sierpnia do 25 sierpnia 1920, mające na celu usunięcie z obszaru plebiscytowego niemieckich organów bezpieczeństwa oraz utworzenie mieszanej policji polsko-niemieckiej opartej na zasadzie parytetu. II powstanie śląskie to jedna z czterech zakończonych sukcesem polskich insurekcji.

    Odznaka pamiątkowa "Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi"[ | edytuj kod]

    Odznakę pamiątkową "Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi" ustanowiła Górnośląska Komisja Odznaczeniowa w Katowicach w 1927 roku, tzn. wówczas gdy nadawanie odznaczenia było już zakończone. Odznakę otrzymały więc przede wszystkim te osoby, które z jakichś powodów nie "załapały się" na odznaczenie. Oznaką tej odznaki był duży srebrny krzyż, 42 × 42 mm, przypominający nieco kształtem Krzyż Walecznych:

    Plebiscyt na Górnym Śląsku (niem. Volksabstimmung in Oberschlesien) – jeden z dwóch plebiscytów dotyczących etnicznego pogranicza polsko-niemieckiego, które wyznaczono w 1919 w wersalskim traktacie pokojowym kończącym I wojnę światową. Plebiscyt był przeprowadzony 20 marca 1921 i poprzedzony dwoma powstaniami ludności Śląska domagającej się przyłączenia regionu do Polski (powstania śląskie).Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej – polskie odznaczenie wojskowe, ustanowione uchwałą Sejmu Wileńskiego z dnia 25 lutego 1922 roku, zatwierdzoną przez Tymczasową Komisję Rządzącą Litwy Środkowej 27 marca 1922 roku dla nagrodzenia czynów męstwa i bohaterstwa.
  • awers: Orzeł według wzoru orła śląsko-piastowskiego z przepaską łączącą ramiona z krzyżem na piersiach, wkomponowany w tarczkę otoczoną perełkami (tło tarczki stanowią promienie) oraz daty i napis – poziomo: 17.VIII.19 / 17.VIII.20, pionowo: 3.V.21 / ZA POWST. ŚLĄSKIE. W tarczy z promieniami znajduje się otoczony perłami orzeł Piastów śląskich z przepaską łączącą skrzydła;
  • rewers: Miecz gladius z głownią skierowaną w górę otoczoną półwieńcem z liści dębowych i laurowych otwartych u góry.
  • W odróżnieniu od odznaczenia, nie zezwolono na noszenie odznaki pamiątkowej na mundurze wojskowym.

    Odznaczeni[ | edytuj kod]

    Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • I powstanie śląskie – od 16 sierpnia do 26 sierpnia 1919
  • II powstanie śląskie – od 19/20 sierpnia do 25 sierpnia 1920
  • III powstanie śląskie – od 2/3 maja (już po plebiscycie) do 5 lipca 1921
  • Śląski Krzyż Powstańczy
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Krzyże i Odznaki ze zbiorów Stefana Oberleitnera – nry 4, 5, 6 i 7
  • Odznaka II Klasy – medale.shost.pl
  • Krzyż II Klasy (awers) – numizmatyka.waw.pl
  • Krzyż II Klasy (rewers) – numizmatyka.waw.pl



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)


    Reklama

    tt