• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Krzyż heraldyczny

    Przeczytaj także...
    Krzyż grecki – jedna z form krzyża. Od wieków, w różnych wariacjach, w symbolice różnych religii, związanej z czterema stronami świata (por. róża wiatrów).Krzyż papieski lub ferula – zakończony krzyżem pastorał papieski. W heraldyce krzyżem papieskim określa się formę krzyża z trzema poprzeczkami, którą mogli posługiwać się papieże w swoich herbach.
    Krzyż łaciński – podstawowa forma krzyża chrześcijańskiego. Początkowo używany z oporami ze względu na negatywne konotacje symbolu ukrzyżowania. Jest symbolem ukrzyżowania Chrystusa, dla chrześcijan znakiem zbawienia, miłości Boga i zwycięstwa.

    Krzyż heraldyczny – element tarczy, jedno z popularnych godeł herbowych. Zachodnia heraldyka zna około 300 krzyży heraldycznych, jednakże w polskiej heraldyce szlacheckiej stosowano tylko kilkanaście, m.in.: krzyż kawalerski i ćwiekowy, a także półtorakrzyż, półtrzeciakrzyż, krzyż potrójny, krzyż rozdarty, krzyż grecki i łaciński.

    Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe "dziedzictwo") – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.Krzyż świętego Andrzeja (także: saltire lub crux decussata) – forma krzyża (grecka litera Χ od Χριστος), której pochodzenie wiąże się z podaniem o ukrzyżowaniu w ten sposób Andrzeja Apostoła.

    Krzyż może występować na tarczy herbowej jako figura zaszczytna, tj. sięgająca brzegów tarczy, najczęściej w tej formie bywa stosowany krzyż grecki, łaciński, św. Andrzeja, rozdarty lub kawalerski. Nie sięgając brzegów tarczy te krzyże tworzą figury uszczerbione. Pozostałe formy krzyża zaliczyć należy do obszernej grupy mobiliów herbowych, tj. godeł heraldycznych niebędących figurami wynikłymi z podziału tarczy, a przedmiotami czy symbolami umieszczanymi w tarczy luźno, pojedynczo lub grupami.

    Godło – symbol wyróżniający, znak rozpoznawczy przynależności osoby bądź przedmiotu do szerszej grupy rodowej, prawnej lub społecznej, np. herb, gmerk, logo.Krzyż kawalerski (fr. croix pattée, niem. Tatzenkreuz) – heraldyczna forma czteroramiennego krzyża o rozszerzających się ramionach oraz płaskich lub wklęsłych bokach ramion. Krzyż taki jest niekiedy uznawany za odmianę krzyża maltańskiego. Różnica między obiema odmianami jest taka, że przy k. kawalerskim podstawy ramion są płaskie (względnie wypukłe lub wklęsłe), natomiast przy klasycznym k. maltańskim są one rozwidlone. K. kawalerski o wklęsłych bokach i podstawach ramion jest nazywany krzyżem Leopolda, natomiast o wklęsłych bokach i wypukłych podstawach - krzyżem Ruperta.

    Przykłady krzyży heraldycznych[]

  • rozdarty

  • św. Andrzeja (saltire)

  • podwójny

  • półtorakrzyż

  • półtrzeciakrzyż

  • papieski

    Krzyż maltański, krzyż kawalerski, znany też jako krzyż cnót rycerskich. Używany jest przez Zakony Szpitalników: biały jest symbolem joannitów, w kolorze zielonym lazarytów. W Polsce czerwony krzyż maltański jest symbolem służby SAR. Oparty jest na krzyżu greckim, ramiona jednak rozszerzają się od środka i są rozwidlone na końcu. W bizantyjskiej symbolice pojawił się prawdopodobnie w VI w.Krzyż patriarchalny - forma krzyża, którym posługiwali się patriarchowie wschodnich Kościołów chrześcijańskich. Jego krótsza, z poprzecznych belek, symbolizuje deskę z literami INRI umieszczonej na krzyżu nad głową Jezusa.
  • laskowany

  • łapowy

  • zdwojony

  • strzałkowy

  • kulowy

  • ćwiekowy

  • liliowy

  • kotwicowy

  • Bibliografia[]

  • Alfred Znamierowski "Insygnia, symbole i herby polskie", Warszawa 2003
  • Sławomir Górzyński, Jerzy Kochanowski "Herby szlachty polskiej", Warszawa 1990

  • Heraldyka – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmuje się badaniem rozwoju i znaczenia oraz zasadami kształtowania się herbów. Wywodzi się od słowa herold – oznaczającego urzędnika dworskiego, wywołującego nazwiska rycerzy biorących udział w turniejach. W innych językach europejskich nazywana jest podobnie (ang. heraldry, franc. heraldique , niem. Heraldik) lub słowami pochodzącymi od nazwy herb (niem. Wappenkunde).Krzyż trójlistny - koniczynowy - (pot. liściak) jako baza krzyż grecki lub krzyż łaciński, którego wszystkie ramiona zakończone są ornamentem potrójnego liścia koniczyny. Krzyż symbolizuje jedność Chrystusa i Świętej Trójcy, według innej interpretacji - Jezusa wśród dwunastu apostołów. W symbolice kabalistycznej był w przeszłości uznawany jako symbol połączenia trzech religii monoteistycznych (prawosławia, katolicyzmu i islamu), taką interpretację popierali także kartograf Hans Buenting i św. Jan Damasceński.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Figura uszczerbiona – element tarczy herbu. Figura uszczerbiona, jest jedną z figur heraldycznych i należy do szeroko pojętych godeł heraldycznych. Figury uszczerbione są pochodną figur zaszczytnych, powstają tak jak i one w wyniku geometrycznego podziału tarczy herbowej, różniąc się tym, że nie dochodzą do krawędzi tarczy.
    Mobilia herbowe (franc. Meuble héraldique) – godła heraldyczne umieszczane na tarczy herbowej, nazywane także figurami zwykłymi.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.037 sek.