• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Krysznaizm

    Przeczytaj także...
    Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny (ang. International Society for Krishna Consciousness, w skrócie ISKCON), powszechnie znane jako Hare Kryszna – to hinduistyczna tradycja religijna określana jako gaudija wisznuizm wywodząca się z Bengalu Zachodniego i nauk Ćajtanji Mahaprabhu. Na Zachodzie nurt został spopularyzowany przez Bhaktivedantę Swamiego Prabhupadę, pierwszy ośrodek misyjny poza Indiami założony został przez Bhaktivedantę Swamiego w Nowym Jorku w roku 1966 . W Polsce MTŚK zostało oficjalnie zarejestrowane i wpisane pod numerem 30 do "Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych" Ministerstwa Spraw Wewnętrznych dnia 31 stycznia 1990.Absolut (łac. absolutus – bezwarunkowy, niezwiązany) – osobowy lub bezosobowy pierwotny byt, doskonały, najwyższy, pełny, całkowicie niezależny, nieuwarunkowany i niczym nieograniczony.
    Brahman (sanskryt ब्राह्मण) – w filozofii indyjskiej i hinduizmie bezosobowy aspekt Absolutu posiadający w pełni cechę wieczności (sat).

    Krysznaizm – początkowo odrębna religia w łonie hinduizmu, później (po uznaniu Kryszny za awatara Wisznu) forma wisznuizmu, w której źródłem wszechrzeczy – isztadewatą, czyli Bogiem osobistym – jest Kryszna. Dla wyznawców Gaudija wisznuizmu Kryszna jest Najwyższą Osobą Boga i źródłem dziesięciu swoich inkarnacji (awatarów) (w tym również Wisznu).

    Inkarnacja (z łac.: incarnatio; od incarnare, gdzie caro – ciało, mięso) – w religiach dharmicznych jest to jedno z wcieleń przyjmowanych przez żywą istotę (duszę) w cyklu samsary.Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.

    Krysznaizm opiera się na bhakti i bhaktijodze. Świętą księgą krysznaizmu jest Bhagawadgita.

    Poza Indiami krysznaizm praktykowany i propagowany jest m.in. przez Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny.

    Historia[]

    Chociaż Kryszna jest znany w Indiach od około X wieku p.n.e., to kult (o wyraźnych cechach monoteizmu), skoncentrowany na oddawaniu czci tylko jemu pojawił się dopiero w XII w. Była to część tzw. „odrodzenia hinduizmu” zagrożonego w swoim istnieniu przez niektórych władców muzułmańskich, uważających hinduizm za religię pogańską.

    Bhakti (sanskr. bhakti – przywiązanie, miłość; termin zwykle oddawany jako pobożność) – forma religijności w hinduizmie przejawiająca się głębokim emocjonalnym i intelektualnym oddaniem Bogu, której metaforą może być miłosny związek z bóstwem, a zarazem niezwykle silny, żywiołowy ruch religijno-społeczny. Osoba praktykująca bhakti nazywana jest bhaktą.Wisznu (hindi: विष्णु) – jeden z najpopularniejszych dewów w hinduizmie, Bóg jedyny w wisznuizmie (największym wyznaniu hinduistycznym). Jeden z Trimurti (trójcy hinduistycznej) tworzonej wraz z Brahmą i Śiwą. Symbolizuje utrzymujący aspekt Boga, najczęściej identyfikowany z dwoma swoimi Awatarami: Kryszną i Ramą.

    Wbrew opiniom wyznawców islamu w hinduizmie bramińskim od czasów najdawniejszych istniało pojęcie Najwyższego Boga (Absolutu-Brahmana), który mógł objawiać się w niezliczonych formach różnych bóstw. Ta koncepcja monoteistyczna została podkreślona przez Dźajadewę, który w XII w. w poemacie Gitagovinda stworzył koncepcję boskiej miłości Kryszny i Radhy jako obrazu uniwersalnej miłości Najwyższego Boga do swoich wyznawców. W ten sposób Kryszna – Pan Pasterzy- dwuręki, błękitnoskóry młodzieniec, grający na flecie, uosabiał Najwyższą Osobę Boga, tzn. jedyną najpełniejszą i prawdziwą formę Boga. Jednocześnie rozwijał się inny kierunek, reprezentowany m.in. przez poetkę Mira Bai, ascetę Ramanandę, poetę Namdewę i mistyka Kabira, którzy głosili, że tylko miłość i całkowite oddanie Wisznu (i Krysznie, jako jednemu z jego awatarów), zapewnia wyzwolenie z cyklu inkarnacji.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Wisznuizm (nazywany czasami niepoprawnie spolszczoną nazwą wajsznawizm) – gałąź hinduizmu, w której Wisznu lub jeden z jego awatarów wielbiony jest jako Bóg. Najpopularniejszą religią wisznuicką jest krysznaizm.

    Najprawdopodobniej pod wpływem Ramanandy pozostawał najważniejszy twórca doktryny krysznaizmu Ćajtanja Mahaprabhu, filozof, asceta, wpadający w ekstazę wizjoner (uznawany przez swoich zwolenników za inkarnację Kryszny), który głosił, że tylko całkowite poświęcenie wszystkich myśli i czynów Krysznie oraz bezwarunkowa miłość do tego boga, zapewni ludziom wyzwolenie z negatywnych skutków przeszłych i obecnej inkarnacji oraz pozwoli połączyć się z Kryszną w jego wiecznej siedzibie. Te nauki znalazły wielu zwolenników wśród wyznawców hinduizmu, dając nadzieję ucieczki od nędzy i beznadziejności pod panowaniem obcego i wrogiego islamu.

    Isztadewata (sanskryt: iṣṭadevatā , "ulubione bóstwo") – w hinduizmie koncepcja indywidualnego, ulubionego bóstwa, z którym dana osoba ma szczególny związek, niezależnie od uznawania różnych innych bóstw opiekuńczych czczonych przez społeczność (rodzinę, wieś, kraj).<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,

    Kolejnym pokoleniem teologów krysznaizmu byli Narottama, Sriniwasa i Śjamananda, którzy koncentrowali się na umocnieniu i propagowaniu nauk Ćajtanji na obszarze Bengalu i Orisy.

    W XVII w. Wiszwanat Ćakrawarti Thakur sprecyzował zasady raganuga-bhakti w dziełach takich jak Raga-wartma-czandrika. Jego uczeń Baladewa Widjabhuszan napisał słynny komentarz Gowinda Bhaszja na temat Wedanta Sutry.

    W XVIII w. działało wielu wybitnych teologów ruchu z których najważniejsi to: Siddha Dżajakriszna Das Babadżi z Kamjawanu i Siddha Krisznadas Babadżi z Gowardanu- znany mistrz wewnętrznego praktykowania raga-bhadżanu.

    Bhaktisiddhanta Sarswati Thakura (1874-1937) – hinduski duchowny i nauczyciel w tradycji gaudija wisznuizmu, astronom i astrolog wedyjski.Orisa (hindi ओड़िशा, trb.: Oriśa, trl.: Oṛiśā; orija ଓଡ଼ିଶା, trb.: Oriśa, trl.: Oṛiśā; ang. Odisha; do 2011 hindi उड़ीसा, trb.: Urisa, trl.: Uṛīsā; ang. Orissa) – indyjski stan. Leży we wschodniej części kraju, nad Zatoką Bengalską. Głównymi miastami poza stolicą są: Katak i Puri.

    XVII i XVIII wiek zapoczątkowały upadek ruchu i zmniejszenie jego popularności w Indiach. Odrodzenie przyniósł dopiero XX wiek, przede wszystkim dzięki działalności Bhaktiwinody Thakura, który był urzędnikiem brytyjskiego rządu w Indiach. Jego syn- Bhaktisiddhanta Sarasvati Thakura kontynuował działalność ojca, zakładając 64 ośrodki gaudija wisznuizmu w Indiach i innych krajach. Jego najważniejsi uczniowie utworzyli własne ośrodki (matha) po śmierci mistrza w 1936. Obecnie wyznawcy różnych odłamów krysznaizmu są obecni w większości krajów świata.

    Monoteizm (stgr. μόνος monos – „jedyny” + θεός theos – „bóg”; jedynobóstwo) – wiara w istnienie jedynego Boga i w przeciwieństwie do henoteizmu wykluczająca istnienie jakichkolwiek innych istot boskich. Przeciwieństwem monoteizmu jest politeizm (bądź ateizm). Monoteiści zazwyczaj przypisują Bogu cechy doskonałości takie jak omnipotencja, omniscjencja, omniprezencja i najwyższą dobroć w rozumieniu etycznym.Bhaktijoga – określenie duchowej praktyki z kręgu hinduizmu (m.in. wisznuizmu) polegające na rozwijaniu miłosnego związku (bhakti) z Bogiem.

    W 1896 urodził się Abhaj Ćaranarawinda Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (sanskryt अभयचरणारविन्द भक्तिवेदान्त स्वामीप्रभुपाद, trl. abhaya-caraṇāravinda bhakti-vedānta svāmī prabhupāda, bengali অভয়চরনাবিন্দ ভক্তিবেদান্ত স্বামীপ্রভুপাদ, zm. 14 listopada 1977) – Który założył Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny, będące pierwszą grupą wisznuicką, której udało się działać (zdobywać wyznawców, zakładać ośrodki itp.) na szeroką skalę na Zachodzie. Obecnie jest to najpopularniejsza misja Gaudiya Wisznuizmu.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||><|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Przypisy

    1. K.M. Panikkar, Dzieje Indii, PWN Warszawa 1965, s. 134.
    2. K.M. Panikkar, op.cit., s. 135.

    Bibliografia[]

  • K. M. Panikkar, Dzieje Indii, PWN Warszawa 1965, s. 134-137.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Awatara (także Awatar) (dewanagari अवतार, transliteracja avatāra, ang. avatara, zstąpienie, zejście, inkarnacja) – w hinduizmie wcielenie (inkarnacja) bóstwa, które zstępuje z nieba na ziemię w postaci śmiertelnej – ludzkiej, zwierzęcej lub hybrydalnej, w celu przywrócenia ładu na ziemi (dharma).
    Flet – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów wargowych. Zazwyczaj ma postać cienkiej, pustej w środku rurki (istnieją również flety o innych kształtach, np. okaryna).
    Kryszna (dewanagari कृष्ण, trl. kṛṣṇa, ang. Krishna ) – Bóg w hinduizmie. W Bhagawadgicie opisany jest jako Najwyższa Istota i Najwyższy Bóg. Kryszna i związane z nim opowieści pojawiają się w wielu filozoficznych i teologicznych dziełach hinduizmu. Chociaż te opisy różnią się szczegółami, związanymi z daną tradycją, to zasadnicza charakterystyka jest zawsze taka sama. Opisuje ona boskie wcielenie (inkarnację), pasterskie dzieciństwo i młodość, a następnie bohaterskiego wojownika i nauczyciela. Ogromna popularność Kryszny w Indiach spowodowała, że także różne niehinduistyczne religie, pochodzące z Indii, znają to imię.
    Namdew, ( marathiसंत नामदेव, trl. sant nāmdev, ang. Namdev ) – średniowieczny mistyk hinduistyczny i poeta indyjski, jeden z klasyków poezji bhakti. Żył i tworzył w Maharasztrze pisząc jako jeden z pierwszych w miejscowym języku, marathi. Wyznawca lokalnego kultu Withoby z Pandharpuru (jedna z rozlicznych manifestacji Kryszny).
    Radha (dewanagari राधा ) (także Radharani) – w hinduizmie córka Wriśabanu i Kirti, ukochana gopi Kryszny. W wisznuizmie (krysznaizmie) uważa się, że Radha i Kryszna są jednością w dwóch formach (Radha jest emanacją Kryszny tożsamą z nim). Wisznuici uważają, że dla osiągnięcia najwyższej formy doskonałości (raganuga) konieczne jest znalezienie guru, który jest w pełni oddany Radharani.
    Mira Bai, Mirabai (hindi: मीराबाई; kannada: ಮೀರಾಬಾಯಿ) (ur. 1498, zm. 1547) – poetka średniowiecznych Indii, reprezentująca kierunek literacki i religijny bhakti, święta krysznaizmu, której stan niepodlegania prawom tego świata opiewa wiele legend Radżastanu.
    Bengal – kraina historyczna w Azji Południowej, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską. Zachodnia część Bengalu leży w Indiach (stan Bengal Zachodni), a wschodnią stanowi Bangladesz.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.