• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Krosno tkackie

    Przeczytaj także...
    Krawędź tkaniny – linia utworzona przez ostatni wprowadzony do przesmyku wątek, dosunięty do poprzednich. Tworzy się w ten sposób element tkaniny.Czujnik osnowowy – urządzenie krosna tkackiego, należące do grupy urządzeń kontrolno-zabezpieczających, kontrolujące nitki osnowy.
    Mechanizm odbiorczy (regulator tkaninowy) – drugi z dwóch mechanizmów krosna, obok mechanizmu zasilającego, odpowiadający za wytworzenie w osnowie odpowiedniego napięcia wstępnego, niezbędnego w procesie tworzenia tkaniny. Mechanizm ten odbiera ze strefy roboczej utworzony element tkaniny i nawija go na wałek tkaninowy. Decyduje również o gęstości wątku w tkaninie. Napięcie wstępne jest to napięcie w nitkach osnowy w stanie spoczynku, kiedy bidło znajduje się w odległości kilku lub kilkunastu milimetrów od krawędzi tkaniny (przed przybiciem wątku) a przesmyk jest zamknięty. W czasie pracy napięcie w nitkach osnowy zmienia się w dość dużych granicach i gwałtownie wzrasta w momencie otwierania przesmyku oraz podczas przybijania wątku do krawędzi tkaniny.
    Pani z Shalott przy krosnach - obraz pędzla Johna Williama Waterhouse'a, 1915.

    Krosno tkackie – urządzenie, mechaniczne (maszyna) lub ręczne, do wytwarzania (produkcji) tkanin. Tkanina powstaje przez połączenie dwóch, prostopadłych do siebie, układów nitek (osnowy i wątku) według odpowiedniego splotu. Surowcem do produkcji tkanin jest przędza tkacka.

    Chełmsko Śląskie (przed 1945 niem. Schömberg) - wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kamiennogórskim, w gminie Lubawka. Położona nad rzeką Zadrną, w południowym krańcu Kotliny Krzeszowskiej, pomiędzy Górami Kruczymi a Zaworami.Mechanizm – zespół współpracujących ze sobą części składowych maszyny lub przyrządu spełniających określone zadanie, jak np. przenoszenie ruchu, sił, sygnałów.

    Budowa[ | edytuj kod]

    Krosno tkackie – schemat powstawania tkaniny:
    1. Wałek osnowowy
    2. Nawój osnowowy
    3. Osnowa
    4. Przewał
    5. Czujnik osnowowy
    6. Struna nicielnicowa
    7. Krzywki nicielnicowe
    8. Dźwignie nicielnicowe
    9. Wałek nicielnicowy
    10. Pokrywa bidła
    11. Płocha
    12. Belka bidła
    13. Podpora bidła
    14. Czółenko
    15. Tkanina
    16. Przedpiersień
    17. Wałek tarkowy
    18. Wałek tkaninowy
    19. Zwój tkaniny
    20. Wał wykorbiony
    21. Bidłowód
    22. Przesmyk

    Na szkielecie złożonym z dwóch ścian bocznych, połączonych łącznikami poprzecznymi, zamontowane są podstawowe mechanizmy krosna:

    Mechanizm zasilający – jeden z podstawowych mechanizmów krosna, odmierzający i podający odcinek osnowy potrzebny do utworzenia elementu tkaniny. Mechanizm zasilający wraz z mechanizmem odbiorczym tworzą zespół wytwarzający odpowiednie napięcie wstępne w nitkach osnowy, dlatego ich praca musi być ściśle zsynchronizowana.Czujnik wątkowy – urządzenie krosna tkackiego, należące do grupy urządzeń kontrolno-zabezpieczających, kontrolujące obecność wątku w przesmyku.
  • zasilający – podający osnowę (na rys. elementy 1, 2, 3, 4)
  • przesmykowy – tworzący przesmyk (6, 7, 8, 9, 22)
  • przerzutowy – wprowadzający wątek (na rys. nie pokazany)
  • bidłowy – dociskający wątek do krawędzi tkaniny (10, 11, 12, 13, 20, 21).
  • odbiorczy – odbierający utworzony odcinek tkaniny (17, 18, 19)
  • napędowy – napędzający wszystkie pozostałe mechanizmy (na rys. nie pokazany)
  • Ponadto:

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Tkanina – wyrób włókienniczy płaski powstający w wyniku przeplatania ze sobą (według założonego splotu) wzajemnie prostopadłych układów nitek osnowy i wątku.
  • czujnik osnowowy – zatrzymuje pracę krosna w momencie zerwania się nitki osnowy (5)
  • czujnik wątkowy – zatrzymuje pracę krosna gdy zerwie się (lub skończy) wątek (na rys. nie pokazany)
  • inne mechanizmy:
    1. mechanizm płochy uchylnej lub zderzakowy, w krosnach czółenkowych, zabezpieczający czółenko przed przybiciem w przesmyku, lub pełniący podobną funkcję, czujnik niedolotów w krosnach chwytakowych
    2. rozpinki – dwa zespoły uiglonych pierścieni, umieszczone po obu stronach tkaniny. Rozpinki utrzymują krawędź tkaniny na określonej, stałej wysokości oraz napinają tkaninę poprzecznie
    3. listwy, rolki lub grzebienie zamontowane na pokrywie bidła, zabezpieczające czółenko lub chwytak przed wypadnięciem z przesmyku
    4. różnej konstrukcji osłony zabezpieczające ruchome części mechanizmów
    5. sygnalizacyjne – informujące np. o zerwanej nitce osnowy lub wątku.
  • Krosna tkackie ręczne w izbie tkackiej w Chełmsku Śląskim

    Podział[ | edytuj kod]

    Krosna tkackie dzielą się ogólnie na:

    Pani z Shalott (ang. The Lady of Shalott) – poemat autorstwa Alfreda Tennysona z 1842 roku, nawiązujący do legend arturiańskich i powstały z inspiracji legendą o Elaine z Astolat.Bidło – potoczna, skrócona nazwa mechanizmu bidłowego. Bidło dobija każdy wprowadzony wątek do krawędzi tkaniny, tworząc kolejne jej elementy. Bidło spełnia też inne, dodatkowe funkcje. Stanowi bieżnię dla czółenka i jest elementem napędzającym inne mechanizmy.
  • Krosna ręczne (warsztaty tkackie) – budowane i wykorzystywane już w prehistorii, ale i dziś wykorzystywane przez twórców ludowych i artystów do tworzenia tkanin ludowych czy artystycznych
  • Krosna mechaniczne – służące do przemysłowego tworzenia tkanin.
  • Zależnie od sposobu wprowadzania wątku do przesmyku, krosna dzielą się na:

    Krajki - brzegowe fragmenty tkaniny w postaci pasków o szerokości od 8 do 20 mm, biegnących wzdłuż po obu jej stronach. Ich struktura i wygląd są zwykle inne od reszty tkaniny. Zabezpieczają tkaninę zarówno w procesie tkania, jak i wykończenia.Mechanizm przerzutowy – mechanizm wprowadzający wątek do przesmyku, stosowany na krosnach czółenkowych i chwytakowych. Mimo zupełnie odmiennej konstrukcji i zasady działania, nazwy tej używa się również w odniesieniu do mechanizmów wprowadzających wątek w krosnach pneumatycznych i hydraulicznych.
  • Krosna czółenkowe – czółenko jest magazynem i przenośnikiem wątku. Wątek odwijany z nawoju wewnątrz czółenka, wprowadzany jest na przemian raz z jednej, raz z drugiej strony tkaniny (teoretycznie nitka bez końca), Rozróżnia się tu dwa typy:
    1. krosna mechaniczne z ręczną wymianą wątku
    2. krosna z automatyczną wymianą wątku (krosna automatyczne)
    W obu powyższych przypadkach występują:
    1. krosna jednoczółenkowe do produkcji tkanin jednobarwnych ewentualnie w kolorowe pasy wzdłuż osnowy
    2. krosna wieloczółenkowe do tkanin barwnie tkanych (zarówno po osnowie jak i po wątku – krata)
  • Krosna bezczółenkowe – wątek zmagazynowany jest w nawoju krzyżowym, stożkowym, a przenośnikiem są chwytaki, rapiery, sprężone powietrze lub kropla wody. Wśród nich rozróżniamy:
    1. krosna chwytakowe – przenośnikiem są niewielkie metalowe chwytaki. Na przemian pracuje ich kilkanaście na jednym krośnie. Pojedynczy chwytak przenosi koniec nitki wątku, z lewej strony tkaniny na prawą, następnie jest przenoszony przez transporter na lewą stronę a w tym czasie cykl powtarza się z innymi chwytakami. Wątek jest wprowadzany tylko z jednej strony, po czym jest obcinany. Aby taka tkanina się nie rozsypała końce wątku są zaplatane przez specjalny aparat krajkowy
    2. krosna rapierowe – przenośnikiem są dwa rapiery wprowadzane do przesmyku z obydwu stron tkaniny. Jeden podaje początek nitki wątku do połowy szerokości tkaniny, drugi przechwytuje go i przenosi do końca szerokości tkaniny. Wątek odwijany jest z nawoju krzyżowego. Podobnie jak w poprzednim przypadku brzegi tkaniny muszą być odpowiednio splatane
  • Krosno pneumatyczne
    1. krosna pneumatyczne – przenośnikiem jest sprężone powietrze. Wątek jest odwijany z nawoju krzyżowego i wdmuchiwany do przesmyku przez odpowiednią dyszę. Brzegi tkaniny są specjalnie splatane w celu ich wzmocnienia. Bardzo wydajne, wadą jest ograniczona szerokość tkanin
    2. krosna hydrauliczne – przenośnikiem jest sprężone powietrze i woda Tkanina powstaje w prawie identyczny sposób jak na krośnie pneumatycznym. Krosna mają również prawie identyczną konstrukcję. Stosowane do produkcji tkanin z surowców syntetycznych. Bardzo wydajne
    3. krosna pneumo–rapierowe – to połączenie mechanizmów krosna rapierowego i pneumatycznego. Lewy rapier, podający pracuje z nadciśnieniem, prawy, odbierający pracuje z podciśnieniem. Wątek jest podawany (wdmuchiwany) przez lewy rapier i odbierany (zasysany) przez prawy rapier. Mało popularne.
  • W zależności od szerokości roboczej rozróżnia się krosna:

    Mechanizm przesmykowy – mechanizm krosna tkackiego odpowiedzialny za zgodne z założonym splotem, podnoszenie odpowiednich grup nitek osnowy w celu umożliwienia wprowadzenia wątku tworzącego element tkaniny. Podnoszenie grup nitek nazywa się tworzeniem przesmyku.Jan Szczepanik (ur. 13 czerwca 1872 w Rudnikach k. Mościsk, zm. 18 kwietnia 1926 w Tarnowie) – polski nauczyciel, wynalazca zwany „polskim Edisonem” i „galicyjskim geniuszem”. Opisany w dwóch artykułach przez Marka Twaina.
  • tasiemkarskie – szerokość tkaniny do 0,6 m
  • wąskie – szerokość tkaniny do 1,6 m
  • szerokie – szerokość tkaniny do 24 m.
  • Dodanie dodatkowych mechanizmów daje szereg typów krosien specjalnych:

  • krosna do tkanin pętelkowych
  • krosna do tkanin pluszowych
  • krosna do tkania dywanów
  • krosna do produkcji tasiemek, wstążek itp.
  • Ponadto, stosuje się jeszcze podział na:

  • krosna płaskie – wytwarzana tkanina ma postać wstęgi
  • krosna okrągłe – wytwarzana tkanina ma postać rękawa (rury)
  • krosna lekkie – do produkcji tkanin delikatnych
  • krosna ciężkie – do produkcji tkanin wielowarstwowych i technicznych.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Jan Szczepanik – polski wynalazca mający liczne patenty i udoskonalenia m.in. w dziedzinie maszyn tkackich
  • Plusz (z fr. peluche) – rodzaj miękkiej tkaniny z okrywą runową. Inne określenia używane zamiennie to okrywa włosowa lub okrywa włókienna. Jest kilka technik uzyskiwania okrywy włókiennej:Frotte – tkanina z okrywą pętelkową, wytwarzana na specjalnych krosnach. Tkanina tworzona jest z dwóch osnów, podstawowej i pętelkowej, oraz wątku. Osnowa podstawowa tworząca strukturę tkaniny jest wykonana z bardzo mocnej, gładkiej przędzy i jest mocno naprężona. Osnowa pętelkowa natomiast jest wykonana z przędzy miękkiej, puszystej, chłonnej i elastycznej. W trakcie tkania minimalnie naprężona.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Przesmyk tkacki – to przestrzeń między warstwami nitek osnowy, utworzona przez mechanizm przesmykowy, umożliwiająca wprowadzenie wątku tworzącego element tkaniny.
    Krosno mechaniczne – krosno tkackie, które powstało w wyniku rozbudowy krosna ręcznego, przez zastosowanie napędu mechanicznego oraz połączenie i zsynchronizowanie wszystkich mechanizmów. Pierwsze z nich posiadały zbiorowy napęd transmisyjny. Później krosno mechaniczne zostało wyposażone w indywidualny napęd z zastosowaniem silnika elektrycznego.
    Czółenko tkackie – element krosna tkackiego, mechanicznie nie połączony z pozostałymi mechanizmami, będący przenośnikiem i „magazynem” wątku. Swą nazwę zawdzięcza temu, że kształtem przypomina czółno (łódkę). Wątek zmagazynowany jest w bezcewkowym nawoju lub na specjalnej tekturowej, drewnianej albo plastikowej cewce i umieszczony wewnątrz czółenka. W zależności od numeru (grubości) przędzy, jest to kilkanaście lub kilkaset metrów nitki. Koniec nitki wątku wyprowadzony jest na zewnątrz czółenka przez oczko w krosnach mechanicznych, lub przewlekacz w krosnach automatycznych. Czółenko jest przerzucane z jednej strony przesmyku na drugą przez mechanizm przerzutowy lub ręcznie na krosnach ręcznych. W czasie przelotu przez przesmyk, odwijający się z nawoju wewnątrz czółenka wątek, jest układany między nitkami osnowy, tworząc w ten sposób elementy tkaniny.
    John William Waterhouse (ur. 6 kwietnia 1849 w Rzymie, zm. 10 lutego 1917 w Londynie) – brytyjski malarz. Przedstawiciel neoklasycyzmu i prerafaelita. Znany szczególnie z portretów kobiecych postaci mitycznych i literackich.
    Przędza – wyrób włókienniczy o strukturze walcowatej, ciągłej, powstający przez skręcenie pasma włókien w procesie przędzenia. Przędzenie może być wykonywane chałupniczo (ręcznie) lub przemysłowo w przędzalni (mechanicznie). Przędza jest półproduktem do produkcji tkanin, dzianin, koronek, plecionek, lin, nici itp.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Produkcja - wszelka działalność ludzka, której celem jest wytwarzanie określonych dóbr materialnych, przynoszących zyski producentowi i zaspokajająca potrzeby społeczne. Natomiast produkcja wyrobów jest to działalność polegająca na wydobywaniu surowców mineralnych bądź przetwarzaniu surowców i materiałów na wyroby gotowe.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.