• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kriofile

    Przeczytaj także...
    Zawłotnia śnieżna (Chlamydomonas nivalis) – gatunek glonu z rodziny zawłotniowatych. Jednokomórkowa zielenica o postaci wiciowca. Kriobiont naśnieżny dający zakwity, znane jako czerwony śnieg, a w literaturze podróżniczej, zwłaszcza dotyczącej Stanów Zjednoczonych – śnieg arbuzowy.Zielenice (Chlorophyta) – parafiletyczna grupa jednokomórkowych (o strukturze wiciowcowej, kapsalnej i kokoidalnej) lub wielokomórkowych, samożywnych roślin występujących w wodach słodkich i słonych, rzadko w środowisku lądowym – wówczas są to higrofity lub symbionty. Należy tu ok. 9000 gatunków. Swą polską nazwę wzięły od dominującej barwy chlorofilu a i b, występują jednak w nich również karoteny (α-, β- i γ-) i ksantofile (luteina, zeaksantyna, wiolaksantyna, neoksantyna, astaksantyna). Jako substancja zapasowa wykorzystywana jest głównie skrobia, a u niektórych również inulina lub podobne do niej związki, sacharoza, maltoza lub erytrytol. W ścianie komórkowej znajduje się celuloza, a czasem również mannany i ksylany. Zielenice stanowią jedną z trzech linii rozwojowych roślin (obok glaukofitów i krasnorostów). Współcześnie dzielone są na dwie lub cztery równorzędne grupy (gromady). W rygorystycznych ujęciach taksonomicznych do zielenic zaliczane są także rośliny lądowe, przy czym dla takiego ujęcia stosuje się odrębną nazwę rośliny zielone. Termin zielenice oznacza w aktualnym ujęciu wszystkie linie rozwojowe roślin zielonych po wyłączeniu z nich roślin lądowych.
    Chionokseny - gatunki należące do fauny naśnieżnej (zobacz też krioentomofauna), spotykane zimą na śniegu, ale nieprzystosowane do życia w tych warunkach. Ich obecność jest przypadkowa. Najczęściej są to np. owady, które pod wpływem ciepłej, lutowej lub marcowej pogody (słoneczny dzień) wychodzą z zimowych schronień. Do chionoksenów zaliczyć możemy niektóre zimujące w stadium imaginalnym motyle, np. latolistek cytrynek (Gonepteryx rhamni), rusałka pawie oczko (Inachis io), chrząszcze z rodziny kusakowatych (Staphylinidae), ryjkowcowatych (Curculionidae) i biedronkowatych (Coccinellidae).
    Skoczogonki Desoria nivalis

    Kriofile, psychrofile, chionofileekstremofilne organizmy żyjące w niskich temperaturach (poniżej 15 °C). Zasiedlają powierzchnię lodu, śniegu itp. Wchodzą w skład krioplanktonu, choć nazwa ta bywa krytykowana, a w zamian proponowane są inne, np. krion (ang. cryon).

    Anabioza (gr. anabíosis - ożywianie) – stan krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu, zwykle w odpowiedzi na niekorzystne warunki środowiska naturalnego, jak np. zbyt wysoka albo niska temperatura, niedostatek tlenu czy też wody. Można ją zaobserwować głównie u organizmów prostych, takich, jak nicienie czy wrotki spośród zwierząt, mszaki w królestwie roślin czy też symbiotyczne porosty, a także bakterie tworzące formy przetrwalnikowe czy też protisty, a dokładniej pierwotniaki wytwarzające cysty. Zachodzi także u bardziej złożonych organizmów, takich jak dżdżownice.Chionobionty - gatunki należące do fauny naśnieżnej, przystosowane do rozwoju w niskich temperaturach, typowych dla strefy podbiegunowej. Chionobionty to gatunki o wąskich zakresach tolerancji ekologicznej (stenobionty), w Europie Środkowej aktywne wyłącznie w zimie (spotykane na śniegu od grudnia do marca). Chionobionty cechują się licznymi przystosowaniami do życia w niskich temperaturach, także poniżej 0 °C. Fizjologiczne przystosowania utrudniają zamarzanie lub zamarzanie nie powoduje ich śmierci (m.in. wytwarzają glicerol), krążący w hemolimfie, który obniża temperaturę jej zamarzania o kilka stopni. Jednocześnie w temperaturze nawet kilku-kilkunastu stopni powyżej zera giną.

    Ze względu na zakres tolerancji, można wśród nich wyróżnić:

  • kriobionty, psychrofile obligatoryjne - organizmy, które przechodzą cały cykl życiowy w temperaturze bliskiej 0 °C, optimum poniżej 15 °C, nie znoszą temperatury powyżej 20 °C.
  • kriofile, psychrofile fakultatywne - organizmy preferujące środowiska chłodne i zimne, jednak występujące także w wyższych temperaturach.
  • Organizmy występujące w takich środowiskach przypadkowo, nazywane są krioksenami.

    Zakres tolerancji – przedział wartości jakiegoś czynnika abiotycznego, co do którego organizm wykazuje tolerancję ekologiczną.Pustynia lodowa (pustynia polarna) – obszar praktycznie pozbawiony pokrywy roślinnej, występuje w strefie podbiegunowej. Obszar pustyni lodowej pokrywa lądolód, czyli gruba warstwa lodu przykrywająca wielki obszar ziemi, o grubości kilku kilometrów, który powstaje w warunkach klimatu polarnego. Na pustyniach polarnych przez cały rok obserwuje się temperatury ujemne (-20 do -50 stopni C.), opady wyłącznie w postaci śniegu (do 250 mm rocznie) oraz zjawisko dnia i nocy polarnej. Pustynie lodowe obejmują przeważające obszary północnych wysp i archipelagów w Arktyce, oraz prawie całą Antarktydę, w obrębie pustyni polarnej mogą występować stanowiska szczególnie odpornych roślin.

    Kriofilne glony (kriofity) to zwykle jednokomórkowce zasiedlające błonkę wody pokrywającą nadtopiony śnieg, pobierając biogeny z nagromadzonego na nim kurzu. Czasem glony takie wtapiają się w głąb bryły lodu. Są to głównie zielenice, eugleniny (w górach) i okrzemki (w regionach polarnych). Zespół kriofitów to kriofiton, będący obejmującym fotoautotrofy elementem krioplanktonu (kriosestonu). Kriofity mogą powodować zakwity śniegu latem w górach i na pustyniach lodowych, będące jedną z form zjawiska znanego jako kolorowy śnieg.

    Przetrwalnik (endospora, spora, gr. σπορα tzn. nasienie) – formy spoczynkowe umożliwiające organizmom przetrwanie niekorzystnych dla nich warunków (susza, niskie temperatury).Astaksantyna – organiczny związek chemiczny z grupy ksantofili. Jest metabolitem zeaksantyny i kataksantyny. Jak wiele innych karotenoidów, rozpuszcza się w tłuszczach. Cząsteczka astaksantyny zawiera liczne sprzężone wiązania wielokrotne, warunkujące barwę substancji i jej właściwości przeciwutleniające. Z powodu występowania dwóch centrów chiralności (grupy hydroksylowe w pozycjach 3 i 3′ pierścieni), ma trzy diastereoizomery: 3R,3′R, 3R,3′S (mezo) i 3S,3′S.

    Zakwity te mają kolor:

  • czerwony – zawłotnia śnieżna (Chlamydomonas nivalis), skotiella śnieżna (Scottiella nivalis), najczęściej w miejscach nasłonecznionych, barwnik – astaksantyna
  • zielony – zawłotnia Rostafińskich (Chlamydomonas rostafinskii), Koliella tatrae, Raphidonema nivale, w miejscach zacienionych
  • żółtozielony – zawłotnia żółtozielona (Chlamydomonas flavovirens)
  • brązowy – ancylonema Nordenskiölda (Ancylonema nordenskioeldii), okrzemki
  • W przypadku naśnieżnych i zimnolubnych zwierząt, częściej spotyka się określenia z przedrostkiem chiono-: chionobionty, chionofile i chionokseny. Zespoły naśnieżnych owadów określa się jako krioentomofaunę.

    Skoczogonki (Collembola) – rząd stawonogów z grupy skrytoszczękich, siostrzanej dla owadów. Opisano około 8 tysięcy gatunków, z których w Polsce występuje około 300. Rzeczywista różnorodność tej grupy jest jednak zdecydowanie większa, może nawet przekraczać 50 tysięcy gatunków.Fotoautotrofy – autotroficzne organizmy pozyskujące pożywienie na drodze fotosyntezy. Zalicza się je do roślin, protistów i sinic. Dawniej wszystkie organizmy wyposażone w chlorofil zaliczano do jednego królestwa – roślin. Dopiero stosunkowo niedawno wykazano niezbicie, że zdolność do fotosyntezy nie jest dobrym kryterium oceny związków filogenetycznych. Jednakże i dziś jeszcze wielu naukowców posługuje się tym kryterium. Nowa klasyfikacja naukowa organizmów, przyjęta również w Polsce, zakłada jednak, że fotoautotrofy można znaleźć w aż trzech królestwach.

    W warunkach niekorzystnych (poniżej 0 °C) organizmy kriofilne przechodzą w stan anabiozy, wytwarzają przetrwalniki itp.

    Przypisy

    1. Rita Horner, Stephen F. Ackley, Gerhard S. Dieckmann, Bjorn Gulliksen, Takao Hoshiai, Louis Legendre, Igor A. Melnikov, William S. Reeburgh, Michael Spindler, Cornelius W. Sullivan. Ecology of sea ice biota. „Polar Biology”. 12 (3–4), s. 417-427, wrzesień 1992. Springer. DOI: 10.1007/BF00243113. ISSN 0722-4060 (ang.). 
    2. Zbigniew Podbielkowski: Glony. Wyd. czwarte. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1985, s. 115–116. ISBN 83-02-02352-3. (pol.)

    Zobacz też[]

  • termofile
  • chionobionty
  • chionofile
  • chionokseny
  • Zakwit – w środowisku lądowym powierzchniowa, natomiast w środowisku wodnym objętościowa zmiana zabarwienia spowodowana masowym rozwojem mikroskopijnych, nierozpoznawalnych gołym okiem organizmów żywych.Eugleniny, klejnotki (Euglenophyta, Euglenida) – takson glonów ze względów morfologicznych włączanych do nieformalnej grupy wiciowców. Grupa protistów z kladu Euglenozoa obejmującego zarówno protisty w dawnych systemach określane jako zwierzęce, jak i roślinne. Są to jednokomórkowe organizmy wodne, w większości wolno żyjące. Od pozostałych przedstawicieli Euglenozoa odróżniające się obecnością pelikuli zbudowanej z białkowych pasków, często zdolne do fotosyntezy.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Śnieg – opad atmosferyczny w postaci kryształków lodu o kształtach głównie sześcioramiennych gwiazdek, łączących się w płatki śniegu. Po opadnięciu na ziemię tworzy porowatą pokrywę śnieżną, także nazywaną śniegiem.
    Krioentomofauna, fauna naśnieżna – kriofilne owady żyjące lub pojawiające się na śniegu, w okresie zimy. Spotkać je można od grudnia do marca. W dużej części są to gatunki związane z chłodnym klimatem okołobiegunowym, przystosowane do rozwoju w niskich temperaturach. W strefie tundry okres letni jest krótki a temperatury są niskie. W warunkach środkowoeuropejskich znaczna ich część to gatunki reliktowe, które pozostały po chłodniejszym okresie.
    Glony, algi (łac. Algae, gr. Phykos) – grupa morfologiczno-ekologiczna, składająca się tradycyjnie z kilku niespokrewnionych linii ewolucyjnych organizmów plechowych, tj. beztkankowych.
    Zwierzęta (Animalia) – królestwo obejmujące wielokomórkowe organizmy cudzożywne o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej, w większości zdolne do aktywnego poruszania się. Są największym i najbardziej zróżnicowanym gatunkowo królestwem organizmów. Największą grupę zwierząt stanowią bezkręgowce, a wśród nich owady. Drugą, obok bezkręgowców, grupą zwierząt są kręgowce. Wśród nich tradycyjnie wyróżnia się ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki, do których należy również człowiek.
    Krioplankton, krioseston (z gr. krýos ‘mróz’, planktós ‘błąkający się’) – określenie na drobne organizmy planktonowe o właściwościach kriofilnych, czyli przystosowane i mogące egzystować oraz rozwijać się w skrajnie niskich temperaturach, np. na terenach wiecznej zmarzliny, terenach wysokogórskich, w klimacie subpolarnym i polarnym. Część z organizmów zaliczanych do krioplanktonu żyje w wodach wytopiskowych lodowców, jeziorach górskich itp.
    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.
    Chionofile - gatunki należące do fauny naśnieżnej, przystosowane do przebywania w niskich temperaturach, typowych dla strefy podbiegunowej. Pojawiają się w zimie, ale występują także w innych porach roku, są one odporne na mróz, ale nie wykształciły morfologicznych lub fizjologicznych przystosowań do życia w niskich temperaturach. Wiele chionofili to relikty polodowcowe.

    Reklama