• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kreacja pieniądza

    Przeczytaj także...
    Baza monetarna, czyli zasób pieniądza wielkiej mocy (Bm, M0, H) - jest to łączna ilość pieniądza fizycznie, bezpośrednio wyemitowanego przez bank centralny.Mnożnik kreacji pieniądza - wartość w makroekonomii pokazująca o ile zmieni się podaż pieniądza wraz ze zmianą bazy monetarnej.
    System z Bretton Woods – system walutowy, który stworzył podstawy relacji międzynarodowych w sferze zarządzania systemami monetarnymi. Był pierwszym w pełni negocjowalnym systemem monetarnym kierowanym przez rządy państw.

    Kreacja pieniądza jest procesem, w którym podaż pieniądza w danym kraju (lub regionie o wspólnej walucie jak np. strefa euro) jest zwiększona. W warunkach współczesnych systemów bankowych dokonać tego mogą zarówno bank centralny, jak i banki komercyjne. Bank centralny może wprowadzić nowe pieniądze do gospodarki (tzw. "ekspansywna polityka pieniężna") poprzez zakup aktywów finansowych lub udzielanie pożyczek dla instytucji finansowych.

    Gotówka - forma aktywów, charakteryzująca się najwyższym stopniem płynności. W przeciwieństwie do papierów wartościowych, depozytów terminowych i innych rodzajów lokat, posiadaną gotówką można dysponować w każdej chwili.John Kenneth Galbraith (ur. 15 października 1908 w Iona Station w kandyjskiej prowincji Ontario, zm. 29 kwietnia 2006 w Cambridge w Massachusetts) – amerykańsko-kanadyjski ekonomista, zwolennik keynesizmu i interwencjonizmu w gospodarce. Był profesorem Uniwersytetu Harvarda, doradcą ekonomicznym 4 prezydentów USA Franklina Roosevelta, Johna Kennedy’ego, Lyndona Johnsona oraz Billa Clintona.

    Banki centralne monitorują i kontrolują ilości pieniądza w gospodarce poprzez pomiar agregatów pieniężnych, takich jak M2 czy M3 i stosowanie odpowiednich instrumentów finansowych. Poza tym, dzięki funkcjonowaniu systemu rezerw cząstkowych, pieniądz kreować mogą także banki komercyjne, głównie w formie udzielania kredytów bankowych swoim klientom. Pieniądz ten jest traktowany, w teorii i praktyce, tak jak gotówka. Jedynym sposobem zwiększenia całkowitej wartości nominalnej pieniądza bezgotówkowego banków komercyjnych jest zwiększenie zadłużenia w bankach. Każda spłata rat kapitałowych jest równoważna trwałemu wycofaniu pieniądza o takiej samej wartości nominalnej z obiegu gospodarczego. Odsetki od długu traktowane są jako przychód banku i wchodzą ponownie do obiegu gospodarczego, jako jego wydatki (wynagrodzenia, koszty eksploatacyjne, podatki, dywidendy).

    System waluty sztabowo-złotej (Gold Bullion Standard) został zaproponowany w drugiej połowie lat dwudziestych XX wieku z inicjatywy Wielkiej Brytanii jako próba powrotu do systemu waluty złotej na nieco odmiennych zasadach. W porównaniu z systemem walutowo-złotym najistotniejszą różnicą było to, że w obiegu krajowym pieniądz przestał być praktycznie wymienialny na złoto, było ono natomiast nadal używane do bilansowania obrotów gospodarczych.Obligacja – papier wartościowy emitowany w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem obligatariusza i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. Obligacja należy do kategorii dłużnych instrumentów finansowych. W przeciwieństwie do akcji, obligacje nie dają posiadaczowi żadnych uprawnień względem emitenta typu współwłasność, dywidenda czy też uczestnictwo w walnych zgromadzeniach. Emisja obligacji polega na przekazaniu kapitału spółce przez inwestorów. Obligacje reprezentują prawa majątkowe podzielone na określoną liczbę równych jednostek, co oznacza, iż przyznają identyczne uprawnienia danym emisjom lub seriom obligacji.

    Poluzowanie polityki pieniężnej (ang. quantitative easing) stosowane jest w sytuacjach kryzysowych i związane jest ze znacznym powiększeniem bazy monetarnej przez bank centralny poprzez kupno aktywów, których zwykle nie kupuje. Zazwyczaj bank centralny prowadzi operacje otwartego rynku poprzez zakup krótkoterminowych obligacji rządowych lub zagranicznych. Jednak w czasie kryzysu finansowego, bank centralny może również zdecydować się na zakup innych rodzajów aktywów finansowych. Bank centralny może kupić długoterminowe obligacje rządowe, obligacje firmowe, papiery wartościowe zabezpieczone wierzytelnościami, akcje, a nawet udzielać pożyczek komercyjnych. Celem jest pobudzenie rozwoju gospodarczego poprzez zwiększenie płynności i promowanie akcji kredytowej, nawet w sytuacji, kiedy stopy procentowe osiągnęły tak niski poziom, że ich dalsze obniżanie nie jest możliwe.

    Środek płatniczy jest umowną równowartością pewnej ilości pieniędzy, najczęściej posiadającą formę materialną znaku pieniężnego. Środkiem płatniczym może być zarówno złoto, moneta, banknot jak i czek czy przelew bankowy.W tradycyjnym ujęciu, pieniądz definiowany jest za pomocą funkcji (miernika wartości, środka cyrkulacji, środka płatniczego oraz środka gromadzenia oszczędności), jakie musi spełniać. Ten sposób określenia pieniądza pozwala na wyjaśnienie wielu złożonych procesów oraz występujących w gospodarce powiązań między zjawiskami pieniężnymi.

    Gotówka i depozyty na rachunkach w banku centralnym tworzą łącznie pieniądz banku centralnego. Depozyty na rachunkach w banku centralnym mogą być traktowane jak jego bilety, tj. prawny środek płatniczy, gdyż w każdej chwili mogą być wymienione na bilety bankowe. Natomiast depozyty w innych bankach komercyjnych nie powinny być tak traktowane, gdyż każdy bank, poza centralnym, może mieć brak płynności i okazać się niezdolny do wypłaty depozytu w biletach banku centralnego. W praktyce takie sytuacje nie zdarzają się często. Wszystkie rozliczenia między bankami komercyjnymi są dokonywane w pieniądzu banku centralnego, najczęściej w postaci czeków rozliczeniowych lub przekazów, na podstawie których są przenoszone z rachunku jednego banku komercyjnego na rachunek drugiego banku komercyjnego w banku centralnym. Cały proces jest analogiczny do rozliczeń banków centralnych przy użyciu pieniądza kruszcowego.

    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.Nominalistyczna teoria pieniądza – teoria, według której pieniądz jest tylko nazwą nadaną jednostce rachunkowej przez akt prawny władzy państwowej. Podważa ona zasadność teorii kruszcowej, uznającej, że jedynie metale szlachetne mogły pełnić funkcje pieniądza.

    Zobacz też[]

  • mnożnik kreacji pieniądza
  • austriacka teoria pieniądza
  • ilościowa teoria pieniądza
  • nominalistyczna teoria pieniądza
  • system waluty sztabowo-złotej
  • system waluty złotej
  • system z Bretton Woods
  • Bibliografia[]

  • John Kenneth Galbraith: Pieniądz. Pochodzenie i losy. Stanisław Rączkowski (tł.). Warszawa: PWE, 1982. ISBN 83-208-269-5. (pol.)
  • Colin Barclay-Smith: Dlaczego wciąż brak nam pieniędzy. Prywatny monopol społecznego kredytu. Szczęsny Górski (tł.). Warszawa: Fundacja w Służbie Życia, 1993. (pol.)
  • Ludwig von Mises: Teoria pieniądza i kredytu, Warszawa: Fijor Publishing 2012.
  • Jesús Huerta de Soto, Pieniądz, kredyt bankowy i cykle koniunkturalne, Warszawa: Fundacja Instytut Ludwiga von Misesa 2009.
  • Linki zewnętrzne[]

  • Animacja ukazująca sposób kreacji pieniądza w wyniku udzielania kredytu portal NBP
  • System rezerw częściowych – został opracowany jako remedium na praktycznie nieograniczoną (w długim okresie) możliwość kreacji pieniądza przez banki komercyjne. Teoretycznie, gdyby wszystkie pieniądze były przechowywane w bankach oraz wszystkie rozliczenia dokonywane byłyby bezgotówkowo, to jedynym limitem kreacji pieniądza byłoby zapotrzebowanie na kredyt. Dzięki temu systemowi bank centralny ma pośredni wpływ na podaż pieniądza. System ten jednak nie daje możliwości powiązania ilości pieniędzy w obiegu z wartością towarów i usług oferowanych na rynku.System waluty złotej (gold standard, parytet złota, standard złota) – pierwszy międzynarodowy system walutowy, w którym standardowa jednostka pieniądza jest odpowiednikiem wartości określonej wagi złota oraz w którym emitenci pieniądza gwarantują, pod określonymi warunkami, wykupienie wydanych pieniędzy za złoto o tej wadze. Wykształcił się pod koniec XIX w. i funkcjonował do wybuchu I wojny światowej. System waluty złotej, w porównaniu z innymi systemami pieniężnymi, charakteryzuje duża stabilność w obiegu wewnętrznym i międzynarodowym, wyrażająca się w stosunkowo niewielkich wahaniach cen, powodowanych głównie odpływem dużych ilości kruszcu lub odkryciem nowych złóż. Duża stabilność stwarzała poczucie pewności działania podmiotom gospodarczym. Ogólnie mówiąc, doskonale ułatwiał on wymianę międzynarodową, wyrównywanie bilansów i stosunki kredytowe.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bank centralny – instytucja odpowiedzialna za funkcjonowanie systemu bankowego. Zazwyczaj działa jako jednostka państwowa, bądź podporządkowana państwu.
    Ilościowa teoria pieniądza – twierdzenie o istnieniu zależności przyczynowo-skutkowej między ilością pieniądza w obiegu a poziomem cen. Jeśli rozmiary handlu są stałe, ceny zmieniają się wprost proporcjonalnie do podaży pieniądza. Zależność tę możemy zapisać za pomocą wzoru:
    Poluzowanie polityki pieniężnej lub poluzowanie polityki monetarnej (ang. quantitative easing, QE) – zwiększenie podaży pieniądza w obiegu pieniężnym. Podstawowy instrument mający na celu zwiększenie podaży pieniądza to stopa procentowa banków centralnych. Jeśli stopa ta sięga lub znajduje się w pobliżu zera i nie przynosi to za sobą oczekiwanych makroekonomicznych rezultatów, to zwiększa się podaż pieniężna poprzez dodatkowe bodźce podażowe.
    Pod pojęciem depozytu funkcjonuje szereg instytucji odgrywających w prawie dość istotną rolę. W skrytce bankowej można przechować w postaci bankowego depozytu wartościowego lub rzeczowego na przykład różne kosztowności jak również dokumenty czy nawet klucze.
    Strefa euro – strefa państw, których walutą jest euro. Waluta ta została 1 stycznia 1999 roku wprowadzona w formie transakcji bezgotówkowych a 1 stycznia 2002 roku w formie gotówkowej w następujących krajach członkowskich UE mających podane waluty:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.