• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kraskowe

    Przeczytaj także...
    Kraska zwyczajna, kraska pospolita, kraska (Coracias garrulus), w wielu regionach Polski znana również pod nazwą siwka – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny krasek (Coraciidae).Żołna zwyczajna, żołna pospolita, żołna pszczołojad (Merops apiaster) – gatunek średniego ptaka wędrownego z rodziny żołn (Meropidae), zamieszkujący południową Europę, tylko lokalnie na północ od Alp i Karpat, a także południową Azję i lokalnie w Afryce. Wędrówki w V i VIII. Zimuje w Afryce na południe od Sahary. W Polsce najwcześniejsze wzmianki o lęgach pochodzą z XVIII i XIX w. (w 1792 r. pod Oławą i w 1887 r. pod Nidzicą). Obecnie skrajnie nielicznie, choć regularnie gnieździ się w części południowo-wschodniej kraju, lęgi znane są także od początku XXI wieku na Dolnym Śląsku .
    Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).

    Kraskowe, kraskowate (Coraciiformes) – rząd ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje gatunki o zróżnicowanym trybie życia, zamieszkujące cały świat poza rejonami okołobiegunowymi (większość w strefie międzyzwrotnikowej). Kraskowe to rząd niejednorodny.

    Zimorodek zwyczajny, zimorodek (Alcedo atthis) – gatunek niewielkiego ptaka rybożernego z rodziny zimorodkowatych (Alcedinidae).Rybaczek srokaty, zimorodek srokaty (Ceryle rudis) – gatunek średniego ptaka z rodziny zimorodkowatych (Alcedinidae), zamieszkujący Bałkany, Azję Mniejszą, Azję Południową oraz Afrykę poza Saharą. Zasadniczo osiadły, do Polski zalatuje wyjątkowo (stwierdzony raz w XIX wieku).

    W Polsce występują nielicznie: kraska zwyczajna, żołna zwyczajna i zimorodek zwyczajny. Rybaczek srokaty ostatnio zaleciał do Polski w XIX w.

    Cechy charakterystyczne[]

    Kraskowe to ptaki zróżnicowane pod względem trybu życia i morfologii. Zazwyczaj prowadzą nadrzewny, rzadko naziemny tryb życia, najczęściej zamieszkują w pobliżu zbiorników wodnych, tylko niektóre gatunki żyją w środowiskach otwartych: na pustyniach, półpustyniach, stepach. Kraskowe są zróżnicowane między sobą pod względem kształtu i rozmiaru dzioba oraz budowy nóg, które mogą być czteropalczaste lub trójpalczaste. W zależności od gatunku są one także małe lub duże i silne. Dymorfizm płciowy nie występuje lub jest słabo zaznaczony. Długość ciała zależnie od gatunku wynosi od 9 do 160 cm, masa ciała od 5 do 4000 g.

    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.Neornithes – podgromada ptaków nowoczesnych obejmująca tradycyjnie wszystkie współcześnie występujące taksony, taksony wymarłe w czasach historycznych, a także znane z mezozoiku ptaki uzębione.

    Rozród[]

  • gniazdo w norze, dziupli lub szczelinie
  • jaja zazwyczaj białe
  • gniazdowniki
  • pisklęta ślepe i nagie (rzadko pokryte skąpym puchem)
  • oboje rodzice zajmują się potomstwem.
  • Odżywianie się[]

    Odżywiają się pokarmem różnorodnym – od mięsożernych po wszystkożerne. Gatunków wyłącznie owadożernych nie ma.

    Piłodzioby (Momotidae) – rodzina ptaków z rzędu kraskowych (Coraciiformes). Są to ptaki średniej wielkości żyjące w gęstych lasach Nowego Świata od północnego Meksyku po północne krańce Argentyny. Są zazwyczaj jaskrawo ubarwione, z charakterystycznymi długimi kolorowymi ogonami. Nazwę zawdzięczają ząbkowanym krawędziom tnącej części dzioba obecnym u wszystkich gatunków tej rodziny z wyjątkiem piłodzioba płaskodziobego. Tak jak pozostałe kraskowe, gniazdują w tunelach wykopanych w piaszczystej ziemi. Żyją w koloniach od kilku do kilkudziesięciu par. Składają zwykle cztery białe jaja, które wysiadują oboje rodzice około 20 dni. Młode osiągają zdolność lotu po 30 dniach. Odżywiają się drobnymi zwierzętami, takimi jak owady i jaszczurki, zjadają również owoce.Sierpodudki (Phoeniculidae) – rodzina ptaków z rzędu dzioborożcowych (Bucerotiformes). Występują wyłącznie w Afryce. Krótkimi zaokrąglonymi skrzydłami oraz długim zakrzywionym dziobem przypominają dudka, od niego też wywodzi się ich nazwa. Od dudka różnią się jednak ubarwieniem i zachowanie. Ich pióra są zielono bądź niebiesko połyskliwe. Są również bardziej towarzyskie od dudków, często obserwuje się je w małych grupach. Gniazdują w korytarzach ziemnych, składają 2–3 jaja.

    Ochrona[]

    Zagrożeniem dla kraskowych jest przede wszystkim niszczenie ich środowiska naturalnego przez człowieka. Niektóre gatunki są szkodnikami, przez co są przez ludzi tępione. Jeden z przedstawicieli - ziemnokraska obrożna została wpisana do międzynarodowej Czerwonej Księgi gatunków zagrożonych. Wszystkie występujące w Polsce kraskowe są objęte na jej terenie ochroną.

    Ziemnokraski (Brachypteraciidae) - rodzina ptaków z rzędu kraskowych, występująca wyłącznie na Madagaskarze. Cechami są najbardziej zbliżone do krasek właściwych, dlatego czasami bywają traktowane jedynie jako podrodzina tych ostatnich. Odżywiają się drobnymi gadami i owadami. Prowadzą bardziej naziemny niż inne kraskowe tryb życia, przez co mają mocniejsze nogi i krótsze bardziej zaokrąglone skrzydła. Gniazdują w korytarzach ziemnych, które same wykopują.Kraski (Coraciidae) – rodzina ptaków z rzędu kraskowych (Coraciiformes). Tak jak inne kraskowe są kolorowo ubarwione, a ich palce są zrośnięte, z tym że u krasek zrośnięte są jedynie dwa wewnętrzne palce, a dwa zewnętrzne są wolne.

    Systematyka[]

    Do rzędu zaliczane są następujące rodziny:

  • Nadrodzina: Meropoidea Rafinesque, 1815
  • Meropidae – żołny
  • Nadrodzina: Coracioidea Rafinesque, 1815
  • Coraciidae – kraski
  • Brachypteraciidae – ziemnokraski
  • Nadrodzina: Alcedinoidea Rafinesque, 1815
  • Todidae – płaskodziobki
  • Momotidae – piłodzioby
  • Alcedinidae – zimorodkowate
  • Mielczarek i Cichocki w obrębie rzędu kraskowych wymienili również kurole (Leptosomidae) (obecnie osobny rząd Leptosomiformes) oraz dudki (Upupidae), sierpodudki (Phoeniculidae) i dzioborożce (Bucerotidae) (obecnie zaliczane do rzędu Bucerotiformes).

    Kurol (Leptosomus discolor) – gatunek ptaka, będący jedynym przedstawicielem rzędu Leptosomiformes (czasami błędnie pisane Leptosomatiformes) i rodziny kuroli (Leptosomidae).Dzioborożcowe (Bucerotiformes) – rząd ptaków z podgromady Neornithes. Obejmuje rodziny dzioborożców (Bucerotidae), dzioborogów (Bucorvidae), sierpodudków (Phoeniculidae) i dudków (Upupidae). Bucerotiformes zostały wydzielone z rzędu kraskowych (Coraciiformes), by utrzymać monofiletyzm Coraciiformes bez konieczności włączania do nich dzięciołowych (Piciformes) i trogonów (Trogoniformes).

    Przypisy

    1. Coraciiformes, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
    2. Frank Gill, David Donsker (red.): Order Coraciiformes (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-08-02].
    3. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rząd: Coraciiformes Forbes, 1884 - kraskowe (Wersja: 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-03-24].
    4. John H. Boyd III: Coraciiformes (ang.). W: Aves—A Taxonomy in Flux 2.89 Introduction [on-line]. John Boyd's Home Page. [dostęp 2014-03-24].
    5. Joseph W. Brown, John Harshman: Coraciiformes (ang.). Tree of Life Web Project. [dostęp 2009-05-28].
    6. Frank Gill, David Donsker: Order Leptosomiformes (ang.). IOC World Bird List: Version 5.4. [dostęp 2014-03-24].
    7. Frank Gill, David Donsker: Order Bucerotiformes (ang.). IOC World Bird List: Version 5.4. [dostęp 2014-03-24].

    Bibliografia[]

    1. Dimitrij Strelnikoff: Wielka encyklopedia zwierząt, tom 14, str. 6, 7. Oxford Educational. ISBN 978-83-7425-659-9.
    Gniazdowniki (ang. : altricial species) – określenie gatunków ptaków, których pisklęta po wykluciu nie są zdolne do samodzielnego życia i wymagają opieki rodziców, w związku z czym dłuższy czas spędzają w gnieździe. Gniazdowniki najczęściej wykluwają się nagie (bez upierzenia) i ślepe, czasami są pokryte rzadkim puchem. Nie potrafią same zdobywać pożywienia i są całkowicie uzależnione od pomocy dorosłych ptaków, które je ogrzewają i karmią.Dudki, dudkowate (Upupidae) – rodzina ptaków z rzędu dzioborożcowych. Dudki są grupą siostrzaną dla sierpodudków (Phoeniculidae) – ich bliskimi krewnymi są również dzioborożce i dzioborogi.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dzioborożce (Bucerotidae) – rodzina ptaków z rzędu dzioborożcowych. Należy do niej około 50 gatunków ptaków, z których wszystkie mają stosunkowo długie, zakrzywione dzioby, często z dodatkową rogową naroślą na górnej części dzioba. Całość dzioba jest często bardzo kolorowa.
    Człowiek rozumny (Homo sapiens) – gatunek ssaka z rodziny człowiekowatych (Hominidae), jedyny występujący współcześnie przedstawiciel rodzaju Homo. Występuje na wszystkich kontynentach.
    Rodzina (łac. familia) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa niż rząd (ordo), a wyższa niż rodzaj (genus). W kodeksach nomenklatury biologicznej nie określono kryteriów wydzielania rodzin, poza przyporządkowaniem: rodzina grupuje rodzaje, grupa rodzin tworzy rząd. W praktyce rodziny zwykle łączą grupy rodzajów różniące się morfologicznie od innych grup.
    Zimorodkowate (Alcedinidae) – rodzina ptaków z rzędu kraskowych (Coraciiformes). Należy tutaj około 90 gatunków zazwyczaj małych ptaków o dużych głowach, dużych, długich, bocznie spłaszczonych i ostrych dziobach, krótkich nogach i krótkim ogonie.
    Żołny (Meropidae) – rodzina ptaków z rzędu kraskowych. Charakteryzują się bardzo kolorowym ubarwieniem, smukłym ciałem i wydłużonymi środkowymi sterówkami. Wszystkie mają zakrzywiony do dołu dziób i ostro zakończone skrzydła. Większość gatunków występuje w Afryce, a pozostałe w południowej Europie, Madagaskarze, Nowej Gwinei i Australii.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.