Kraj Krasnojarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kraj Krasnojarski (ros. Красноярский край, Krasnojarskij kraj) – kraj w Rosji. Druga pod względem wielkości (po Jakucji) jednostka terytorialna Rosji. Stolicą jest Krasnojarsk (1 mln mieszkańców). Wchodzi w skład Syberyjskiego Okręgu Federalnego.

Tadeusz Słobodzianek (ur. 26 kwietnia 1955 w Jenisejsku) – polski dramaturg, reżyser, krytyk teatralny, dyrektor naczelny i artystyczny Teatru Dramatycznego m.st. Warszawy im. Gustawa Holoubka w Warszawie.Igarka – miasto w Rosji w północnej części Kraju Krasnojarskiego nad Jenisejem, 163 km za kołem podbiegunowym. Około 8,6 tys. mieszkańców (6,183 (2010); 8,627 (2002); 18,820 (1989); 16,000 (1970)).

Geografia[ | edytuj kod]

Kraj położony jest w środkowej Syberii, w środkowo-wschodniej Rosji. Jego powierzchnia wynosi 2 339 700 km², co stanowi 13% terytorium państwa. Administracyjnie kraj graniczy od zachodu z Jamalsko-Nienieckim i Chanty-Mansyjskim Okręgiem Autonomicznym oraz obwodami: tomskim i kemerowskim, od południa z republikami: Chakasji i Tuwy, a od wschodu z obwodem irkuckim i Jakucją (Republika Sacha). Na terytorium kraju, w okolicach jeziora Wiwi (rejon ewenkijski) znajduje się geograficzny środek Rosji.

Wojna domowa w Rosji – wojna domowa rozpoczęta w wyniku rewolucji październikowej w 1917 roku i ustanowienia przez bolszewików nowej władzy państwowej w Rosji. Zwolenników nowej władzy określano jako "czerwonych", a przeciwników jako "białych". Niekiedy za datę rozpoczęcia wojny uważa się datę podpisania traktatu brzeskiego (3 marca 1918) – podpisanie tego aktu rzeczywiście spowodowało narastanie oporu oraz zagwarantowało zewnętrzną interwencję i wsparcie sił Ententy po stronie "białych". Za zakończenie wojny domowej jest uważane zajęcie przez Armię Czerwoną Krymu w 1920 roku. Na Dalekim Wschodzie walki trwały jednak do 25 października 1922 roku (zdobycie Władywostoku). W Jakucji starcia zbrojne miały miejsce jeszcze w 1923 roku, a na Półwyspie Czukockim – do połowy 1924 roku.Wieczna lub wieloletnia zmarzlina, zwana też czasem wieczną marzłocią lub marzłocią trwałą lub zlodowaceniem podziemnym lub (ang.) permafrostem – zjawisko trwałego (minimum dwa kolejne lata) utrzymywania się części skorupy ziemskiej w temperaturze poniżej punktu zamarzania wody niezależnie od pory roku. Powstaje w warunkach suchego i jednocześnie zimnego klimatu (o średniej temperaturze powietrza poniżej –11 stopni Celsjusza). Obejmuje około ⁄5 Alaski, większość północnej Kanady i ⁄3 Syberii (ciągła zmarzlina występuje prawie wyłącznie we wschodniej Syberii, w zachodniej jest obecna tylko na północnym wybrzeżu oceanu). Ciągła zmarzlina sięga aż do północnej Mongolii, punktowo występuje też w Górach Skandynawskich i na Grenlandii. Natomiast nieciągłe zmarzliny zajmują także większość Tybetu, są też znane z Alp. Wieczną zmarzlinę odkryto również w północno-wschodniej Polsce, w okolicy Suwałk na głębokości 357 metrów poniżej poziomu gruntu. Jest to pozostałość po zmarzlinie z okresu ostatniego zlodowacenia, która przetrwała dzięki specyficznym warunkom geologicznym, tak zwanej suwalskiej anomalii geotermiczno-hydrogeochemicznej.

Kraj jest silnie rozciągnięty południkowo. Terytorium kraju sięga od archipelagu Ziemia Północna na północy do pasma górskiego Sajanów na południu. Większa część kraju leży na obszarze Wyżyny Środkowosyberyjskiej. Część wschodnia leży na Nizinie Zachodniosyberyjskiej. Część północna obejmuje zachodnią Nizinę Północnosyberyjską, Półwysep Tajmyr oraz częściowo Półwysep Gydański.

Kan (ros. Кан) – rzeka w Rosji (Kraj Krasnojarski), prawy dopływ Jeniseju. Początek bierze u szczytu Eryk Arak Tajga w Sajanach Wschodnich. Większość biegu rzeki wzdłuż Gór Jenisejskich. Uchodzi do Jeniseju poniżej Krasnojarsku.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

Kraj znajduje się w zlewisku Oceanu Arktycznego, leżąc nad morzami: Karskim i Łaptiewów. Główną rzeką jest Jenisej. Inne ważne rzeki to: Podkamienna Tunguzka, Dolna Tunguzka, Angara, Chatanga, Kurejka, Piasina, Sym, Wielki Pit, Syda, Tuba, Oja, Kan i Mana. Największym jeziorem jest Tajmyr, a największym sztucznym zbiornikiem jest Zbiornik Krasnojarski na Jeniseju.

Rejon sajański (ros. Сая́нский райо́н, Sajanskij rajon) – rejon administracyjny i komunalny Kraju Krasnojarskiego w Rosji. Stolicą rejonu jest wieś Aginskoje, której ludność stanowi 42,5% populacji rejonu Rejon został utworzony 4 kwietnia 1924 roku.Rejon mański (ros. Ма́нский райо́н, Manskij rajon) – rejon administracyjny i komunalny Kraju Krasnojarskiego w Rosji. Stolicą rejonu jest wieś Szalinskoje, której ludność stanowi 22,9% populacji rejonu Rejon został utworzony 4 kwietnia 1924 roku.

Klimat[ | edytuj kod]

W związku z dużą rozciągłością południkową klimat kraju jest niejednolity. Rejony południowe i środkowe gdzie mieszka większość ludności leżą w strefie klimatu umiarkowanego kontynentalnego natomiast północne w strefie klimatu subpolarnego i klimatu polarnego.

Większość kraju leży za granicą wiecznej zmarzliny. Przeważają tu tundra i tajga. Tereny rolnicze są niewielkie i znajdują się w południowej części kraju.

Morze Łaptiewów (ros. Море Лаптевых) – morze stanowiące część Oceanu Arktycznego, u północnych wybrzeży Azji, położone w całości poza północnym kołem podbiegunowym, pomiędzy półwyspem Tajmyr i Ziemią Północną na zachodzie a archipelagiem Wysp Nowosyberyjskich na wschodzie.Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny – Jugra (ros. Ханты-Мансийский автономный округ – Югра, Chanty-Mansijskij awtonomnyj okrug – Jugra) – jednostka podziału administracyjnego w obrębie Federacji Rosyjskiej, wchodząca w skład obwodu tiumeńskiego.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Rejon kieżemski (ros. Ке́жемский райо́н, Kieżemskij rajon) – rejon administracyjny i komunalny Kraju Krasnojarskiego w Rosji. Stolicą rejonu jest miasto Kodyńsk, którego ludność stanowi 67,2% populacji rejonu. Rejon został utworzony 4 lipca 1928 roku.
Tajmyr (ros. Таймыр) – półwysep w Rosji (Kraj Krasnojarski), najbardziej na północ wysunięty półwysep Azji, położony między Zatoką Jenisejską (Morze Karskie) a Zatoką Chatańską (Morze Łaptiewów). Za południową granicę półwyspu są uważane północne stoki gór Putorana.
Rejon szuszeński (ros. Шу́шенский райо́н, Szuszenskij rajon) – rejon administracyjny i komunalny Kraju Krasnojarskiego w Rosji. Stolicą rejonu jest robotnicze osiedle typu miejskiego Szuszenskoje, którego ludność stanowi 51,7% populacji rejonu. Został on utworzony 5 stycznia 1944 roku.
Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.
Kańsk (ros. Канск) - miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, nad rzeką Kan (dopływ Jeniseju), na wschód od Krasnojarska. Założone w 1628 roku. Około 100 tys. mieszkańców. Ośrodek wydobycia węgla, a także przemysłu bawełnianego oraz żywnościowego. W mieście znajduje się baza lotnicza, przebiega przez nie również kolej transsyberyjska.
Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła mienszewikami.
Rejon iłański (ros. Ила́нский райо́н, Iłanskij rajon) – rejon administracyjny i komunalny Kraju Krasnojarskiego w Rosji. Centrum administracyjnym rejonu jest miasto Iłańskij, którego ludność stanowi 62,2% populacji rejonu. Został on utworzony 7 listopada 1939 roku.

Reklama