• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kraina Jezior



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Furness – kraina geograficzno-historyczna w północno-zachodniej Anglii, w południowej części hrabstwa Kumbria, na terenie historycznego hrabstwa Lancashire. Kraina obejmuje obszar w przybliżeniu odpowiadający północnej części dawnego okręgu (ang. hundred) Lonsdale, oddzielonej od właściwej części hrabstwa Lancashire zatoką Morecambe. Głównymi miastami regionu są Barrow-in-Furness, Ulverston oraz Dalton-in-Furness.Szerokość geograficzna (ang. latitude, symbol φ) – jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt pomiędzy półprostą poprowadzoną ze środka kuli ziemskiej i przechodzącą przez dany punkt na jej powierzchni a płaszczyzną równika.
    Panorama Eskdale ze szczytu Ill Crag
    Widok na staw Bowscale Tarn

    Lake District (także The Lakes i Lakeland, Kraina Jezior) – obszar w północno-zachodniej Anglii w hrabstwie Kumbria, jedno z najpopularniejszych miejsc wypoczynkowych Wielkiej Brytanii. W swojej centralnej części obejmuje Park Narodowy Lake District.

    Kraina, obfitująca w jeziora (Windermere, Ullswater) i góry (najwyższy szczyt Anglii Scafell Pike, 978 m n.p.m.), stanowiła inspirację dla artystów, szczególnie w dobie romantyzmu. To z nią związani są poeci William Wordsworth, Samuel Taylor Coleridge oraz Robert Southey (zwani angielskimi poetami jezior), a także pejzażysta John Constable, który nazwał ją „najpiękniejszym w świecie krajobrazem”.

    Torfowisko (ang. peatland, mire, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego, wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.Strumień (strumyk) – mały naturalny ciek, zazwyczaj uchodzący do rzeki. Strumienie płyną w terenie o różnicowanej rzeźbie, w wąskim, płytkim korycie o niewielkim spadku i zlewni na ogół nieprzekraczającej 20 km². W Polsce są najczęściej spotykane na pogórzach i w najwyższych partiach pojezierzy. Strumienie okresowe mogą powstawać po silnych opadach deszczu, roztopach.

    W 2017 roku Lake District został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

    Geografia[ | edytuj kod]

    Ogólna charakterystyka[ | edytuj kod]

    Położenie krainy Lake District, na biało, w ramach północnej Anglii

    Lake District liczy około 55 km szerokości. Jej ukształtowanie terenu to wynik zlodowaceń, ostatnie z których miało miejsce około 15 000 lat temu. Wiele z wyrzeźbionych przez lodowiec dolin U-kształtnych wypełniają jeziora, w wyższych partiach odnajdziemy cyrki lodowcowe, często zajęte przez jeziora karowe. Wyższe góry są skaliste, niższe zaś pokrywają otwarte wrzosowiska charakterystycznie porośnięte paprocią i wrzosem. Poniżej linii drzew pierwotne lasy dębowe występują obok dziewiętnastowiecznych plantacji sosny i torfowisk. Utworzony w 1951 r. na powierzchni 2292 km² Park Narodowy Lake District jest jednym z najgęściej zaludnionych parków narodowych.

    Felicia Hemans (ur. 1793, zm. 1835) – angielska poetka epoki romantyzmu, wysoko ceniona i bardzo popularna w swoich czasach, później zapomniana.Tłustosz (Pinguicula L.) – rodzaj roślin należący do rodziny pływaczowatych. Są to rośliny owadożerne. We florze Polski występują tylko 2 gatunki. Gatunkiem typowym jest Pinguicula vulgaris L..

    Nomenklatura[ | edytuj kod]

    Część słów używanych w nazwach geograficznych ma skandynawską etymologię w związku z obecnością wikingów w północnej Anglii. Niektóre nazwy charakterystyczne dla regionu Lake District wywodzą się z dialektu kumbryjskiego.

  • fell – wzgórze, góra, wyniesiony fragment wrzosowiska; wywodzi się ze staronorweskiego fjall i fell, oznaczającego wzgórze.
  • tarn – jezioro karowe, także ogólnie staw; wywodzi się ze staronorweskiego tjærn.
  • mere, water – jezioro; wyrazy staroangielskie pochodzenia germańskiego.
  • beck – strumień; wywodzi się ze staronorweskiego bekkr.
  • dale – dolina, zwłaszcza polodowcowa; wywodzi się ze staroangielskiego dæl, o korzeniach germańskich.
  • moor – wrzosowisko; wywodzi się ze staroangielskiego mōr, o korzeniach germańskich;
  • Yan Tan Tethera – nazwa tradycyjnego systemu liczenia owiec używanego na terenie Lake District. System obecnie rzadki, nauczany w niektórych lokalnych szkołach.
  • Północny zachód[ | edytuj kod]

    Skiddaw

    Północno-zachodnia część Lake District rozciąga się pomiędzy doliną Borrowdale i jeziorem Buttermere, połączonymi przełęczą Honister Pass. Do charakterystycznych elementów obszaru należą wzgórza Newlands ze szczytami Dale Head, Robinson, Catbells i łączącym je grzbietem. Na północy górują szczyty Grasmoor, Grisedale Pike i wzgórza wokół doliny Coledale oraz na dalekim północnym zachodzie las Thornthwaite i wzgórze Lord's Seat. Niewiele tu jezior i ścian skalnych. Wyraźnie odznacza się masyw Skiddaw z charakterystycznych łupków.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Park Narodowy Lake District – park narodowy położony na terenie krainy Lake District, w północno-zachodniej części Anglii w Wielkiej Brytanii. Został utworzony w 1951 w celu ochrony górzystego obszaru jezior, ważnego z powodów przyrodniczych oraz kulturowych. Największe jezioro parku, Windermere, jest także największym i najgłębszym jeziorem Anglii.

    Zachód[ | edytuj kod]

    Część zachodnia to obszar pomiędzy jeziorem Buttermere i doliną Wasdale, z przełęczą Sty Head jako wierzchołkiem dużego trójkąta. Jest przecięta na pół przez dolinę Ennerdale. Na północy odnajdziemy szczyty High Stile i Loweswater Fells, na południu sztandarową grupę Pillar i Great Gable. Inne góry tego skalistego i stromego obszaru to Seatallan, Haystacks i Kirk Fell. Położone tu jezioro Wastwater to najgłębsze jezioro Anglii. Nad doliną Wasdale góruje Scafell Pike, najwyższy szczyt kraju.

    Morecambe Bay – zatoka Morza Irlandzkiego wcinająca się w północno-zachodnią Anglię. Północny wybrzeże zatoki, w tym półwysep Furness, należy do hrabstwa Kumbria, wschodnie i południowe – do Lancashire.Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.

    Centrum[ | edytuj kod]

    Typowy krajobraz Lake District

    Część centralna położona jest najniżej i przyjmuje podłużną formę od szczytu Loughrigg Fell nad miejscowością Ambleside, popularnym kurortem, do miasteczka Keswick. Jezioro Derwent Water wyróżnia się na zachodzie a Thirlmere na wschodzie. Częstym miejscem wycieczek są szczyty Langdale Pikes i dalsze High Raise. Na północy grzbiet ponad High Seat to teren wyjątkowo bagnisty.

    Robert Southey (ur. 12 sierpnia 1774, zm. 21 marca 1843), angielski poeta, przedstawiciel romantyzmu w literaturze angielskiej. Przez niektórych historyków literatury uznawany za jednego z tzw. poetów jezior.Fleetwood - miasto i civil parish w Wielkiej Brytanii (Anglia) położone nad Morzem Irlandzkim, w hrabstwie Lancashire, w dystrykcie Wyre. Leży 12,2 km na zachód od miasta Blackpool, 19,2 km na zachód od miasta Lancaster i 333,1 km na północny wschód od Londynu. W 2001 roku miasto liczyło 26 841 mieszkańców. W 2011 roku civil parish liczyła 25 939 mieszkańców.

    Wschód[ | edytuj kod]

    Na wschodzie odnajdziemy długie południkowo zorientowane pasmo gór Helvellyn, od Clough Head po Seat Sandal z górą Helvellyn (950 m) jako najwyższym punktem. Jego zachodnie zbocza są trawiaste, na wschodzie występują skaliste cyrki lodowcowe i ściany. Podobnie uformowana jest grupa Fairfield na południu pasma, której najwyższy szczyt to Red Screes nad przełęczą Kirkstone Pass.

    Ewan Gordon McGregor (ur. 31 marca 1971 r. w miejscowości Crieff w Szkocji) - szkocki aktor. Popularność zdobył dzięki roli Marka Rentona – narkomana w filmie Trainspotting oraz Christiana w Moulin Rouge! Znany jest też z roli Obi-Wana Kenobiego w Gwiezdnych wojnach.Scafell Pike (wym. [ˈskɔːˈfɛl]) – szczyt w pasmie Southern Fells w Krainie Jezior. Leży w Anglii w hrabstwie Kumbria. Jest to najwyższy szczyt Anglii, ale dopiero trzynasty pod względem wysokości na Wyspach Brytyjskich. Znajduje się na terenie Parku Narodowego Lake District.

    Dalsze wzniesienia na wschodzie, o stromych zboczach, leżą za doliną Patterdale i prowadzą do wielkiego wrzosowiskowego płaskowyżu zorientowanego na osi północ-południe. Szczyt High Street góruje nad doliną Mardale i jeziorem Haweswater. Na południu tej części góry otaczają jezioro Kentmere, a na południowym wschodzie dominuje Shap Fell, obszar wrzosowiska bliższy Górom Pennińskim niż krainie Lake District.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Daniel Defoe (właściwie Daniel Foe, ur. 22 września 1660, zm. 24 kwietnia 1731) – pisarz angielski, prekursor nowożytnej powieści.

    Środkowy zachód[ | edytuj kod]

    Góry środkowo-zachodnie układają się w trójkątną formę, z rogami przy Morzu Irlandzkim oraz dolinach Borrowdale i Langdale. Wśród nich: Wastwater Screes ponad Wasdale, grzbiet Glaramara nad Borrowdale, trzy szczyty Crinkle Crags, Bowfell i Esk Pike nad Langdale i wreszcie Scafell Pike, najwyższy punkt Anglii, oraz Scafell. W te dzikie, najbardziej skaliste i najtrudniejsze do przebycia obszary wdziera się dolina Eskdale.

    Cockermouth – miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w hrabstwie niemetropolitarnym Kumbria (dystrykt Allerdale). Zabudowa miasta pochodzi w większości z XVIII i XIX wieku. Cockermouth liczy ok. 7,8 tys. mieszkańców. Miasto jest miejscem urodzenia Williama Wordswortha i Johna Daltona.Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.

    Południowy zachód[ | edytuj kod]

    Góry południowego zachodu za swoją północną granicę mają strome i wąskie przełęcze Hardknott i Wrynose, gdzie droga wije się wieloma ciasnymi serpentynami. Góry Furness (często zwane Coniston Fells) leżą między Coniston i doliną Duddon Valley, która ukośnie przecina cały obszar. Po jej drugiej stronie piętrzą się Harter Fell i długi grzbiet od Whitfell do Black Combe i morza. Południe regionu pokryte jest lasami i pagórkami, z wrzosowiskiem Kirkby Moor jako południową granicą. Krańcem Lake District są tu półwyspy Furness, gdzie leży drugie pod względem wielkości miasto Kumbrii – Barrow-in-Furness.

    John Keats (ur. 31 października 1795 w Moorgate w pobliżu Londynu, zm. 23 lutego 1821 w Rzymie) – angielski poeta, jeden z głównych przedstawicieli romantyzmu; obok Edmunda Spensera nazywany w Anglii poetą poetów. Za życia niedoceniany i atakowany przez krytykę literacką (jego poetykę pogardliwie określano mianem Cocktly School), po śmierci wywarł ogromny wpływ na poetów postromantycznych z kręgu Alfreda Tennysona. Jego legenda stała się tematem dzieł wielu ówczesnych i późniejszych twórców, tj.: Percy Bysshe Shelley, Lord Byron, Wallace Stevens czy William Butler Yeats. Keats był wyznawcą ideału piękna pojmowanego sensualistycznie, które starał się oddawać przez zastosowanie rozbudowanych form wierszowanych i rytmicznych oraz malowniczość opisu. Plastyka i muzyczność jego utworów wywarła spory wpływ na twórczość tzw. prerafaelitów.Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.

    Południowy wschód[ | edytuj kod]

    Terytorium południowo-wschodnie krainy, z lasem Grizedale Forest, rozciąga się pomiędzy jeziorami Coniston Water i Windermere i dalej na wschód. Brak tu wysokich szczytów, przeważają wzgórza i pagórki jak Gummer's How, Whitbarrow i Top o' Selside. Pogranicze krainy wyznaczają Kendal i zatoka Morecambe Bay.

    Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.Henry Kenneth "Ken" Alfred Russell (ur. 3 lipca 1927 w Southampton, zm. 27 listopada 2011 w Londynie) - brytyjski reżyser filmowy.

    25 najwyższych szczytów[ | edytuj kod]

    Masyw Scafell ponad doliną Wasdale
    Widok na Borrowdale z Grayrigg Forest
    1. Scafell Pike, 978 m (3,210 ft)
    2. Scafell, 965 m (3,162 ft)
    3. Helvellyn, 951 m (3,118 ft)
    4. Skiddaw, 931 m (3,054 ft)
    5. Great End, 910 m (2,986 ft)
    6. Bowfell, 902 m (2,960 ft)
    7. Great Gable, 899 m (2,949 ft)
    8. Pillar, 892 m (2,926 ft)
    9. Nethermost Pike, 891 m (2,923 ft)
    10. Catstycam, 889 m (2,917 ft)
    11. Esk Pike, 885 m (2,903 ft)
    12. Raise, 883 m (2,896 ft)
    13. Fairfield, 873 m (2,863 ft)
    14. Blencathra, 868 m (2,847 ft)
    15. Skiddaw Little Man, 865 m (2,837 ft)
    16. White Side, 863 m (2,831 ft)
    17. Crinkle Crags, 859 m (2,818 ft)
    18. Dollywaggon Pike, 858 m (2,815 ft)
    19. Great Dodd, 857 m (2807 ft)
    20. Grasmoor, 852 m (2,795 ft)
    21. Stybarrow Dodd, 843 m (2,772 ft)
    22. St Sunday Crag, 841 m (2,759 ft)
    23. Scoat Fell, 841 m (2,759 ft)
    24. Crag Hill, 839 m (2,753 ft)
    25. High Street, 828 m (2,717 ft)

    Jeziora[ | edytuj kod]

    Łodzie na jeziorze Ullswater
  • Bassenthwaite
  • Brotherswater
  • Buttermere
  • Coniston Water
  • Crummock Water
  • Derwent Water
  • Devoke Water
  • Elterwater
  • Ennerdale Water
  • Esthwaite Water
  • Grasmere
  • Haweswater
  • Hayeswater
  • Loweswater
  • Rydal Water
  • Thirlmere
  • Ullswater
  • Wast Water
  • Windermere
  • Geologia[ | edytuj kod]

    Geologia Lake District jest skomplikowana, ale też dobrze opracowana. Najstarsze skały to łupki Skiddaw i wulkaniczne w Borrowdale, pochodzące z ordowiku, sprzed ok. 500 mln lat. Te pierwsze znajdują się w północnej części krainy. Prawdopodobnie akumulowały się w płytkich morzach i dziś nieznana pozostaje grubość ich warstwy. Odporne na warunki atmosferyczne skały wulkaniczne tworzą najwyższe szczyty krainy. Wśród nich pojawiają się intruzje skał magmowych. Wśród wielu innych, do większych grup skalnych należy syluryjska grupa Windermere z wapieni spoczywających na skałach wulkanicznych.

    Harriet Martineau (ur. 12 czerwca 1802 w Norwich, zm. 27 czerwca 1876 w Ambleside) - brytyjska abolicjonistka, aktywistka, dziennikarka, ekonomistka, feministka, filozofka, myślicielka polityczna i pisarka. Pionierka socjologii, autorka socjologicznego traktatu metodologicznego How to Observe Morals and Manners (1838) oraz trzytomowej rozprawy społeczno-politycznej Society in America (1837).Bassenthwaite (ang. Bassenthwaite Lake) – jezioro w północno-zachodniej Anglii, w hrabstwie Kumbria, na terenie parku narodowego Lake District.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Ullswater – jezioro w północno-zachodniej Anglii, w hrabstwie Kumbria, drugie pod względem wielkości jezioro parku narodowego Lake District.
    Windermere – miasto i civil parish w Anglii, w Kumbrii, w dystrykcie South Lakeland. Leży 58 km na południe od miasta Carlisle i 369 km na północny zachód od Londynu. W 2011 roku civil parish liczyła 8359 mieszkańców.
    Ambleside – miasto w Anglii, w Kumbrii, w dystrykcie South Lakeland. Leży 52 km na południe od miasta Carlisle i 376 km na północny zachód od Londynu. Miasto liczy 2600 mieszkańców.
    Met Office (dawniej Meteorogical Office) – narodowy serwis meteorologiczny Wielkiej Brytanii. Met Office jest związany z Minsterstwem Obrony.
    Samuel Taylor Coleridge (ur. 21 października 1772, zm. 25 lipca 1834) – angielski poeta, wraz z Williamem Wordsworthem uznawany za prekursora romantyzmu w literaturze brytyjskiej. Jeden z tzw. poetów jezior.
    Patterdale – wieś w Anglii, w Kumbrii, w dystrykcie Eden. Leży 40 km na południe od miasta Carlisle i 385 km na północny zachód od Londynu. W 2001 miejscowość liczyła 460 mieszkańców.
    Sir Walter Scott (ur. 15 sierpnia 1771 w Edynburgu, zm. 21 września 1832 w Abbotsford) − szkocki powieściopisarz i poeta.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.066 sek.