• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Krótkofalówka

    Przeczytaj także...
    Modulacja częstotliwości, skr. FM (od ang. Frequency Modulation) – kodowanie informacji w fali nośnej przez zmiany jej chwilowej częstotliwości w zależności od sygnału wejściowego, tj. jej modulację.Radio – dziedzina techniki zajmująca się przekazywaniem informacji na odległość za pomocą fal elektromagnetycznych.
    Krótkofalarstwo (ang. ham radio, Amateur Radio – radiowa służba amatorska) – hobby polegające na nawiązywaniu łączności radiowych na wydzielonych pasmach radiowych – od fal długich, poprzez średnie, krótkie i ultrakrótkie aż do mikrofal, między krótkofalowcami przy pomocy radiostacji, potwierdzaniu łączności za pomocą karty QSL, uczestnictwie w zawodach krótkofalarskich, jak również konstruowaniu urządzeń radiowych i antenowych do nawiązywania łączności. Osobną grupę krótkofalowców stanowią nasłuchowcy (SWL).

    Krótkofalówka – dawna, potoczna nazwa na przenośną krótkofalową radiostację pracującą w zakresie fal krótkich od 3 do 30 MHz.

    Miniaturowa radiostacja przenośna krótkofalowa małej mocy.
    Telecondor TC 6

    Jest to urządzenie radiowe nadawczo - odbiorcze przesyłające informacje głosowe i dane analogowe lub cyfrowe w zależności od możliwości radiostacji drogą radiową w paśmie fal krótkich. Potocznie jednak (i w związku z tym nieprawidłowo) określenie to używane jest na oznaczenie ręcznej radiostacji (nadajnika-odbiornika, radiotelefonu, transceivera) pracującej w paśmie fal ultrakrótkich lub mikrofalach to jest powyżej 30 MHz i znacznie rzadziej poniżej 3 MHz. Do przekazywania informacji drogą radiową potrzebne są następujące elementy:

    Radiotelefon (transceiver, trx, walkie-talkie, krótkofalówka) to niewielka, uproszczona radiostacja nadawczo-odbiorcza służąca do porozumiewania się głosem na niewielkie odległości, pełniąca rolę mobilnego telefonu. Telefon komórkowy jest zminiaturyzowanym cyfrowym radiotelefonem pracującym tylko ze stacjami bazowymi i posiadającym przez to większy zasięg od radiotelefonów pracujących pomiędzy sobą (bezpośrednio). Zaletą i przewagą radiotelefonu jest praca bez infrastruktury sieci oraz duża niezależność, dlatego używają jej służby profesjonalne, jest także jedynym środkiem łączności podczas wojny, gdy stacje retransmisyjne (np. GSM) są zniszczone, oraz w innych sytuacjach, np. podczas klęsk żywiołowych. Do celów amatorskich używane są radiotelefony (radiostacje) dla krótkofalowców oraz radiotelefon/radiostacja obywatelska krótkofalowa wąskopasmowa pracująca w paśmie 26,960 MHz do 27,400 MHz zwana CB radiem.Fale radiowe (promieniowanie radiowe) – promieniowanie elektromagnetyczne, które może być wytwarzane przez prąd przemienny płynący w antenie. Uznaje się, że falami radiowymi są fale o częstotliwości 3 kHz – 3 THz (3·10 – 3·10 Hz). Według literatury zachodniej zakres częstotliwości obejmuje fale od 3 Hz. Zależnie od długości dzielą się na pasma radiowe.

    - nadajnik i odbiornik radiowy.

    - antena nadawcza i odbiorcza lub nadawczo-odbiorcza.

    - źródło zasilania, radiostacja ma najczęściej przeznaczone wewnątrz obudowy miejsce na zasilanie ogniwami pierwotnymi (jednorazowymi) zwanych potocznie "bateriami", lub odwracalnymi (akumulatorami).

    Pomiędzy antena nadawczą i odbiorczą (dwie radiostacje oddalone od siebie) tworzy się tor łączności radiowej. Fala nośna wytworzona przez nadajnik, przed wypromieniowaniem musi być zmodulowana aby móc przenosić informację. Rozróżniamy kilka rodzajów modulacji np. :

    Modulacja fazy, (z ang. Phase Modulation – PM ) – kodowanie informacji w fali nośnej przez zmianę jej chwilowej fazy, w zależności od sygnału wejściowego.Informacja (łac. informatio – przedstawienie, wizerunek; informare – kształtować, przedstawiać) – termin interdyscyplinarny, definiowany różnie w różnych dziedzinach nauki; najogólniej – właściwość pewnych obiektów, relacja między elementami zbiorów pewnych obiektów, której istotą jest zmniejszanie niepewności (nieokreśloności).
  • modulacja amplitudy (modulacja AM)
  • modulacja impulsowa
  • modulacja częstotliwości (modulacja FM)
  • modulacja fazowa (modulacja fazy PM)
  • Modulacja fali następuje w nadajniku radiowym, zaś jej demodulacja w odbiorniku. W amatorskiej radiokomunikacji najczęściej stosuje się modulację amplitudy i częstotliwości. "Krótkofalówki" dzielą się na urządzenia przenoszone i pracują stacjonarnie (większe stacje , często z antenami masztowymi) i przenośne trzymane w ręku.

    Propagacja fal radiowych – rozprzestrzenianie się fal radiowych zależne zarówno od właściwości samych fal (np. częstotliwości, polaryzacji), jak i warunków panujących w środowisku, w którym fale te się rozchodzą.Transceiver – urządzenie elektroniczne posiadające zarówno nadajnik i odbiornik (radiostacja), które są połączone i mają wspólne obwody w jednej obudowie. Termin pochodzi z roku ok. 1920.

    Zasięgi "krótkofalówki" zależą od:

    - mocy nadajnika

    - czułości odbiornika

    - ilości zakłóceń (sygnałów obcych, zagłuszających sygnał nadajnika który chcemy odebrać)

    - rodzaju anteny

    - zakresu częstotliwości pracy

    - propagacji fal radiowych, czyli zdolności do rozchodzenia się fal radiowych w przestrzeni. Propagacja zmienia się w zależności od: pory dnia, pory roku, warunków atmosferycznych a nawet warunków terenowych.

    Najczęściej nowoczesne krótkofalowe radiostacje przenośne o mocy nadajnika 1 do 5W mają zasięg w terenie otwartym i płaskim do około 3km gdy pracują jako urządzenia trzymane w dłoni bez przeciwwag i z przenośną anteną, oraz do 10-15 km jako najbardziej wydajne stosunkowo duże urządzenia, noszone na plecach lub piersi najczęściej z bardziej wydajną anteną do kilku metrów długości , tzw. radiostacje plecakowe, często też posiadają modulację jednowstęgową SSB w celu powiększenia zasięgu przy ograniczonym miejscu i wadze na akumulator. Jednak są znacznie bardziej skomplikowane w budowie i bardziej wrażliwe na zmiany temperatury oraz drgania mechaniczne.

    Nadajnik to urządzenie służące do emisji sygnału, zgodnego z założeniami konstrukcyjnymi. Sygnał może być niezmienny w zadanym przedziale czasu (nadajnik sygnalizacyjny) lub zmieniać się w zależności od sygnału sterującego. Sygnał emitowany jest najczęściej w postaci falowej. Wyróżnić można nadajniki fali:KF (krótkie fale), (ang. HF – High Frequency) – zakres fal radiowych (pasmo radiowe) o częstotliwości: 3-30 MHz i długości 10–100 m. Z uwagi na propagację używane zwłaszcza do łączności na duże odległości.

    Anteny radiostacji krótkofalowych do łączności bezpośredniej mają najczęściej postać pręta o długości 100cm i znacznie większej, czasem używane są miniaturowe anteny o długości kilkunastu cm jednak są mniej wydajne i obniżają zasięg radiostacji w porównaniu do anten znacznie dłuższych.

    UKF – zakres fal radiowych (pasmo radiowe) o częstotliwości od 30 do 300 MHz, co odpowiada długości fali od 10 metrów do 1 metra.Modulacja amplitudy (AM z ang. Amplitude Modulation) – jeden z trzech podstawowych rodzajów modulacji, polegający na kodowaniu sygnału informacyjnego (szerokopasmowego o małej częstotliwości) w chwilowych zmianach amplitudy sygnału nośnego (inaczej nazywanej falą nośną). Uzyskany w wyniku sygnał zmodulowany jest sygnałem wąskopasmowym, który nadaje się np. do transmisji drogą radiową. Rysunek po prawej stronie pokazuje wygląd sygnału zmodulowanego AM tonem sinusoidalnym.

    Anteny, najczęściej pionowe mocowane bezpośrednio do radiostacji o długości mniejszej niż 1/4 długość fali na której pracuje radiostacja posiadają układy przedłużające bardzo krótką antenę względem wymaganej długości, bardziej rozbudowane radiostacje posiadają także regulowane układy dopasowania impedancji nadajnika względem impedancji anteny.

    Antena – urządzenie zamieniające fale elektromagnetyczne na sygnał elektryczny i odwrotnie. Jest niezbędnym elementem składowym każdego systemu radiokomunikacji. W XX w. najbardziej rozpowszechnione były anteny odbiorników radiowych i telewizyjnych; w XXI w. antena częściej kojarzona jest z elementem wyposażenia radia samochodowego, bezprzewodowych sieci komputerowych lub z odbiorem sygnałów TV z satelitów.Głos ludzki – wibracje wytwarzane przez struny głosowe człowieka (dźwięki o określonej częstotliwości). Fałdy głosowe w połączeniu z m.in. zębami, językiem i ustami mogą wytworzyć szerokie spektrum dźwięków, umożliwiając całkowitą zmianę znaczenia wypowiedzi poprzez manipulację tonu lub akcentowanie pojedynczych części.

    Anteny do łączności odbitych od jonosfery bardzo rzadko są pionowe, częściej są to lekkie poziome drutowe rozkładane anteny typu dipol pół falowy lub bardzo podobne, radiostacja z taką anteną nie jest ruchoma podczas pracy.

    Radiostacje pracujące w zakresie częstotliwości od 3 do 15 MHz mogą uzyskać zasięg znacznie większy niż kilka km poprzez odbicie jonosferyczne - w zależności od częstotliwości zasięg może wynosić od kilkudziesięciu km do kilku tysięcy km, jednak czym zasięg jest większy tym mniej stabilny i rzadziej występuję.

    Niższe częstotliwości służą do nawiązywania łączności bliższych a wyższe częstotliwości do łączności bardziej odległych.

    Przyjęło się że częstotliwości do około 25 MHz służą do nawiązywania zasięgów dalekich poprzez odbicia jonosferyczne, a powyżej 25 MHz do łączności bezpośrednich. Ponieważ przy częstotliwości powyżej 20 MHz fala radiowa coraz trudniej odbija się od zjonizowanych gazów w atmosferze ziemskiej , a jednocześnie wzrasta wydajność promieniowania rozchodzącego się przestrzennie.

    Waga urządzeń ręcznych z zasilaniem wynosi do około 2 kg, zaś urządzeń noszonych plecakowych nawet do około 15 kg.

    Radiostację należy chronić przed uderzeniami, upadkiem, wilgocią, skrajnymi temperaturami. Urządzenia tego typu są bardzo wrażliwe na uszkodzenia mechaniczne. Niska częstotliwość pracy wymusza konstrukcję stosunkowo dużych fizycznie układów rezonansowych przez co podczas drgań , uderzeń itp, na te elementy wywierana jest duża siła bezwładności która doprowadza do odstrojenia się tych układów, parametry radiostacji zostają pogorszone, w jeszcze gorszym przypadku elementy te mogą zostać zniszczone. Nowoczesne radiostacje dzięki zrobotyzowaniu produkcji i możliwości pomniejszenia układów rezonansowych są znacznie odporniejsze i często mają lepsze parametry niż urządzenia starsze. Antena należy także do wrażliwych elementów, należy dbać o jej dobry stan elektromechaniczny, stosować się do instrukcji konserwacji i prawidłowej obsługi.

    Podczas pracy z anteną mocowaną bezpośrednio do radiostacji należy trzymać urządzenie możliwie wysoko nad ziemią, antena powinna być w pozycji pionowej, mówić do mikrofonu wyraźnie i nie dalej od niego niż dopuszczana odległość, mówienie zbyt cicho i zbyt daleko od mikrofonu powoduje powstanie nie prawidłowego poziomu modulacji (zbyt niski), zasięg ulegnie zmniejszeniu. Szczególnie na to zjawisko narażone są starsze radiostacje z modulacją AM (amplitudy), nowsze urządzenia mające czułe mikrofony pojemnościowe i wydajne wzmacniacze mikrofonowe są znacznie bardziej "wyrozumiałe" pod katem prawidłowego operowania radiostacją, posiadają także układy automatycznej regulacji poziomu modulacji, przez co modulacja jest poprawna przy mówieniu do mikrofonu zbyt głośno i blisko jak i dalej od mikrofonu. Najczęściej czułość jest tak zaprojektowana aby mówić do mikrofonu z odległości 5cm i bliżej. Stosunkowo niska czułość układu modulacji podyktowana jest odpornością na podmuchy wiatru w warunkach terenowych. Najnowsze radiostacje posiadają także układy elektronicznie tłumiące hałasy powodowane podmuchem wiatru. Ten typ opracowania przeciw podmuchom wiatru stosuje się też do radiostacji pracujących w terenie na inne pasma pracy.

    Radiostacje przenośne krótkofalowe są obecnie coraz rzadziej stosowane w łącznościach bezpośrednich z uwagi na:

  • wymóg posiadania stosunkowo długiej anteny,
  • dużą obudowę która stanowi sprzężenie operatora radiostacji z radiostacją aby uzyskać choćby minimalną wymaganą przeciwwagę niezbędną dla tak niskiej częstotliwości pracy anteny,
  • większą wagę niż radiostacje UKF i mikrofalowe UHF,
  • mniejszy zasięg niż radiostacje UKF i mikrofalowe UHF z powodu mniej wydajnego ustroju promieniowania oraz silnego tłumienia ziemi z powodu zbyt dużych wymiarów geometrycznych fal krótkich które nie mogą zostać wypromieniowane prawidłowo już przy samej radiostacji jak i docierać bezpośrednio falą przestrzenną do odbiorcy, zawsze następuje silna strata energii tych fal w postaci prądów wirowych w ziemi. Fala promieniowana jest znacznie niżej niż jej pół-falowa długość przez co zahacza o ziemię i zostaje zamieniona w ciepło,
  • dużą wrażliwość na zakłócenia atmosferyczne,
  • wymaganie od operatora większej wiedzy niezbędnej dla prawidłowego jej użycia.
  • Obecnie zastosowanie ogranicza się dziś do użycia przez służbę radioamatorską, pasjonatów, inżynierów projektantów itd. Na urządzenia krótkofalowe pracujące poza zakresem łączności obywatelskiej "CB-radio" wymagane jest zezwolenie.

    Zobacz też[]

  • krótkofalarstwo
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.