• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Królestwo Serbii

    Przeczytaj także...
    Monarchia dziedziczna – ustrój polityczny charakteryzujący się dziedziczeniem tronu z ojca na syna. Monarchią dziedziczną może być każda monarchia oprócz elekcyjnej.Bitwa na Kosowym Polu – starcie zbrojne, w którym 15 czerwca 1389 roku wojska osmańskie dowodzone przez Murada I pokonały dowodzoną przez księcia serbskiego Łazarza armię, złożoną z Serbów i ich słowiańskich sojuszników. Obie strony poniosły duże straty. Zginął sam książę Łazarz, który został natychmiast ogłoszony świętym męczennikiem. Pół wieku później, gdy Serbią rządzili despoci z rodu Brankoviciów, nastąpiło całkowite wchłonięcie Serbii przez państwo osmańskie.
    Wojna rosyjsko-turecka – konflikt między Rosją a imperium osmańskim w latach 1877-1878. Na frontach działania wojenne toczyły się od 24 kwietnia 1877 do 31 stycznia 1878.

    Królestwo Serbii – niepodległe państwo istniejące na Bałkanach w latach 1882-1918. Najdynamiczniej rozwijające się bałkańskie państwo.

    Królestwo Serbii walczyło m.in. w wojnie wojnie serbsko-bułgarskiej (1885), I wojnie bałkańskiej (1912-1913) oraz II wojnie bałkańskiej (1913).

    Historia[]

    W połowie XIV wieku Imperium Osmańskie wtargnęło na Bałkany. Serbia utraciła niepodległość pod koniec XIV wieku. W 1830 uzyskała autonomię w ramach Imperium Osmańskiego, od 1883 była monarchią dziedziczną. Królestwo wykształciło się z Księstwa Serbii po kongresie berlińskim w 1878.

    Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.Kocioł bałkański – określenie sytuacji geopolitycznej na Półwyspie Bałkańskim, szczególnie w jego północno-zachodniej części, od połowy XIX w. do dziś. Wynikał on ze sprzecznych interesów politycznych państw Półwyspu Bałkańskiego oraz ingerujących w ten rejon mocarstw, a także dużego przemieszania etniczno-religijnego oraz wzajemnych roszczeń terytorialnych.

    X wojna rosyjsko-turecka (1877-1878) zakończyła się zwycięstwem Imperium Rosyjskiego. Po pokonaniu Turcji, Rosja zajęła ogromne obszary jej terytorium, a następnie podzieliła je pomiędzy swoich sojuszników na Bałkanach. Austro-Węgry nie akceptowały zwiększania rosyjskich wpływów na Bałkanach. Na mocy postanowień kongresu berlińskiego Austro-Węgry otrzymały pod „tymczasową opiekę” (zbrojną okupację) Bośnię z Hercegowiną (anektowane później w 1908), zamieszkałe przez Słowian południowych. Spotkało się to z niezadowoleniem Serbii, która również miała ochotę na ten teren, zamieszkany przez wielu Serbów. Na kongresie została także potwierdzona niepodległość Serbii .

    Półwysep Bałkański (Bałkany) – półwysep położony w południowo-wschodniej części Europy. Jego granice wyznacza od zachodu Morze Adriatyckie i Morze Jońskie, od wschodu Morze Czarne i morze Marmara (cieśniny Bosfor i Dardanele), od południowego wschodu Morze Egejskie. Północna granica półwyspu ma charakter umowny. Zgodnie z tradycją przebiega następująco: wzdłuż Dunaju od Morza Czarnego do ujścia Sawy (rejon Belgradu), następnie wzdłuż Sawy do ujścia Kupy (rejon miasta Sisak), następnie wzdłuż Kupy aż do jej źródła (rejon Osilnicy), następnie przekracza pasmo Gorski Kotar przez tzw. Bramę Liburnijską (chorw. i wł. Vrata) na południe od góry Risnjak i dochodzi do Morza Adriatyckiego w rejonie Rijeki. Oprócz tej najpopularniejszej konwencji były i są proponowane inne linie stanowiące granicę między Półwyspem Bałkańskim a resztą kontynentu, np. linia prosta styczna do brzegów Adriatyku i Morza Czarnego, a także linia łącząca Triest z Odesą.Druga wojna bałkańska (29 czerwca – 10 sierpnia 1913) – konflikt zbrojny pomiędzy Bułgarią a Serbią i jej sojusznikami: (Grecją, Czarnogórą, Rumunią) oraz walczącą przeciwko Bułgarii Turcją.

    Austro-Węgry traktowały Królestwo Serbii jako kraj zależny. Wywoływało to w Serbii niezadowolenie, którego wynikiem były zawiązywane spiski. Od 1882 tron królewski Serbii zajmował Milan I Obrenowić (książę od 1868), uległy wobec Austro-Węgier. W kwietniu 1889 Milan I Obrenowić został zmuszony do abdykacji na rzecz swego syna, trzynastoletniego Aleksandra I Obrenowicia. Zmiana władcy nie przyniosła jednak zmiany w stosunku wobec Austro-Węgier; Aleksander I kontynuował politykę ojca. Na przełomie XIX i XX wieku Serbia była uzależniona gospodarczo od Austro-Węgier. Krajem wstrząsały częste kryzysy polityczne i walka o władzę pomiędzy konserwatystami a radykałami. Król przywrócił monarchię absolutną, aby opanować sytuację. W marcu 1903 w Belgradzie (stolicy) miała miejsce demonstracja antykrólewska, krawawo stłumiona przez policję. W końcu w nocy 10 na 11 czerwca 1903 Aleksander I został zamordowany wraz z żoną i ministrem wojny w trakcie zamachu stanu przeprowadzonego przez serbskich oficerów, w tym m.in. Dragutina Dimitrijevicia. Ciała królewskiej pary zostały zmasakrowane i poćwiartowane. To zabójstwo zakończyło dynastię Obrenowiciów. Zamach był potajemnie wspierany przez Austro-Węgry, które zamierzały uzyskać wpływy u nowych władz, jednak stało się dokładnie odwrotnie.

    Kalendarz juliański – kalendarz słoneczny opracowany na życzenie Juliusza Cezara przez astronoma greckiego Sosygenesa i wprowadzony w życie w roku 709 AUC (45 p.n.e.) jako kalendarz obowiązujący w państwie rzymskim. Obowiązywał w Europie przez wiele stuleci, np. w Hiszpanii, Portugalii, Polsce i Włoszech do 1582, w Rosji od 1700 do 1918 (wcześniej stosowano kalendarz bizantyjski, w którym rok zaczynał się 1 września), a w Grecji aż do 1923. Kalendarz juliański został zastąpiony przez kalendarz gregoriański w roku 1582; do dzisiaj jednak niektóre Kościoły wciąż posługują się tym kalendarzem aby podkreślić swoją odrębność.Liga Bałkańska – tajny sojusz militarny wymierzony przeciwko Turcji, zawarty przez państwa bałkańskie: Serbię, Czarnogórę, Bułgarię i Grecję w 1912 pod patronatem dyplomacji rosyjskiej.
    Piotr I Karadziordziewić, król Serbii w latach 1903-1918

    W 1903, tuż po zabójstwie, jako trzeci w kolejności tron królewski Serbii objął Piotr I Karadziordziewić (z konkurencyjnej dynastii Karadziordziewiciów), który powrócił z wygnania w Genewie. Żona Piotra - księżniczka Zorka z Czarnogóry - zmarła w 1890. Miał dwóch synów. Starszy, książę Jerzy, śmiertelnie pobił lokaja, co zamknęło mu drogę do tronu. Młodszym był książę Aleksander. Piotr I propagował koncepcję Wielkiej Serbii; w jego wizji wszyscy Słowianie południowi powinni żyć w jednym państwie. Zamierzał uwolnić „braci Słowian” spod władzy tureckiej i austro-węgierskiej. Tę koncepcję rozległego państwa bardzo chętnie poparł serbski rząd, armia i społeczeństwo. Piotr I oficjalnie deklarował zamiar połączenia z serbską ojczyzną Bośni i Hercegowiny, zamieszkanej przez wielu Serbów, a będącej pod kontrolą Austro-Węgier. Serbii, odnajdującej się w opozycji do Austro-Węgier, chętnie pomocy udzielała Rosja i oba kraje nawiązały ścisłe stosunki. Zacieśnianiu stosunków sprzyjały dodatkowo wspólna religia (prawosławie) i wspólne, słowiańskie korzenie. Rosja była żywotnie zainteresowana uzyskaniem jak największych wpływów na Bałkanach, dlatego była przychylna zamętowi, jaki Serbia mogła wywoływać na Bałkanach. Ponadto Rosja pragnęła uzyskać dostęp do Morza Śródziemnego. Austro-Węgry również usiłowały utrzymać swe wpływy na Bałkanach, dlatego działania Serbii wpływały na ich osłabienie i zwiększania napięcia w tym rejonie. W działaniach Serbii wzrastało ich natężenie i intensywność. Rosjanie dodatkowo potajemnie wspierali ruchy rewolucyjne w Austro-Węgrzech, np. serbską organizację Czarna Ręka. W efekcie monarchia Austro-Węgierska była zagrożona od zewnątrz i od wewnątrz. Austro-Węgry zlekceważyły jednak wieloletnie doświadczenie wojenne niewielkiej Serbii, która stała się najważniejszym elementem rosyjskiej polityki antyaustriackiej.

    Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.Mikołaj II Aleksandrowicz Romanow, ros. Николай II, Николай Александрович Романов (ur. 6 maja/18 maja 1868 w Sankt Petersburgu, zm. w nocy z 16 na 17 lipca 1918 w Jekaterynburgu) – ostatni cesarz Rosji, panujący w latach 1894-1917. Koronowany w Moskwie 14 maja/26 maja 1896; syn Aleksandra III z dynastii Romanowów i jego żony carycy Marii Fiodorowny. Święty prawosławny.

    Car rosyjski Mikołaj II Romanow uważał, że właśnie na Bałkanach znajdowała się prawdziwa sfera interesów Imperium Rosyjskiego. Zainteresowanie wzmagała świadomość, że kontrolujące ten region cesarstwo otomańskie chyliło się ku upadkowi i pojawiła się możliwość odebrania Turcji Dardaneli oraz uzyskania dostępu do Morza Śródziemnego. Na drodze do realizacji tych zamierzeń stały jednak Austro-Węgry, które uważały, że tylko one miały prawo do podporządkowania sobie Bałkanów.

    Pierwsza wojna bałkańska (8 października 1912 – 30 maja 1913) – konflikt zbrojny pomiędzy Ligą Bałkańską, czyli antytureckim sojuszem państw bałkańskich (Bułgaria, Czarnogóra, Grecja, Serbia), a samą Turcją.Bośnia (bośn. Bosna) – historyczny i geograficzny region Europy, należący obecnie do Bośni i Hercegowiny. Przeważająca część Bośni leży na terenie Alp Dynarskich. Na północy, gdzie płynie rzeka Sawa, sięga do obszarów kotliny Panońskiej, zaś jej wschodnią, naturalną granicę stanowi rzeka Drina. Od południa graniczy z innym historyczno-geograficznym regionem wchodzącym w skład państwa, Hercegowiną.

    Serbów dodatkowo drażniła polityka Habsburgów w Bośni i Hercegowinie, którzy pozyskiwali do współpracy (np. na stanowiska urzędnicze) chorwackich katolików i muzułmanów, a odpychali prawosławnych Serbów. Serbia w końcu zaczęła już otwarcie poświęcać wszystkie swoje siły na agresję w Bośni i Hercegowinie. W latach 1906-1909 miała miejsce świńska wojna, konflikt gospodarczy pomiędzy Austro-Węgrami a Serbią. Wreszcie Austro-Węgry postanowiły zaanektować Bośnię i Hercegowinę, aby armia zaprowadziła tam porządek. Po wkroczeniu w 1908 wojsk cesarskich do Bośni i Hercegowiny (kryzys bośniacki), konfliktowi z Serbią zapobiegło jedynie zaangażowanie mocarstw. Serbia została zmuszona do uznania aneksji, co spowodowało jej jeszcze ściślejszą współpracę z Rosją. Austro-Węgry wykonały przebiegły manewr, aby zająć Bośnię i Hercegowinę. Po cichu porozumiały się z Rosją, a następnie zostawiły ją z niczym. Bardzo blisko było do mobilizacji obu armii, a austriacko-rosyjski konflikt doprowadził Europę na krawędź wojny. Takim postępowaniem został boleśnie upokorzony car rosyjski.

    Serbowie (Срби) – naród południowosłowiański mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi.Mit kosowski, kult kosowski (sr. Kosovski mit, kosovski kult, cyrylicą Косовски мит, косовски култ) – jeden z mitów historycznych tworzących na przestrzeni wieków podstawę serbskiej tożsamości narodowej. Opiera się on na przekształconym przez kulturę ludową oraz literaturę hagiograficzną obrazie bitwy na Kosowym Polu, stoczonej w 1389 przez Serbów i ich sojuszników z Turkami, traktując wymienione starcie (niezgodnie z prawdą historyczną) jako druzgocącą klęskę, która przesądziła o upadku Serbii Nemaniczów i opanowaniu Bałkanów przez Imperium Osmańskie. W mitycznym ujęciu bitwy szczególne znaczenie mają postacie księcia Łazarza Hrebeljanovicia, męczennika zamordowanego przez Turków, twórcy szczególnego przymierza Serbów z Bogiem, zabójcy sułtana tureckiego, mściciela Serbii Miloša Obilicia oraz zdrajcy swojego narodu Vuka Brankovicia. Postacie te mają bardzo luźny związek ze swoimi historycznymi pierwowzorami, lub też ich faktyczne istnienie nie jest udowodnione (Obilić).

    W 1912 wykorzystując toczącą się wojnę włosko-turecką Serbia, Bułgaria, Grecja i Czarnogóra zawarły przymierze (Liga Bałkańska) i wypowiedziały wojnę Turcji. Szybko pokonały Turcję w I wojnie bałkańskiej, zakończonej pokojem zawartym 30 maja 1913 w Londynie. Bułgarii jednak nie zadowoliły jej zdobycze i w czerwcu 1913 zaatakowała Serbię. W II wojnie bałkańskiej Bułgaria została szybko pokonana przez koalicję Serbii, Grecji, Czarnogóry i Rumunii. W wyniku tych wydarzeń wzrosły dążenia Serbii do odgrywania roli regionalnego mocarstwa i powiększania swego terytorium. Po wojnach bałkańskich powstał blok słowiański, który umożliwił rozszerzenie Serbii. Rosja wspierała ambicje Serbii w budowaniu Wielkiej Serbii.

    Monarchia absolutna, absolutyzm – forma rządów występująca przede wszystkim we wczesnonowożytnej oraz starożytnej monarchii (przykładem starożytnej monarchii absolutnej może być ustrój Cesarstwa Rzymskiego) oraz mające ją uzasadnić doktryny polityczne.Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

    28 czerwca 1914 został zastrzelony w zamachu w Sarajewie (na terytorium Bośni i Hercegowiny) następca tronu austro-węgierskiego Franciszek Ferdynand Habsburg, od niedawna inspektor generalny armii Austro-Węgier. Austriacy przeprowadzili w Bośni w czerwcu tego roku wielkie manewry, po zakończeniu których urządzono uroczysty wjazd Franciszka Ferdynanda do stolicy Bośni - Sarajewa, aby dodatkowo podkreślić austriacką zwierzchność nad tymi ziemiami, włączonymi niedawno do cesarstwa. Zabójcą był serbski bojownik Gawriło Princip, członek nacjonalistycznej organizacji Młoda Bośnia, działający w porozumieniu z serbskim wywiadem wojskowym i organizacją Czarna Ręka. Tego dnia wypadało święto patrona Serbii, św. Wita. Był to dzień święty dla Serbów, którzy odebrali ten przyjazd jako zamierzone lekceważenie, a nawet prowokację. Dodatkowo tego samego dnia (15 czerwca według kalendarza juliańskiego) przypadała rocznica klęski Serbów w bitwie na Kosowym Polu (1389), w wyniku której Serbia straciła na kilkaset lat niepodległość (→mit kosowski). Sama Bośnia kipiała od antyhabsburskich nastrojów i słowiańskiego nacjonalizmu. Austriacy wnikliwie przeanalizowali z Niemcami, jak użyć zamachu do realizacji własnych celów i otrzymali zgodę Niemiec na działanie stanowcze. Wiedeń chciał osłabić serbski ruch separatystyczny i południowosłowiański. Wiele osób, nawet w krajach ententy było oburzonych zamachem. Zabójstwo w Sarajewie było ciosem wymierzonym w autorytet cesarstwa. Został zabity nietykalny następca tronu Habsburgów, osoba wybrana zrządzeniem Boga do kontynuowania sześciowiecznych rządów dynastii. Cesarz Franciszek Józef I musiał zmazać hańbę i pomścić królobójstwo, przykładnie karając sprawców. Władze Austro-Węgier stały na stanowisku, że najważniejsze było usunięcie serbskiego reżimu, jako głównej przyczyny intryg przeciw Austro-Węgrom. 23 lipca 1914 rządowi serbskiemu zostało doręczone ultimatum, w którym Austro-Węgry domagały się zaprzestania propagandy antywiedeńskiej, ukarania winnych zamachu i oficjalnego potępienia przez króla Serbii wielkoserbskiej agitacji. Belgradzkie poselstwo Rosji zalecało Serbom pójście na ustępstwa. Serbowie zgodzili się na wszystkie punkty, z wyjątkiem jednego - nie zgodzili się na udział austriackich prokuratorów w nadzorowaniu śledztwa dotyczącego zamachu, ponieważ byłoby to pogwałceniem suwerenności państwa. Wiedeń uznał, że to Serbia była sprawczynią konfliktu. Kolejne dni upłynęły na próbach uczynienia konfliktu jedynie lokalnym, sprowadzając go do „karnej ekspedycji”, czemu sprzeciwiła się Rosja, dążąca do umiędzynarodowienia konfliktu. Po działaniach dyplomatycznych, 28 lipca 1914 Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii. Sojusznikowi Serbii - Rosji - zostało wyłącznie jedno wyjście, wystąpienie zbrojne w obronie Serbii. Na ulice rosyjskich miast wyszli demonstranci żądający zbrojnej ochrony Serbii, głównego sojusznika Rosji; brak reakcji Rosji byłby jej kompromitacją. Po wielu rozterkach 29 lipca 1914 rosyjski car zarządził częściową mobilizację rosyjskich sił - tylko wzdłuż granicy z Austrią. Następnego dnia rosyjski minister spraw zagranicznych przekonał cara, by ogłosił jednak powszechną mobilizację. W październiku 1914 spiskowcy stanęli przed austriackim sądem i rozpoczął się ich proces w Sarajewie.

    Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.Kosowo (alb.: Kosova / Kosovë, serb.: Косово, Kosovo) – terytorium sporne w południowej Europie ze stolicą w Prisztinie.

    W czasie I wojny światowej Królestwo Serbii przetrwało atak połączonych armii austro-węgierskich, niemieckich i bułgarskich. Po wojnie włączyło w swe granice Królestwo Czarnogóry oraz połączyło się z Państwem Słoweńców, Chorwatów i Serbów (Państwo SHS) (istniejącym na terenie Chorwacji, Bośni, Slawonii, Dalmacji), oraz z Wojwodiną i utworzyło Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (Królestwo SHS).

    Wielka Serbia (serb. Велика Србија) – hasło propagandowe wykorzystywane od XIX wieku w serbskich programach nacjonalistycznych, wyrażające plan przywrócenia Serbii ziem dawniej posiadanych, w szczególności w okresie panowania dynastii Nemaniczów.Wojwodina, Prowincja Autonomiczna Wojwodiny (Vojvodina, węg. Vajdaság) – autonomiczny okręg w północnej Serbii, zamieszkany przez 2,03 mln mieszkańców (2002), przede wszystkim Serbów (65% liczby ludności) i Węgrów (14%). Stolicą Wojwodiny jest Nowy Sad, inne większe miasta to Pančevo, Subotica, Zrenjanin. Obejmuje serbskie części historycznych regionów Baczki, Banatu i Sremu.

    W roku 1918 Królestwo Serbii obejmowało:

  • Serbię Centralną
  • Kosowo
  • Macedonię
  • Wojwodinę (Srem od 24 listopada, Banat, Bačka i Baranija od 25 listopada)
  • Czarnogórę (od 26 listopada)
  • 1 grudnia, po przyłączeniu Państwa SHS, Królestwo Serbii przemianowano na Królestwo SHS.

  • Serbia1878.png
  • Serbia montenegro albania1913 01.png
  • Serbia1918 1.png
  • Zobacz też[]

  • kocioł bałkański
  • Przypisy

    1. Theo Aronson Zwaśnieni monarchowie Tryumf i tragedia europejskich monarchii w latach 1910-1918, wyd. polskie 1998, s. 79
    2. Jan Palmowski Słownik najnowszej historii świata 1900-2007, wydanie polskie 2008, tom 5., str. 81-82
    3. Jan Palmowski Słownik najnowszej historii świata 1900-2007, wydanie polskie 2008, tom 5., s. 81-82
    4. Dulcie M. Ashdown Zabójcy królów, wyd. 2002, s. 240-241
    5. Georges Duby Atlas historii świata, wydanie polskie 2010, s. 231
    6. J. H. J. Andriessen I wojna światowa w fotografiach, wyd. pol. 2011, s. 14-15
    7. Georges Duby Atlas historii świata, wydanie polskie 2010, s. 232
    8. J. H. J. Andriessen I wojna światowa w fotografiach, wyd. pol. 2011, s. 42-64
    9. Dulcie M. Ashdown Zabójcy królów, wyd. 2002, s. 242
    10. Theo Aronson Zwaśnieni monarchowie Tryumf i tragedia europejskich monarchii w latach 1910-1918, wyd. polskie 1998, s. 88
    11. Serial dokumentalny World War I in Colour, odc. pierwszy Catastrophe, 2003
    12. Theo Aronson Zwaśnieni monarchowie Tryumf i tragedia europejskich monarchii w latach 1910-1918, wyd. polskie 1998, s. 101
    13. Theo Aronson Zwaśnieni monarchowie Tryumf i tragedia europejskich monarchii w latach 1910-1918, wyd. polskie 1998, s. 66-67
    14. Andrzej Chwalba Historia powszechna. Wiek XIX, wyd. 2009 r., s. 634-635
    15. Georges Duby Atlas historii świata, wydanie polskie 2010, s. 258
    16. Jan Palmowski Słownik najnowszej historii świata 1900-2007, wydanie polskie 2008, tom 1., s. 69
    17. Wojciech Markert, Jacek Szczepański Wielka wojna 1914-1918 w zarysie, wydanie I, s. 11-13
    18. Theo Aronson Zwaśnieni monarchowie Tryumf i tragedia europejskich monarchii w latach 1910-1918, wyd. polskie 1998, s. 105
    19. Theo Aronson Zwaśnieni monarchowie Tryumf i tragedia europejskich monarchii w latach 1910-1918, wyd. polskie 1998, s. 108
    20. Theo Aronson Zwaśnieni monarchowie Tryumf i tragedia europejskich monarchii w latach 1910-1918, wyd. polskie 1998, s. 110-111
    Franciszek Józef I, niem. Franz Joseph I, węg. I. Ferenc József (ur. 18 sierpnia 1830 w pałacu Schönbrunn koło Wiednia, zm. 21 listopada 1916 tamże) – przedstawiciel domu habsbursko-lotaryńskiego, od 1848 cesarz Austrii i apostolski król Węgier (koronowany w 1867).Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mobilizacja – przejście sił zbrojnych państwa z etatu pokojowego na organizację stanu wojennego, przekształcenie gospodarki pokojowej w gospodarkę wojenną oraz dostosowanie administracji państwowej dla potrzeb wojny.
    Czarnogóra (czarnogórski Црна Гора/Crna Gora, języki niesłowiańskie: Montenegro, do października 2007 r. – Republika Czarnogóry) – państwo w Europie Południowej. Leży na wybrzeżu Morza Adriatyckiego i graniczy z Serbią, Kosowem, Chorwacją, Bośnią i Hercegowiną oraz Albanią.
    Cesarstwo Niemieckie, (niem.) Deutsches Kaiserreich lub Rzesza Niemiecka (niem.) Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Po upadku określane także jako Druga Rzesza (Zweites Reich).
    Baczka (serb. Bačka, węg. Bácska, słow. Báčka, rus. Бачка) − kraina w północnej Serbii i południowych Węgrzech, część Wojwodiny położona między Dunajem i Cisą; region rolniczy.
    Aleksander I Karadziordziewić, serb. Kralj Aleksandar I Karađorđević, cyrylica Краљ Александар I Карађорђевић (ur. 16 grudnia 1888 w Cetynii, zm. 9 października 1934 w Marsylii) – król Jugosławii z dynastii Karadziordziewiciów.
    Macedonia (maced. Македонија, alb. Maqedonia), Republika Macedonii (maced. Република Македонија, alb. Republika e Maqedonisë), na forum międzynarodowym państwo określane jest tymczasową nazwą Była Jugosłowiańska Republika Macedonii – BJRM, (ang. Former Yugoslav Republic of Macedonia – FYROM, mac. Поранешна Југословенска Република Македонија – ПЈРМ, transliteracja Poranešna Jugoslovenska Republika Makedonija – PJRM, alb. Ish Republika Jugosllave e Maqedonisë – IRJM) – państwo powstałe po rozpadzie Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, leżące na Półwyspie Bałkańskim i zajmujące ok. 38% regionu historycznego i geograficznego Macedonia.
    Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (skr. „Królestwo SHS”; serb.-chorw. Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, Краљевина Срба, Хрвата и Словенаца) – państwo europejskie powstałe 1 grudnia 1918 po zakończeniu I wojny światowej i po rozpadzie Austro-Węgier. W obiegu nieoficjalnym nazywane „Jugosławią” – krajem południowych Słowian. W 1929 formalnie przemianowane na Jugosławię.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.061 sek.