• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Koza - obrzęd

    Przeczytaj także...
    Opoki – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, w gminie Aleksandrów Kujawski.Konik, chodzenie z konikiem – dawny pogański obrzęd, który w tradycji ludowej przetrwał do połowy XX wieku. Człowiek przebrany za konia chodził w zespole kolędniczym w okresie Bożego Narodzenia, a podczas zapustów w orszaku towarzyszących mu chłopców. Na Mazowszu nadnarwiańskim, chodzący z konikiem chłopcy śpiewali:
    Jan Henryk Dąbrowski, herbu Virgo Violatta Dąbrowski (ur. 2 sierpnia 1755 w Pierzchowie nad Rabą w Małopolsce, zm. 6 czerwca 1818 w Winnej Górze w Wielkopolsce) – polski generał, uczestnik insurekcji kościuszkowskiej, twórca Legionów Polskich we Włoszech, dowódca naczelny wojsk polskich w 1813, senator-wojewoda Królestwa Polskiego w 1815, generał jazdy armii Królestwa Polskiego w 1815.
    M. Andriolli. Chodzenie z kozą. XIX w.

    Koza, chodzenie z kozą – dawny pogański obrzęd, który w tradycji ludowej przetrwał do połowy XX wieku. W okresie od tłustego czwartku do środy popielcowej przez wieś przechodziła grupa przebierańców. Człowiek przebrany za kozę wchodził w skład zespołu (wraz z bocianem, turoniem lub konikiem). W Krakowskiem koza chodziła niekiedy samodzielnie, za towarzystwo mając jedynie kapelę i śpiewaków. Chłopak odgrywający rolę kozy narzucał sobie na głowę i ramiona wywrócony włosem na wierzch kożuch, w ręku trzymał kij z osadzoną na nim drewnianą głową, obitą kozią skórą i ozdobioną rogami, a na szyi zawieszony miał dzwonek. Podczas występu kolędników, koza skakała po izbie, przedstawiając pantomimę do muzyki "koziej kapeli", złożonej z "gęślarzy", basisty i bębniarza.

    Warząchewka Nowa – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Włocławek.Diabeł (gr. διάβολος diábolos – oskarżyciel, oszczerca) – w judaizmie i chrześcijaństwie ogólna nazwa złych, upadłych aniołów; inne określenia: szatan, demon.

    Pod koniec występu kolędnicy skandowali: Gdzie koza chodzi – tam żytko rodzi, Gdzie jej tropy – powstają kopy, Gdzie zwróci rogi – wznoszą się stogi.

    Do czasów współczesnych obrzęd ten przetrwał na Kujawach głównie w Inowrocławiu, Śmiłowicach, Olganowie, Kuźnicach, Janikowie, Zakrzewie, Brześciu Kujawskim, Bądkowie i Lubrańcu oraz w okolicach wsi: Warząchewka Nowa, Warząchewka Polska, Pińczata, Jaranowo, Kłobia , Ossowo , Grabie, Ludzisko, Opoki, Przybranowo, Służewo, Osięciny, Topólka,Tuczno, Straszewo, Siniarzewo, Krzywosądz.

    Osięciny – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, na Kujawach, powiecie radziejowskim, w gminie Osięciny.Wodzenie niedźwiedzia (zwane też wodzeniem bera) to tradycja karnawałowa kultywowana w niektórych wsiach Śląska Opolskiego. Barwny korowód złożony z przebierańców, wśród których są m. in. kominiarz, leśnik, cyganka, diabeł, ksiadz, lekarz, policjant, śmierć i para nowożeńców, prowadzą na postronku "niedźwiedzia". Niedźwiedź w tradycji ludowej symbolizuje wszelkie zło, jakie spotyka człowieka, z tego też powodu nie jest puszczany wolno, lecz prowadzony na uwięzi. Grupa, najczęściej w towarzystwie muzyków (akordeon, bęben), chodzą od domu do domu. Każda gospodyni domu powinna zatańczyć z niedźwiedziem, bo to wróży szczęście na cały rok, gospodarz z kolei powinien poczęstować wodzących niedźwiedzia wódką. W razie próby wymigania się od tych powinności, diabeł bądź kominiarz smarują gospodarzom twarze sadzą. Gospodarze, w ramach podziękowań za odwiedziny, składają wolne datki bądź też częstują słodyczami.

    W skład kozy kujawskiej wchodzą:

    1. wspomniana wyżej koza
    2. koń
    3. diabeł
    4. siora, czyli mężczyzna przebrany za kobietę z dużym wiklinowym koszem zbierający dary za zabawianie gospodarzy
    5. para młoda
    6. dziad
    7. baba
    8. kominiarz
    9. niedźwiedź
    10. strażak
    11. policjant
    12. żołnierz (z czasów legionów Dąbrowskiego)
    13. śmierć z kosą
    14. bocian
    15. Żyd
    16. orkiestra

    Zobacz też[]

  • koza Jul
  • Podkoziołek
  • Ostatki
  • Bibliografia[]

  • Czesław Witkowski, Doroczne polskie obrzędy i zwyczaje ludowe, Kraków 1965.
  • Ostatki, zapusty (lud. mięsopust, odpowiednik prawosławnej maslenicy) – słowo to oznacza ostatnie dni karnawału od tłustego czwartku kończące się zawsze we wtorek, zwany w Polsce „Śledzikiem”. Następny dzień – Środa Popielcowa – oznacza początek wielkiego postu i oczekiwania na Wielkanoc. Obydwa święta są świętami ruchomymi. W ostatki urządza się ostatnie huczne zabawy, bale przed nadchodzącym okresem wstrzemięźliwości.Siniarzewo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, w gminie Zakrzewo.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,
    Bądkowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, w gminie Bądkowo.
    Zakrzewo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, w gminie Waganiec.
    Brześć Kujawski – miasto w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, siedziba gminy Brześć Kujawski. Położone nad rzeką Zgłowiączką, na krańcu Pojezierza Wielkopolskiego. Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 4603 mieszkańców.
    Warząchewka Polska – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Włocławek.
    Janikowo (niem. Amsee) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego. Od 1999 roku miasto jest siedzibą gminy Janikowo.
    Orkiestra – duży zespół instrumentalny, liczący zazwyczaj od kilkunastu do kilkudziesięciu, a nawet ponad stu instrumentalistów. W celu synchronizacji gry takiej ilości wykonawców w orkiestrze potrzebny jest dyrygent.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.029 sek.