• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kotylozaury

    Przeczytaj także...
    Synapsydy, dawniej określane jako "gady ssakokształtne" (Synapsida, z gr. syn – razem + apsis – łuk) – grupa owodniowców powstałych w pensylwanie (ok. 318 - 299 mln lat temu) pod koniec karbonu; dominująca grupa kręgowców lądowych w permie i na początku triasu. Pierwotnie uważano, że wywodziły się z anapsydów, obecnie jednak przyjmuje się, że obie grupy wyewoluowały niezależnie z najprymitywniejszych owodniowców. Ich cechą charakterystyczną było występowanie w czaszce jednego, dolnego otworu skroniowego za każdym okiem (czaszka synapsydalna), gdzie były uczepione mięśnie szczęk.Timothy B. Rowe (ur. 1953) – amerykański paleontolog i znawca nomenklatury filogenetycznej. Bada w szczególności ewolucję i rozwój szkieletu kręgowców. Do jej badania wykorzystuje systematykę filogenetyczną, obserwacje rozwoju ontogenetycznego szkieletu u współczesnych kręgowców, a także tomografię komputerową. Zajmuje się głównie wczesnymi ssakami i innymi synapsydami oraz dinozaurami. Rowe w 1975 roku uzyskał tytuł Bachelor of Arts z geologii i biologii w Occidental College, w 1981 roku tytuł Master of Science z anatomii na Uniwersytecie w Chicago, a doktoryzował się w 1986 roku z paleontologii na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Pracował m.in. w Museum of Northern Arizona we Flagstaff, w Smithsonian Institution i na uniwersytecie w Berkeley. Od 1994 roku jest profesorem w University of Texas at Austin, a od 1998 – dyrektorem laboratorium paleontologii kręgowców w Texas Memorial Museum.
    Tseajaia – rodzaj czworonoga z grupy Diadectomorpha (będącej grupą siostrzaną do owodniowców) uważanego za formę przejściową pomiędzy płazami a gadami. Jedyny przedstawiciel rodziny Tseajaiidae, obejmuje jeden gatunek – Tseajaia campi. Żył we wczesnym permie na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej. Jego szczątki odnaleziono w liczących około 295 mln lat osadach Organ Rock Shale na południowym wschodzie stanu Utah w Stanach Zjednoczonych. Materiał kopalny obejmował trzy kości stępu lewej kończyny.

    Kotylozaury (Cotylosauria) – pierwotnie nazwę tę stosowano na określenie najstarszych i najbardziej pierwotnych gadów kopalnych, które miały dać początek wszystkim późniejszym owodniowcom. Obecnie jednak uważa się, że tak definiowane kotylozaury grupowały różne bliżej nie spokrewnione ze sobą zwierzęta czworonogie – m.in. część anapsydów (np. wymarłe pod koniec permu parejazaury) i blisko spokrewnione z diapsydami karbońskie rodziny Captorhinidae (m.in. rodzaj Captorhinus) i Protorothyrididae (m.in. rodzaj Hylonomus), a według niektórych definicji nawet sejmurię i pokrewne jej czworonogie. W dodatku tak definiowane kotylozaury były grupą parafiletyczną, gdyż nie obejmowały bardziej zaawansowanych ewolucyjnie owodniowców, które miały od nich pochodzić.

    Hylonomus – rodzaj najstarszego znanego zwierzęcia na pewno należącego do gadów. Pierwotnie zaliczany do rzędu kotylozaurów, uważanych za najstarsze i najbardziej pierwotne gady kopalne; sam Hylonomus miał być przodkiem lub bliskim krewnym wspólnego przodka wszystkich późniejszych owodniowców. Obecnie jednak uważa się, że tradycyjnie definiowane "kotylozaury" były sztuczną, parafiletyczną grupą obejmującą różne daleko spokrewnione grupy czworonogów. Z kolei rodzina Protorothyrididae, do której należał sam Hylonomus jest obecnie uznawana na podstawie analiz kladystycznych za bliskich krewnych diapsydów, tworzących z nimi (i z rodziną Captorhinidae) szerszy klad Eureptilia. Przy takim założeniu Protorothyrididae były bardziej zaawansowane ewolucyjnie, niż sądzono wcześniej; wyewoluowały nie tylko po rozdzieleniu się linii owodniowców prowadzących do synapsydów i do zauropsydów, ale też już po rozdzieleniu się linii zauropsydów prowadzących do anapsydów i do diapsydów.Jacques A. Gauthier (ur. 1948) – paleontolog kręgowców, morfolog i systematyk. Jeden z założycieli kladystyki w biologii.

    Obecnie nazwa „kotylozaury” bywa używana na określenie kladu obejmującego wszystkie owodniowce i siostrzany wobec nich, wymarły klad Diadectomorpha, do którego należały m.in. rodzaje Diadectes, Limnoscelis i Tseajaia. Gauthier, Kluge i Rowe (1988) zdefiniowali Cotylosauria jako klad obejmujący współczesne owodniowce i wszystkie czworonogi bliżej spokrewnione z owodniowcami niż z rodzajem Solenodonsaurus, zaś Laurin i Reisz (1995) zdefiniowali Cotylosauria jako klad obejmujący ostatniego wspólnego przodka diadektomorfów i synapsydów oraz wszystkich jego potomków.

    Owodniowce (Amniota) – klad obejmujący kręgowce, mające zdolność rozwoju zarodkowego na lądzie (gady, ptaki i ssaki). Uzyskały ją dzięki wytworzeniu błon płodowych, które tworzą środowisko dla właściwego rozwoju zarodka.Protorothyrididae – rodzina małych jaszczurkopodobnych gadów, prawdopodobnie przodków żółwi. Ich czaszki były podobne do czaszek żółwi. Protorothyrididae żyły od środkowego karbonu do wczesnego permu, na terenie dzisiejszej Ameryce Północnej i Europie. Jeden z członków tej rodziny to Hylonomus z początku środkowego karbonu, jak do tej pory potwierdzone najwcześniej gadów.

    Przypisy

    1. Jacques Gauthier, Arnold G. Kluge, Timothy Rowe: The early evolution of the Amniota. W: Michael J. Benton (red.): The phylogeny and classification of the tetrapods. 1, Amphibians, reptiles, birds. Oxford: Clarendon Press, 1988, s. 103-155. ISBN 0-198-57705-2.
    2. Michel Laurin, Robert R. Reisz. A reevaluation of early amniote phylogeny. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 113, s. 165-223, 1995. DOI: 10.1111/j.1096-3642.1995.tb00932.x (ang.). 

    Linki zewnętrzne[]

  • Palaeos (ang.)
  • Mikko's Phylogeny Archive – Reptiliomorpha (ang.)
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Diadektes (Diadectes) jest nazwą rodzajową dużego, roślinożernego czworonoga należącego do grupy Reptiliomorpha, żyjącego na początku permu. Był jednym z pierwszych roślinożernych kręgowców w historii Ziemi. Ponadto, był także jednym z pierwszych w pełni lądowych czworonogów osiągającym znaczne rozmiary ciała.Gady (Reptilia, od łac. repto – czołgać się) – parafiletyczna grupa zmiennocieplnych owodniowców. Współczesne gady są pozostałością po znacznie większej grupie zwierząt, której największy rozkwit przypadł na erę mezozoiczną. Obecnie żyją tylko cztery rzędy gadów, ich pozostałe znane linie ewolucyjne wymarły. Niektóre kopalne gady naczelne, czyli archozaury (takie jak pterozaury i dinozaury), były prawdopodobnie zwierzętami stałocieplnymi.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Diadektomorfy (Diadectomorpha) – klad dużych czworonogów żyjących w Euroameryce w karbonie i wczesnym permie, blisko spokrewnionych z przodkami owodniowców. Obejmuje duże (do 2 metrów długości) formy drapieżne i jeszcze większe (do 3 metrów) roslinożerne, częściowo wodne lub w pełni lądowe.
    Diapsydy (Diapsida, z gr. di – dwa + apsis – łuk) – grupa owodniowców z gromady zauropsydów (Sauropsida), w których czaszce rozwinęły się dwie pary otworów skroniowych (po dwa – górny i dolny – za każdym okiem), przez które przewleczone są silne mięśnie szczęk. Dzięki temu czaszka stała się lżejsza a szczęki bardziej ruchliwe. Choć część diapsydów wtórnie straciła jedną lub obie pary otworów skroniowych (m.in. węże), są nadal zaliczane do tej grupy, gdyż ich przodkowie mieli diapsydalną budowę czaszki.
    Anapsydy (Anapsida) – podgromada zauropsydów o prymitywnej budowie, siostrzana do kladu Eureptilia, obejmującego diapsydy oraz rodziny Captorhinidae i Protorothyrididae. Ich nazwa nawiązuje do braku otworów skroniowych w czaszce, który uważano za charakterystyczną cechę członków tej grupy; związany z tym swoisty układ mięśni w czaszce ogranicza sprawność ruchów żuchwy. Obecnie wiadomo, że część anapsydów (m.in. Acleistorhinus, Candelaria czy Mesosaurus) miała otwory skroniowe. Obecność dolnego otworu skroniowego u bazalnych przedstawicieli grupy, takich jak mezozaury czy przedstawiciele Lanthanosuchoidea, sugeruje nawet, że anapsydy mogły wyewoluować z owodniowców mających dolny otwór skroniowy.
    Solenodonsaurus – wymarły rodzaj Reptiliomorpha. Żył około 320-305 milionów lat temu. Jego klasyfikacja pozostaje niepewna. Był prawdopodobnie wczesnym gadem bądź płazem bliskim Diadectomorpha. Jego szczątki znaleziono w Czechach. Jego nazwa oznacza „jednozębny jaszczur”. Zwierzę mierzyło 45 cm.
    Sejmuria (Seymouria) – wymarła forma przejściowa w drodze ewolucji pomiędzy płazem a gadem, żyjąca w okresie karbonu i wczesnego permu, w której budowie występowały cechy obydwu gromad. Czaszka podobna była do czaszek płazów tarczogłowych, opatrzona jednak jednym tylko kłykciem potylicznym. Kończyny i pasy przypominały budową te same organy u płazów, ale palce ich opatrzone pazurami przypominały gadzie. Różnica była także zauważalna w budowie zębów, określa się je jako cechę płazów. Połączenie między kręgosłupem, a czaszką miało charakter pośredni, czyli 1,5 kręgu (u płazów – 1, u gadów – 2). Długość ciała ok. 50 cm. Przypuszcza się, że sejmuria mogła być ogniwem pośrednim między płazami, a gadami i wywodzić się od niej mogą pierwsze gady – kotylozaury.
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.
    Takson parafiletyczny (grupa parafiletyczna) – takson, który obejmuje tylko część potomków wspólnego przodka. Istnienie taksonów parafiletycznych wynika po części z niedoskonałości metod stosowanych dotychczas przez naukowców, a częściowo także z przyzwyczajenia i tradycji pewnych kręgów. Taksony te określane są mianem sztucznych (podobnie jak i polifiletyczne) w odróżnieniu od naturalnych taksonów monofiletycznych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.065 sek.