• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kotlina Wiedeńska

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Zewnętrzne Karpaty Zachodnie (513) – zachodnia część zewnętrznego łuku Karpat fliszowych, położona na terenie Polski, Słowacji, Czech i Austrii. Najwyższym szczytem jest Babia Góra (1725 m n.p.m.) w Beskidzie Żywieckim.
    Czwartorzęd (Q) – najmłodszy okres ery kenozoicznej, który zaczął się 2,588 mln lat temu z końcem neogenu i trwa do dziś. Dzieli się na:
    Pogórze Chwojnickie.

    Kotlina Wiedeńska (551.1; niem. Wiener Becken, cz. Vídenská kotlina, słow. Viedenská kotlina) – jednostka geograficzna na pograniczu Austrii, Moraw i Słowacji.

    Kotlina Wiedeńska zajmuje przestrzeń między Karpatami a Alpami w miejscu ich największego zbliżenia. Jest pochodzenia tektonicznego – stanowi zapadlisko między tymi dwoma wyniosłymi łańcuchami, powstałe w trzeciorzędzie. Zapadlisko zostało następnie w okresie czwartorzędu wypełnione grubą warstwą osadów przez istniejące tu wtedy morze, a następnie przez jeziora i rzeki przepływające przez ten teren, przede wszystkim przez Dunaj. Miąższość warstwy osadów dochodzi do 5,5 km.

    Góry Litawskie (niem. Leithagebirge, potocznie Leithberge) - niewysokie alpejskie pasmo górskie na granicy Dolnej Austrii i Burgenlandu w wschodniej Austrii.Małe Karpaty (514.2, słow. Malé Karpaty, węg. Kis-Kárpátok, niem. Kleine Karpaten) – pasmo górskie w zachodniej Słowacji. Stanowią najbardziej wysunięty na południowy zachód pasmo Centralnych Karpat Zachodnich.

    Dziś Kotlina Wiedeńska to równinny teren położony 150 do 200 metrów nad poziomem morza. Rozciąga się w przybliżeniu od Wiener Neustadt (Austria) na południu do Hodonína (Morawy) na północy i od Wiednia na zachodzie do Senicy (Słowacja) na wschodzie. Na południowym zachodzie graniczy z Alpami Austriackimi (tzw. Linia Termalna – niem. Thermenlinie na granicy Kotliny i Lasu Wiedeńskiego), na północnym zachodzie – z Podkarpaciem Zachodnim (Pogórze Weinviertel), na północnym wschodzie – z Zewnętrznymi Karpatami Zachodnimi (Las Żdanicki, Białe Karpaty i Małe Karpaty), a na południowym wschodzie – z następną w łańcuchu naddunajskich kotlin Kotlina Panońską (graniczne Góry Litawskie). Łączna powierzchnia Kotliny wynosi około 7 tys. km², z czego około 3,7 tys. km² leży w Austrii, pozostała część – na Słowacji, a niewielki pas – na Morawach.

    Regionalizacja fizycznogeograficzna Europy uwzględnia kilka specyficznych cech ukształtowania powierzchni tej części świata:Kotlina Panońska (55; węg. Kárpát-medence, serb. Panonska nizija, rum. Câmpia Panonică) – wielka równina w środkowej Europie, należąca pod względem geomorfologicznym do systemu alpejsko-karpackiego.

    Kotlinę Wiedeńską przecinają dwie wielkie rzeki: Dunaj, płynący tu z zachodu na południowy wschód, oraz Morawa, płynąca z północy na południe. Dunaj wpływa z Kotliny Tullneńskiej do Kotliny Wiedeńskiej przez Bramę Wiedeńską i opuszcza ją Bramą Hainburską. Morawa wpada do Dunaju na wschodniej granicy Kotliny, u zachodnich stóp Małych Karpat. Te rzeki determinują podział kotliny Wiedeńskiej na mniejsze jednostki fizykogeograficzne. Na wschód od Morawy, między Białymi Karpatami na północy a Małymi Karpatami na wschodzie leży Nizina Borska, która stanowi słowacką część Kotliny Wiedeńskiej. Morawską część Kotliny Wiedeńskiej stanowi Obniżenie Dolnomorawskie, będące w zasadzie częścią doliny Morawy u ujścia Dyi. Z kolei w Austrii Kotlina Wiedeńska zajmuje wschodni skraj Dolnej Austrii – wschodnią część tzw. Weinviertel i północno-wschodnią część tzw. Industrieviertel (dwóch z czterech regionów, na które tradycyjnie dzieli się ten kraj). Jako samodzielne jednostki geograficzne w austriackiej części Kotliny Wiedeńskiej wyróżnia się między innymi:

    Karpaty (51-54) (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. i serb. Карпати; czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), ciągnący się łukiem przez terytoria Austrii, Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Serbii i Rumunii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.Morawa (cz. i sł. Morava, niem. March, węg. Morva) – rzeka na Morawach, we wschodniej Austrii i zachodniej Słowacji, dopływ Dunaju. Długość – 352 km, w tym 242 km w Czechach, 40 km jako granica czesko-słowacka i 70 km jako granica słowacko-austriacka. Powierzchnia zlewni – 26 658 km², w tym:
  • Morawskie Pole (niem. Marchfeld) – piaszczystą równinę o powierzchni około 0,9 tys. km² między Wiedniem a Morawą,
  • Steinfeld – południowy skraj Kotliny w okolicach Wiener Neustadt, stanowiący największy żwirowy stożek napływowy w Kotlinie.
  • W Austrii Kotliną Wiedeńską przyjęło się nazywać tylko część tego regionu położoną na południe od Dunaju.

    Podkarpacie Zachodnie (511) – podprowincja fizycznogeograficzna w Czechach (na Morawach) oraz na pograniczu austriacko-morawskim, między Masywem Czeskim od zachodu a zachodnim skrajem Karpat (Pogórze Zachodniobeskidzkie, Karpaty Słowacko-Morawskie, Karpaty Środkowomorawskie i Karpaty Austriacko-Morawskie) od wschodu.Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².

    Tereny Kotliny Wiedeńskiej należą do najgęściej zaludnionych, najbardziej uprzemysłowionych i najwyżej rozwiniętych terenów Austrii. Przecinają ją liczne linie kolejowe i autostrady, przede wszystkim wybiegające ze stołecznego Wiednia, który stanowi największe miasto Kotliny. Na obszarze Kotliny odnaleziono również największe w Austrii złoża ropy naftowej i gazu ziemnego (koło wsi Zisterdorf i Ganserndorf). Natomiast z południowej części Kotliny czerpie się dobrej jakości podziemną wodę pitną dla Wiednia.

    Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.Nizina Borska (słow. Borská nížina) - kraina geograficzna w zachodniej Słowacji, na granicy z Austrią i z Morawami. Południowa część Niziny Zahorskiej. Główne miasto - Malacky.

    Bibliografia[edytuj kod]

  • Krystyna Jawecka (red.) Mapa przeglądowa Europy. Austria Szwajcaria. Skala 1:1 000 000, PPWK Warszawa-Wrocław 1979
  • Krystyna Jawecka (red.) Mapa przeglądowa Europy. Czechosłowacja. Skala 1:1 000 000, PPWK Warszawa-Wrocław 1983
  • Rajmund Galon Austria, w: Antoni Wrzosek (red.) Geografia Powszechna. Tom III. Europa (bez ZSRR), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965
  • Antoni Wrzosek Czechosłowacja, w: Antoni Wrzosek (red.) Geografia Powszechna. Tom III. Europa (bez ZSRR), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965
  • Teofil Lijewski Austria, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1987, ISBN 83-01-05164-7
  • B.F. Dobrynin Geografia fizyczna Europy Zachodniej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1954
  • Rajmund Galon Alpy. Austria. Szwajcaria, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1958
  • Jerzy Kondracki Karpaty, wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, ISBN 83-02-04067-3
  • Wiesława Rusin, Barbara Zygmańska Słowacja, Wydawnictwo Pascal, Bielsko-Biała 2006, ISBN 83-7304-679-8
  • Brama Wiedeńska (niem. Wiener Pforte) - przełomowy odcinek doliny Dunaju między Kotliną Tullneńską a Kotliną Wiedeńską. Przypada na austriacki odcinek rzeki, leży na północny zachód od Wiednia.Teofil Lijewski (ur. 1930 w Poznaniu, zm. 10 listopada 2010 w Warszawie) – polski geograf ekonomiczny, specjalista w zakresie geografii transportu, przemysłu i turystyki, profesor nadzwyczajny PAN.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dyja (czes. Dyje, niem. Thaya) – rzeka w Masywie Czeskim, w Austrii i Czechach, w zlewisku Morza Czarnego, najdłuższy prawy dopływ Morawy, o długości 235 km, począwszy od miejscowości Raabs an der Thaya, gdzie następuje połączenie składających się na nią dopływów:
    Jerzy Aleksander Kondracki (ur. 1 listopada 1908 w Warszawie, zm. 13 kwietnia 1998 koło Villach w Austrii) – polski geograf, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, autor najbardziej znanej regionalizacji fizycznogeograficznej Polski.
    Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.
    Antoni Wrzosek (ur. 15 lipca 1908 w Krakowie, zm. 13 grudnia 1983 tamże) – geograf, profesor geografii Uniwersytetu Jagiellońskiego; specjalizował się w geografii turyzmu.
    Morawskie Pole (niem. Marchfeld, węg. Morvamező) – kraina geograficzna w północno-wschodniej Austrii, w kraju związkowym Dolna Austria.
    Dolna Austria (Niederösterreich) – kraj związkowy w północnej Austrii. Graniczy z Czechami, Słowacją, Burgenlandem, Styrią, Górną Austrią oraz otacza kraj związkowy Wiedeń. Stolicą landu jest Sankt Pölten. Krajobrazowo dzieli się na:
    Wiedeń (niem. Wien, dialekt Wean) – stolica i największe miasto Austrii. Znajduje się w północno-wschodniej części kraju, nad Dunajem. Jest miastem statutarnym, tworząc jednocześnie odrębny kraj związkowy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.