• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kotlina Liptowska

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Tadeusz Szczerba (ur. 15 lipca 1926 r. w Porąbce, dziś w granicach Sosnowca – zm. 9 lutego 2003 r. w Gliwicach) – magister inżynier elektryk związany z przemysłem hutniczym, działacz turystyczny, przewodnik tatrzański, znawca Tatr i Podtatrza, autor wydawnictw związanych z Tatrami.
    Żwir – okruchowa skała osadowa o luźnej postaci, złożona z różnych skał i minerałów o średnicy większej niż 2 mm, do nawet kilku centymetrów.
    Widok ze szczytu Siná w Niżnych Tatrach

    Kotlina Liptowska (514.71; słow. Liptovská kotlina) – jednostka geomorfologiczna w Centralnych Karpatach Zachodnich, na Słowacji, stanowiąca zachodnią część Obniżenia Liptowsko-Spiskiego.

    Kotlina jest rozciągnięta w osi wschód – zachód. Od zachodu graniczy z Wielką Fatrą, od północy z Górami Choczańskimi i Tatrami, natomiast od południa z Niżnimi Tatrami i Kozimi Grzbietami. Granicę wschodnią (z Kotliną Popradzką) stanowi wododział Wagu (konkretnie: Białego Wagu) i Popradu w rejonie miejscowości Szczyrba.

    Liptów (słow. Liptov, łac. Liptovium, niem. Liptau, węg. Liptó) - kraina historyczna (dawny komitat, żupa) w dawnych północnych (tzw. Górnych) Węgrzech i jednocześnie region, zajmujący środkowo-północną część obecnej Słowacji, w dorzeczu górnego Wagu.Wielki Chocz (słow. Veľký Choč, 1608 m) – kulminacja Grupy Wielkiego Chocza i najwyższy szczyt całych Gór Choczańskich w Karpatach Zachodnich na Słowacji.

    Kotlina Liptowska ma kształt nieregularnej gruszki, na swym dolnym (zachodnim) końcu (mniej więcej od Rużomberku) przechodzącej w wąską dolinę Wagu. Długość kotliny od Szczyrby na wschodzie po Królewiany na zachodzie wynosi w linii prostej nieco ponad 70 km. Największa szerokość kotliny w osi północ-południe (w rejonie Liptowskiego Mikułasza) sięga 20 km.

    Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.Poprad (słow. Poprad, niem. Popper, węg. Poprád) – rzeka we wschodniej Słowacji i w południowo-wschodniej Polsce, w dorzeczu Wisły. W dokumentach źródłowych nazwa Poprad jest jedną z najstarszych na Podtatrzu. W 1244 występowała jako Poprad, ale także Poprat, Popart, Paprad, Poprut itp., jednak etymologia tego słowa jest wciąż sporna.

    Kotlina Liptowska ma charakter kotliny tektonicznej, oddzielonej potężnymi uskokami od otaczających ją masywów górskich. Należy do najwyżej położonych wielkich kotlin karpackich. Jej podłoże budują stosunkowo mało odporne skały starszego trzeciorzędu, zaliczane do tzw. paleogenu centralnokarpackiego – głównie różne piaskowce i iłowce. Wyjątkiem jest tu góra Mních (657 m), położona na północny wschód od Rużomberku. Tworzy ona swoistą "wyspę", zbudowaną z triasowych wapieni i dolomitów płaszczowiny choczańskiej, nawiązującą do położonej bardziej na północ grupy Wielkiego Chocza. Wzdłuż złomów tektonicznych w północnej i południowej części kotliny znajdziemy liczne źródła mineralne (Stankovany pod Szypem, Lúčky, Bešeňová czy Vyšný Sliač), z którymi związane są formujące się do chwili obecnej pokrywy trawertynów. Dno kotliny pokrywa gruba pokrywa akumulacyjna żwirów i piasków, będących w większości nanosami rzecznymi z okresu neogenu. Wzdłuż osi kotliny ze wschodu na zachód płynie rzeka Wag, która wytworzyła tu szeroką dolinę z wyraźnie zaznaczonym systemem sześciu teras rzecznych. Centralną część kotliny zajmuje obecnie wielkie jezioro zaporowe Liptovská Mara.

    Kraľovany (węg. Kralován, pol. Królewiany) – wieś i gmina w północnej Słowacji, w powiecie Dolný Kubín w kraju żylińskim, ok. 17 km. na południowy zachód od Dolnego Kubina; 459 mieszkańców.Niżne Tatry (514.91; słow. Nízke Tatry, węg. Alacsony-Tátra, niem. Niedere Tatra) – pasmo górskie w Karpatach Zachodnich, na terenie Słowacji. Jego najwyższym szczytem jest Dziumbier (Ďumbier, 2043 m n.p.m.). Na terenie Niżnych Tatr utworzono największy park narodowy na Słowacji – Park Narodowy Niżne Tatry.

    Według podziałów słowackich Kotlina Liptowska stanowi zachodnią część tzw. Kotliny Podtatrzańskiej (słow. Podtatranská kotlina), której część wschodnią stanowi wspomniana Kotlina Popradzka. Geografowie słowaccy dzielą Kotlinę Liptowską na jeszcze mniejsze jednostki. U stóp Gór Choczańskich, na północ od Liptovskej Teplej, leży Chočské podhorie. Dalej na wschód leżą Matiašovské háje, a u stóp Tatr Zachodnich kolejno Smrečianska pahorkatina, Liptovské nivy i Hybianska pahorkatina. Na południe od doliny Wagu, wzdłuż podnóży Niżnych Tatr, ciągnie się długim pasem od Rużomberku po Liptowski Gródek Ľubelská pahorkatina, do której nawiązują na południe od zbiornika Liptowskiej Mary tzw. Galovianske háje.

    Biały Wag (słow. Biely Váh, węg. Fehér Vág, niem. Weisse Waag) – niewielka, górska rzeka w północnej Słowacji, w dorzeczu Dunaju. Jeden z dwóch źródłowych cieków Wagu.Rużomberk (słow. Ružomberok, węg. Rózsahegy, niem. Rosenberg) – miasto powiatowe w środkowej Słowacji, w kraju żylińskim, w historycznym regionie Liptów.

    Kotlina Liptowska tworzy centrum krainy historycznej zwanej Liptowem, z miastami Liptowski Mikułasz, Liptowski Gródek i Rużomberk. Stanowi również najważniejszą oś komunikacyjną, łączącą wschód i zachód Słowacji. Biegnie nią m.in. linia kolejowa KrólewianyPoprad, będąca fragmentem historycznej Kolei Koszycko-Bogumińskiej.

    Trawertyn (martwica wapienna, źródleniec, tuf wapienny) – porowata skała osadowa składająca się głównie z kalcytu i aragonitu. Odmiana martwicy wapiennej.Paleogen – starszy okres ery kenozoicznej, trwający od 66,0 mln do 23,03 mln lat temu. Dzieli się na następujące epoki/oddziały:

    Bibliografia[]

  • Zdenko Hochmuth i inni: Chočské vrchy – Liptovská Mara. Turistický sprievodca ČSFR č. 42, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1990;
  • Chočské vrchy. Vodná nádrž Liptovská Mara. Turistická mapa 1:50 000, wyd. VKÚ Harmanec, 1997, ISBN 80-85510-84-7;
  • Tadeusz Szczerba: Choczańskie Wierchy i okolica. Przewodnik turystyczny. Wydawnictwo Ryszard M. Remiszewski – RMR, Gliwice 2001, ISBN 83-904352-9-2;
  • Barbara Zygmańska: Góry Choczańskie. Przewodnik turystyczny. Wydawnictwo PTTK "Kraj", Warszawa 2003, ISBN 83-7005-455-2;
  • Widok na Kotlinę Liptowską z południowego grzbietu Barańca
    Widok na Kotlinę Liptowską z południowego grzbietu Barańca
    Źródło mineralne - źródło wyprowadzające na powierzchnię terenu wodę mineralną, tj. zawierającą ponad 1000 mg/dm rozpuszczonych składników stałych pochodzenia geogenicznego.Poprad (węg. Poprád, niem. Deutschendorf) – miasto na Słowacji, w kraju preszowskim, w historycznym regionie Spisz. Największe miasto tego regionu.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.
    Wag (słow. Váh, węg. Vág, niem. Waag) – rzeka w zachodniej Słowacji, w dorzeczu Dunaju. Długość – 403 km, powierzchnia zlewni – 10 640 km², średni roczny przepływ u ujścia – 196 m³/s. Do dorzecza Wagu należy także polska część Orawy.
    Piasek – skała osadowa, luźna, złożona z niezwiązanych spoiwem ziaren mineralnych, przede wszystkim kwarcu. Wielkość ziaren waha się od 0,0625 do 2 mm, gęstość ziaren piasku kwarcowego wynosi około 2,62 g/cm.
    Wielka Fatra (514.85; słow. Veľká Fatra) – pasmo górskie w Karpatach Zachodnich (Słowacja). Leży między Małą Fatrą a Tatrami Niżnymi. Długość pasma wynosi około 40 km. Znajdują się tam liczne lasy, łąki i pastwiska wykorzystywane do wypasu owiec.
    Liptowski Gródek (słow. Liptovský Hrádok, do 1927 Hrádok, niem. Liptau-Hradek, Neuhäusel in der Liptau, węg. Liptóújvár) – miasto na Słowacji w kraju żylińskim, liczące 8500 mieszkańców (2006).
    Lúčky (węg. Lucski, pol. Łączki) - wieś i gmina w powiecie Rużomberk, kraju żylińskim, w północnej Słowacji. Położona na północnym skraju Kotliny Liptowskiej, w dolince potoku Ráztočné u podnóży Gór Choczańskich, 13 km na północny wschód od Rużomberku. Składa się z dwóch części: dolna część to stara wieś (słow. dedina), górna - to uzdrowisko o nazwie Lúčky Kúpele.
    Baraniec, Baraniec Wielki (słow. Baranec, Veľký vrch) – znajdujący się w słowackiej części Tatr, trzeci co do wysokości szczyt Tatr Zachodnich. Znajduje się ok. 2,5 km na południe od grani głównej i jest najwyższym szczytem w bocznej grani Barańców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.039 sek.