• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Koszary przy ul. Adama Mickiewicza w Sanoku

    Przeczytaj także...
    45 Galicyjski Pułk Piechoty Arcyksięcia Józefa Ferdynanda (niem. Galizisches Infanterie Regiment „Erzherzog Joseph Ferdinand” Nr. 45) – od roku 1905, do roku 1904 księcia Friedricha Augusta Herzog zu Sachsen, do roku 1884 arcyksięcia Sigmunda.Krystyna Cecylia Chowaniec (ur. 22 listopada 1953 w Czarnej) – polska historyk, nauczycielka, wizytator szkolna, harcmistrzyni, instruktorka harcerska, działaczka harcerska, oświatowa i społeczna.
    Juliusz Adam Zaleski (ur. 29 maja 1889 w Sanoku, zm. 1940 w Kijowie) – doktor filologii, historyk i krytyk literatury, kapitan piechoty rezerwy Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
    Koszary 45. r.p. oraz batalionu Ladwehry, widok z góry Aptekarki (1911-1912)

    Koszary przy ul. Adama Mickiewicza w Sanoku – zabudowania stanowiące byłe koszary wojskowe w Sanoku, położone przy ulicy Adama Mickiewicza w dzielnicy Śródmieście.

    W okresie autonomii galicyjskiej w ramach Austro-Węgier na przełomie XIX/XX w Sanoku z infrastruktury korzystał 45 Pułk Piechoty c. i k. armii; pod koniec XIX wieku szereg budynków w posiadaniu jednostki stanowiło realność miejską, od których pobierano czynsz: dwa domy na Stawisku (koszary 45pp), 6 domów na Wójtostwie (4 koszar, 2 aresztu, 1 kuchni), nowe koszary obrony krajowej z magazynem i barakami, dom murowany (szpital wojskowy), magazyn 45pp, prochownia 45pp i prochownia obrony krajowej położone na folwarku w Posadzie Olchowskiej.

    Marian Szajna (ur. 17 sierpnia 1873 w Monastercu, zm. 8 stycznia 1936 w Sanoku) – polski nauczyciel, działacz sokoli i społeczny.Aleksander Mniszek-Tchorznicki herbu Jelita (ur. 23 stycznia 1851 w Cucułowcach, zm. 8 stycznia 1916 w Zakopanem) – polski hrabia, doktor obojga praw, urzędnik, sędzia.

    Kwestia budowy koszar wojskowych w Sanoku była podnoszona na początku XX wieku , zaś zabudowania były planowane na potrzeby batalionu 45 Pułku Piechoty c. i k. armii (w tym celu na przełomie 1904/1905 rady miejska w Sanoku podjęła uchwałę, zatwierdzoną następnie przez radę powiatu sanockiego, o zaciągnięciu pożyczki w kwocie 300 tys. koron na budowę koszar wojskowych w Sanoku). Budowę prowadzono za kadencji burmistrza Sanoka, Feliksa Gieli; po kilku latach starań w 1910 przystąpiono do rozpoczęcia pracy budowlanych, których koszt szacowano na ok. pół miliona koron. Budynki zostały oddane do użytku w styczniu 1912. Celem oddania do użytku koszar powołano komisje wojskową, miejską i polityczną 28 grudnia 1911, wprowadzenie wojsk do budynków zaplanowano na 15 stycznia 1911, a kontrakt zapisano na 25 lat. Zgodnie z planem w koszarach stacjonował w nich austriacki 45 Pułk Piechoty. Pierwotnie budynki koszary były pod numerami 540, 541, 542, 543. W 1909 szpital zyskał pobliskie budynki koszar wojskowych 4 i 5 Pułku Piechoty Liniowej im. księcia Zygmunta w 1909 zostały przeznaczone na rzecz Szpitala Powszechnego w Sanoku.

    II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.Wojska Ochrony Pogranicza (WOP) – formacja wojskowa, część SZ PRL i służba MSW, odrębny rodzaj wojsk powołany do ochrony granic Polski.

    U kresu I wojny światowej 1 listopada 1918 delegacja sanockiej Rady Miejskiej (w jej składzie byli m.in.: burmistrz Paweł Biedka, kpt. Franciszek Stok, kpt. Antoni Kurka, Feliks Giela, Michał Słuszkiewicz, Karol Zaleski, adwokaci Wojciech Ślączka, dr Adolf Bendel i dr Jonasz Spiegel, działacze sokoli Adam Pytel i Marian Szajna, Tomasz Rozum, Michał Guzik) podjęła rozmowy z komendantem wojskowej załogi c. i k. w Sanoku płk. Iwanem Maksymowiczem i mimo jego oporu dokonano rozbrojenia stacjonującego wówczas w koszarach – pochodzącego z ziemi czeskiej – 54 Pułku Piechoty, po czym ok. 1000 żołnierzy jednostki (ok. 600 narodowości czeskiej i 300 narodowości niemieckiej) opuściło miasto. Po zakończeniu wojny, w listopadzie 1918 ulokował się w nich ochotniczy 3 Batalion Strzelców Sanockich i zajmował do 1919.

    Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.Armia Austro-Węgier (albo Armia Monarchii Austro-Węgierskiej) (niem. Gemeinsame Armee, kaiserliche und königliche Armee, k.u.k. Armee czyli cesarska i królewska Armia; do 1867 p.n. kaiserlich königliche Armee, k.k. Armee czyli cesarsko-królewska Armia) – wspólne wojska monarchii austro-węgierskiej. Wchodziły w skład wojsk lądowych (Landstreitkrräfte).

    W okresie II Rzeczypospolitej (1920-1939) w obiektach stacjonował II batalion 2 Pułku Strzelców Podhalańskich. Ok. 1920 budynki koszar zostały poświęcone. Według stanu z 1931 przy ul. Adama Mickiewicza koszary były zlokalizowane pod numerami: 15, 15a, 17, 17a, 19 - baraki wojskowe, 21, 23. Przed 1939 obiekty były określane jako „Koszary Jagiellonów” bądź „Koszary Jagiellońskie”.

    Straż Graniczna (SG) – jednolita, umundurowana, w pełni zawodowa formacja typu policyjnego. Została powołana do życia ustawą z dnia 12 października 1990, jej funkcjonowanie rozpoczęło się 16 maja 1991 wraz z rozformowaniem Wojsk Ochrony Pogranicza (WOP). Wykonuje zadania związane z ochroną granicy państwowej i kontrolą ruchu granicznego. Nadzór nad formacją sprawuje Minister Spraw Wewnętrznych. Komendant Główny Straży Granicznej jest centralnym organem administracji rządowej w sprawach ochrony granicy państwowej.Franciszek Stok (ur. 5 lutego 1880, zm. 4 marca 1935) – oficer armii Austro-Węgier, podpułkownik Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy.

    Tuż po II wojnie światowej 12 lipca 1945 do Sanoka przybył I batalion 34 Pułku Piechoty Ludowego Wojska Polskiego i został zakwaterowany w koszarach, do 1939 należących do 2 Pułku Strzelców Podhalańskich. W okresie PRL do 1952 stacjonował 26 Pułk Piechoty (wówczas koszary istniały pod numerem 15 ulicy A. Mickiewicza), a do 1991 były siedzibą oddziału Wojsk Ochrony Pogranicza (WOP).

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Edmund Słuszkiewicz (ur. 27 sierpnia 1895 w Sanoku, zm. 1980) – doktor praw, dziennikarz, poeta, pisarz, antykwariusz, działacz społeczny, porucznik gospodarczy Wojska Polskiego.

    Na północnym krańcu nieruchomości koszar istniał dworek rodziny Tchorznickich (Aleksander Mniszek-Tchorznicki), gdzie później powstały magazyny wojskowe (miejsce to znajduje się naprzeciw wejścia głównego na stadion „Wierchy” przy ul. Żwirki i Wigury 6).

    Pod koniec XX wieku zdecydowano o zagospodarowaniu obiektów. Obiekty zlokalizowane topograficznie wyżej, pod adresem ulicy Mickiewicza 21 samorząd lokalny przekazał je na rzecz powstałej uczelni, Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Sanoku. Jeszcze przed decyzją powołującą uczelnię podjęto remont zabudowań byłych koszar, trwający od 10 lipca 2000 do 2001. Budynki zostały odremontowane i na nowo dostosowane dla potrzeb dydaktycznych. Od 2004 był remontowany, a na przełomie 2005/2006 oddany do użytku został budynek byłego arsenału, zlokalizowany przy ul. Żwirki i Wigury (w strukturze uczelni PWSZ określony jako F) (w przeszłości istniał przy nim staw). Budynek położony przy ulicy Mickiewicza 23, przejęła sanocka placówka Straży Granicznej, przynależna do Bieszczadzkiego Oddziału SG.

    Bieszczadzki Oddział Straży Granicznej im. gen. bryg. Tomasza Gorzechowskiego - jeden z jedenastu oddziałów Straży Granicznej, powstały 16 maja 1991 z rozwiązania oddziałów Wojsk Ochrony Pogranicza. Siedziba jednostki znajduje się w Przemyślu. Oddział współpracuje również m.in. z: Policją, Służbą Celną, Inspekcją Transportu Drogowego, Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnym Biurem Śledczym, Żandarmerią Wojskową, Strażą Ochrony Kolei. BiOSG ochrania granicę państwową ze Słowacją i granicę Unii Europejskiej z Ukrainą na terenie województwa podkarpackiego.Antoni Jan Ferdynand Kurka, niem. Anton Kurka (ur. 9 lutego 1887 we Lwowie, zm. 25 czerwca 1935 w Katowicach) – kapitan piechoty Wojska Polskiego.

    Upamiętnienie[ | edytuj kod]

  • Przed budynkiem przy ulicy Adama Mickiewicza 21 (obecnie PWSZ) znajduje się kamień pamiątkowy upamiętniający 2 Pułk Strzelców Podhalańskich. Został odsłonięty 3 października 1993. Upamiętnia żołnierzy 2 Pułku Strzelców Podhalańskich oraz AK. Projektantem obelisku był st. chorąży Andrzej Siwiec. Pomnik zawiera herb 2 PSP oraz tablicę z inskrypcją o treści: Pamięci żołnierzy 2 PSP i ich kontynuatorom z AK Obwodu „SAN” w walce o niepodległość Polski. Społeczeństwo Ziemi Sanockiej.
  • Na fasadzie budynku przy ulicy Adama Mickiewicza 23 (SG) została odsłonięta tablica pamiątkowa. Inskrypcja informuje: W hołdzie oficerom i strażnikom Straży Granicznej II RP służącym w Sanoku w Małopolskim Inspektoracie Okręgowym i Komendzie Obwodu w 20. rocznicę reaktywowania formacji. Funkcjonariusze Placówki SG w Sanoku oraz rodziny byłych strażników. Sanok, maj 2011.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Budynek przy ul. Adama Mickiewicza 24, mieszczący dawniej Dom Żołnierza Polskiego, a obecnie Sanocki Dom Kultury – położony naprzeciw zabudowań byłych koszar.
  • Zespół Szkół nr 1 im. Karola Adamieckiego w Sanoku – położony nieopodal budynek szkoły w przeszłości stanowił także koszary.
  • Koszary w Sanoku–Olchowcach
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Budżet miejski na r. 1895. „Gazeta Sanocka”. Nr 7, s. 3, 31 marca 1895. 
    2. Budżet miejski na r. 1896. „Gazeta Sanocka”. Nr 38, s. 3, 22 grudnia 1895. 
    3. Budżet m. Sanoka. „Gazeta Sanocka”. Nr 5, s. 2, 31 stycznia 1904. 
    4. Preliminarz budżetu m. Sanoka na rok 1905. „Gazeta Sanocka”. Nr 51, s. 1, 18 grudnia 1904. 
    5. Z Rady miejskiej. „Gazeta Sanocka”. Nr 91, s. 2, 25 grudnia 1896. 
    6. Z Rady miejskiej. „Gazeta Sanocka”. Nr 108, s. 2, 28 stycznia 1906. 
    7. Z Rady miejskiej. „Gazeta Sanocka”. Nr 156, s. 2, 23 grudnia 1906. 
    8. Z Rady miejskiej. „Gazeta Sanocka”. Nr 88, s. 2, 3 września 1905. 
    9. Wyjdziemy znowu jak Zabłocki na mydle. „Gazeta Sanocka”. Nr 95, s. 3, 22 października 1905. 
    10. Budżet Rady powiatowej w Sanoku. „Gazeta Sanocka”. Nr 108, s. 3, 21 stycznia 1906. 
    11. Ze spraw miejskich. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 2, s. 1, 8 maja 1910. 
    12. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 310. ISBN 978-83-60380-26-0.
    13. Oddanie koszar. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 54 z 31 grudnia 1911. 
    14. Zabytki, muzea i ciekawostki miasta. sanok.pl. [dostęp 2013-02-10].
    15. Alojzy Zielecki, Budownictwo i gospodarka komunalna, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 398.
    16. Edward Zając: Szpital Powszechny w Sanoku. zozsanok.pl. s. 20. [dostęp 15 maja 2014].
    17. Juliusz Zaleski. Z dziejów III Baonu strzelców sanockich (garść wspomnień w rocznicę). „Ziemia Sanocka”. Nr 30, s. 2, 7 grudnia 1919. 
    18. Wojciech Sołtys: Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939. Pierwsze miesiące wolności. Życie gospodarcze społeczne i polityczne. W: Feliks Kiryk (red.): Sanok. Dzieje miasta. Kraków: Secesja, 1995, s. 1995. ISBN 83-86077-57-3.Sprawdź autora rozdziału:1.
    19. Edward Zając: Jak Sanok wybił się na niepodległość. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1995, s. 16-17. ISBN 83-901466-3-0.
    20. Andrzej Romaniak: Pamiątki po 2 Pułku Strzelców Podhalańskich z Sanoka. Katalog zbiorów. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2003, s. 21, 63. ISBN 83-919305-0-5.
    21. Akta miasta Sanoka. Wykaz ulic i mieszkań w mieście Sanoku 1931 r. (zespół 135, sygn. 503). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 126.
    22. Edmund Słuszkiewicz: Przewodnik po Sanoku i Ziemi Sanockiej. Sanok: Polskie Towarzystwo Tatrzańskie, 1938, s. 68.
    23. Maria Łapiszczak: Sanok na dawnej pocztówce i fotografii. Cz. II. Sanok: 2001, s. 12. ISBN 83-915388-1-8.
    24. Mieczysław Juchniewicz, Stanisław Rzepski: Szlakiem 34 Budziszyńskiego Pułku Piechoty. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1961, s. 320.
    25. Benedykt Gajewski: Walka z ukraińskim podziemiem na południowo-wschodnim obszarze Polski w latach 1944-1948. Publikacje, raporty, relacje, zeznania. Sanok: 2005, s. 347-348.
    26. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 310. ISBN 978-83-60380-26-0.
    27. Edward Zając. Zostało ich tak niewiele. „Gazeta Bieszczadzka”, s. 8, Nr 9 (136) z 9 maja 1997. 
    28. Uczelnia w pigułce (pol.). pwsz-sanok.edu.pl. [dostęp 2013-02-10].
    29. Sanocka uczelnia. Za rok?. „Tygodnik Sanocki”. Nr 29 (454), s. 11, 21 lipca 2000. 
    30. Maria Boczar. Zabrzmi gaudeamus. „Tygodnik Sanocki”. Nr 15/16 (492/493), s. 1, 13-20 kwietnia 2001. 
    31. Joanna Kozimor. W zasięgu ręki. „Tygodnik Sanocki”. Nr 25 (502), s. 1, 22 czerwca 2001. 
    32. Baza dydaktyczna. W: Tomasz Chomiszczak (red.): Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Jana Grodka w Sanoku. Kronika XV-lecia. Sanok: 2016, s. 65. ISBN 978-83-618-02-18-1.
    33. 10 lat sanockiej PWSZ! Warto studiować w mieście kultury?. esanok.pl. [dostęp 2013-02-10].
    34. Jolanta Ziobro. Uczelnia w arsenale. „Tygodnik Sanocki”. Nr 35 (668), s. 2, 27 sierpnia 2004. 
    35. Baza dydaktyczna. W: Tomasz Chomiszczak (red.): Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Jana Grodka w Sanoku. Kronika XV-lecia. Sanok: 2016, s. 70. ISBN 978-83-618-02-18-1.
    36. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 316. ISBN 978-83-60380-26-0.
    37. 1 września 1939. Pamiętamy! (pol.). isanok.pl. [dostęp 2013-02-10].
    38. Andrzej Romaniak. Podhalańczycy. „Tygodnik Sanocki”, s. 10, Nr 17 (100) z 6 października 1993. 
    39. Franciszek Oberc, Pomniki i tablice pamiątkowe Sanoka, Sanok 1998, s. 14-15.
    40. Krystyna Chowaniec: 100 lat sanockiego harcerstwa 1911–2011. Suplement. Sanok: 2011, s. 121. ISBN 978-83-62960-05-7.
    Edward Zając (ur. 1929 w Tarzymiechach) – polski historyk, archiwista, wbyły dyrektor i kustosz Muzeum Historycznego w Sanoku, wyróżniony Nagrodą Rady Miasta Sanoka za popularyzację wiedzy historycznej o Sanoku w 1997.Straż Graniczna II RP – polska formacja graniczna powołana dla ochrony południowych, zachodnich i północnych granic II Rzeczypospolitej z Niemcami, Czechosłowacją i z Rumunią.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bellona – dom wydawniczy, specjalizujący się w literaturze historycznej oraz militarnej. W jego ofercie znajdują się także kryminały, powieści historyczne i fantastyczne, oraz albumy, kalendarze, bajki i inna literatura dziecięca i wszelkiego rodzaju poradniki pomocne w życiu codziennym.
    Feliks Kasper Adam Giela (ur. 20 listopada 1859 w Złoczowie, zm. 5 lutego 1936 w Sanoku) – prawnik, aptekarz, burmistrz Sanoka w latach 1905–1914, działacz społeczny.
    Polskie Towarzystwo Tatrzańskie (PTT) – organizacja turystyczna istniejąca w latach 1873–1950, początkowo pod innymi nazwami, będąca jednym z protoplastów Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK), a także współczesne stowarzyszenie działające pod tą samą nazwą.
    Placówka Straży Granicznej w Sanoku – graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej.
    Benedykt Gajewski (ur. 1927 w Łobaczówce) – polski nauczyciel–geograf, autor publikacji w dziedzinie historii regionalnej.
    Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. Uprzednio, w latach 1945–1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Państwo to w okresie 1945-1989 propagandowo i kolokwialnie określane było jako Polska Ludowa.
    Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Jana Grodka w Sanoku – publiczna uczelnia zawodowa w Sanoku, która została powołana rozporządzeniem Rady Ministrów z 10 kwietnia 2001 roku. Kształcenie rozpoczęła od roku akademickiego 2001/2002. Uczelnia funkcjonuje pod patronatem Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz Politechniki Rzeszowskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.051 sek.