• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kos - herb szlachecki

    Przeczytaj także...
    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.Herbowni (klejnotni, współherbowni) - osoby i rodziny posługujące się tym samym herbem, lub jego odmianą, staropolskie określenie rodu herbowego.
    Klejnot, cymer (łac. clenodium, staropol. z niem. (Helm-)Kleinod) – zwieńczenie hełmu łączące się z nim za pośrednictwem korony rangowej lub przepaski, z której rozwijały się labry.
    Herb Kos

    Kos (Koś, Koss) – pruski herb szlachecki, prawdopodobnie pochodzenia zachodnioeuropejskiego. Używany przez około 20 rodzin głównie w Prusach Królewskich, a także na Mazowszu i Litwie.

    Opis herbu[ | edytuj kod]

    W polu srebrnym trzy skosy czerwone. Klejnot: trzy pióra strusie. Labry czerwone, podbite srebrem.

    Najwcześniejsze wzmianki[ | edytuj kod]

    Herb wymieniany przez Kaspra Niesieckiego, Dachnowskiego (Herby szlachty Prus Królewskich), Ostrowskiego (Księga herbowa rodów polskich) i Chrząńskiego (Tablice odmian).

    Jan Kos (Koss) herbu własnego (zm. 17 grudnia 1662 w Brodnicy) – podskarbi ziem pruskich w latach 1649-1655, wojewoda chełmiński w latach 1648-1662, kasztelan elbląski w latach 1643-1648, chorąży chełmiński w latach 1636-1643, sekretarz królewski w 1628 roku, starosta borzechowski, brodnicki, kowalewski. Teodor Chrząński (ur. 23 października 1821 w Warszawie, zm. 16 lutego 1887 w Warszawie) herbu własnego (Trzy Tarcze odmienny) − polski malarz i heraldyk.

    Rodzina Kos[ | edytuj kod]

    Najbardziej znaną rodziną tego herbu był ród Kosów von der Amsel z Prus Królewskich i ziemi chełmińskiej. Według Dachnowskiego, rodzina ta wywodzi się z Włoch, skąd przywędrowała do Prus przez Czechy w 1230. W innym rękopisie ten sam autor twierdzi jednak, że rodzina pochodzi ze starej niemieckiej szlachty von der Amsel (niem. Kos) i osiadła w Prusach w 1250. Kosowie popierali zakon krzyżacki w wojnie 1454-66. Po przejęciu Prus Królewskich przez Koronę pozostali jednak na miejscu, służąc Rzeczypospolitej i dochodząc do senatorskich godności. W wiekach XVI-XVII rodzina była na Pomorzu już licznie rozrodzona, posiadała kilkanaście wsi i dzierżyła starostwa. W 1565 i 1570 roku rodzina posiadała wsi Belno, Jarzębiniec, Korytowo, Łaszewo, Osłowo oraz części wsi Biechowo, Buczek, Krąplewice, Lipno w powiecie świeckim. Jan Kos (zm. 1662) był w latach 1636-1643 chorążym chełmińskim, w latach 1643-1648 kasztelanem elbląskim, 1648-1662 wojewodą chełmińskim, 1649-1655 podskarbim pruskim, a także starostą borzechowskim, brodnickim, kowalewskim. Inny Jan Kos (zm. 1702) był w latach 1677-1685 miecznikiem pruskim, 1685-1688 kasztelanem inflanckim, 1688-1702 wojewodą chełmińskim. Jego syn, Jan (zm. 1712) został w 1710 wojewodą smoleńskim, a Józef (zm. 1717) został w 1709 wojewodą inflanckim. Adam Kos (zm. 1661) był biskupem chełmińskim. Liczni inni Kosowie piastowali pomniejsze urzędy i funkcje, nie tylko na Pomorzu i w jego sąsiedztwie.

    Wojna trzynastoletnia (1454-1466) – wojna między zakonem krzyżackim a Koroną Królestwa Polskiego, zakończona II pokojem toruńskim.Juliusz Karol Ignacy Stanisław Kostka Ostrowski, hrabia herbu Rawicz (ur. 16 stycznia 1854 w Warszawie, zm. 12 marca 1917 w Glion, Szwajcaria) – historyk, prawnik, heraldyk polski, konserwatywny działacz katolicki, kolekcjoner malarstwa polskiego.

    Herbowni[ | edytuj kod]

    Kos (Koss) z przydomkiem von der Amsel.

    Inne rodziny tego herbu, wymieniane przez Tadeusza Gajla to:

    Bakszczewicz, Balaszewicz, Bałaszewicz, Bokszczanin, Borski, Brunów, Burski, Kasak, Kobyliński, Kos, Kosak, Kossacki, Kossak, Maas, Mas, Osławski, Plastwig, Pluszwic, Poleski, Rabcewicz, Rossen, Rzęczkowski, Siemirowski, Stoliński, Wapels, Waplewski, Wąpliwski, Zakrzewski, Zubkowski-Rapcewicz.

    Buczek (niem. Butzig) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Jeżewo.Krąplewice – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Jeżewo. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

    Siemirowscy, Borscy (Burscy), Zakrzewscy są prawdopodobnie przypisani błędnie do tego herbu, Przemysław Pragert wymienia ich z herbem Kos II.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Przemysław Pragert: Herbarz rodzin kaszubskich. T. 2. BiT, 2007, s. 98-99, 254. ​ISBN 83-919852-6-1​, ​ISBN 978-83-919852-6-7​.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Herb Kos z listą nazwisk w elektronicznej wersji Herbarza polskiego Tadeusza Gajla
  • Herb szlachecki – charakterystyczny znak rodowy ustalony według określonych reguł heraldycznych. W założeniu jest znakiem niepowtarzalnym, jednak może się nim posługiwać – w heraldyce polskiej – wiele rodów tzw. herbownych, tworzących w konsekwencji charakterystyczny dla polskiej heraldyki ród herbowy, grupujący rodziny czasem ze sobą wcale niespokrewnione. Wynika to m.in. z historii kształtowania się w Polsce stanu szlacheckiego, zachowującego tradycję przynależności do dawnych wielkich rodów lub klanów, także z praktyki przyjmowania jednego herbu przez rodziny niespokrewnione, ale służące w jednej chorągwi, a także w pewnym stopniu z prawnej możliwości tzw. adopcji herbowej osoby nobilitowanej przez jej szlacheckiego patrona należącego do genealogicznej linii danego rodu herbowego. Tylko polskim zwyczajem jest fakt, że różne rodziny szlacheckie mogą pieczętować się takim samym herbem. Rodziny te nawet nie są lub nie muszą być ze sobą skoligacone. Gdzie indziej herb jest własnością tylko jednej rodziny i tylko dla niej jest jej godłem, pieczęcią i znakiem. Dlatego zmiana koloru tła lub inności tego samego wizerunku powoduje powstanie innego herbu, jednak w Polsce jest to tylko inna odmiana herbu już istniejącego. Wywodzi się to z polskiego średniowiecznego systemu prowadzenia wojen i bitew, zwanego systemem chorągwi. Tym samym rycerze jednej chorągwi zwykle używali jej godła i nosili takie same herby. Stąd wiele rodzin szlacheckich w Polsce ma podobne lub identyczne herby. Często towarzyszyła temu formalna odmiana herbu. Praktyka ta została z czasem zakazana. W innych krajach europejskich dany herb przysługuje tylko jednej rodzinie. Choć znane są też sytuacje, gdy grupa rodzin noszących różne nazwiska odmiejscowe od różnych włości, ale wspólnego pochodzenia, nosi herby identyczne lub podobne, jak w Polsce. W średniowieczu wymagane było nawet wyróżnianie herbów poszczególnych członków rodziny, przez dodawanie specjalnych oznaczeń, bordiur itp. Ten zwyczaj przetrwał w heraldyce brytyjskiej. Charakterystycznym przykładem jest tu herb Księcia Walii, różniący się od herbu królewskiego nałożonym na tarczę kołnierzem turniejowym. W Polsce takie odróżnianie herbów osobistych było stosowane u zarania naszej heraldyki, przyczyniając się m.in. do powstawania odmian herbowych.Józef Kos herbu Kos (ur. 1680, zm. 1717 w Wenecji) – wojewoda inflancki, wychowawca młodego Augusta III. Syn Jana i jego żony Marianny Wolff von Lüdinghausen.




    Warto wiedzieć że... beta

    Ziemia Chełmińska (łac. Terra Culmensis, niem. Kulmerland) – jednostka terytorialna dawnej Polski, która początkowo obejmowała obszar leżący w łuku Wisły pomiędzy jej prawym (wschodnim) brzegiem a Drwęcą na południu i Osą aż do jej ujścia do Wisły na północy. Na wschodzie granicą ziemi chełmińskiej była rzeka Lutryna. Od 2 poł. XIII wieku do ziemi chełmińskiej zaczęto zaliczać ziemię lubawską oraz obszar na prawym brzegu rzeki Osy wokół miasteczka Łasin. W 1317 roku przyłączono do niej ziemię michałowską (faktycznie część ziemi dobrzyńskiej). Dwa główne i najstarsze (prawa miejskie 1233 r.) miasta ziemi chełmińskiej to położone nad Wisłą Chełmno, od którego pochodzi nazwa regionu, i Toruń.
    Jan Karol Dachnowski, pseud. Perypetasmatowicz od Constantynowa, Perypetasmatowicz (ur. ok. 1590 w Sokalu, zm. po 1654) - polski heraldyk, panegirysta, poeta okolicznościowy i religijny.
    Świecie (kasz. Swiéce, niem. Schwetz) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Świecie.
    Tadeusz Gajl (ur. 1940 w Wilnie) – artysta grafik, twórca światowej sławy przedstawień historycznych herbów szlachty polskiej. Herby jego autorstwa zyskały powszechną akceptację heraldyków, nazywane w nomenklaturze herbami gajlowskimi (ang. Gajlesque Coat of Arms).
    Prusy Królewskie (niem. Königlich-Preußen), Prusy Polskie – nazwa prowincji przyłączonej do Polski po wojnie trzynastoletniej postanowieniami pokoju toruńskiego (1466).
    Jan Kos (ur. w 1630 r.; zm. 15 lutego 1702 r.) - polski szlachcic, chorąży chełmiński (1661-1664), kasztelan inflancki (1664-1688) i wojewoda chełmiński (1688-1702).
    Kasper Niesiecki (ur. 31 grudnia 1682, zm. 9 lipca 1744 w Krasnymstawie) – polski genealog heraldyk, jezuita, leksykograf, pisarz, teolog, kaznodzieja.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.869 sek.