• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Korzenionóżki

    Przeczytaj także...
    Supergrupa – umowna kategoria systematyczna, wydzielona w pierwszych latach XXI wieku dla określenia najważniejszych linii rozwojowych eukariontów (Eukaryota). Tradycyjnie wśród eukariontów wydzielano 4 królestwa: protisty (Protista), rośliny (Plantae), grzyby (Fungi) i zwierzęta (Zoa). Protisty były traktowane różnorako – część z nich zaliczano czasem do pozostałych trzech królestw. Czasem protisty dzielono na trzy oddzielne grupy: pierwotniaki (Protozoa), protisty roślinopodobne i protisty grzybopodobne. Wszystkie te klasyfikacje nie uwzględniały jednak w sposób trafny (w świetle obecnej wiedzy) powiązań filogenetycznych w obrębie organizmów. Od kilku lat funkcjonuje podział organizmów na sześć supergrup:Wiciowce (łac. Mastigota, Flagellata, Mastigophora) - pierwotniaki, zazwyczaj jednojądrowe haplonty. Poruszają się przy pomocy wici, rozmnażają się przez podział podłużny (bezpłciowo). Heterotrofy, niektóre z nich posiadają zdolności autotroficzne (więc są miksotrofami).
    Testacea (ameby oskorupione, ameby skorupkowe, ameby domkowe) – takson jednokomórkowych eukariontów wyróżniany w dawnych systemach taksonomicznych.
    Pełzak odmieniec jeden z przykładów korzenionóżek (obecnie w taksonie Amoebozoa)

    Korzenionóżki (Rhizopoda) – takson pierwotniaków wyróżniany w XIX- i XX-wiecznych systemach taksonomicznych. Zaliczano do niego liczne gatunki określane jako ameby lub pełzaki, tj. organizmy jednokomórkowe (także komórczakowe) o zmiennym kształcie ciała, poruszające się ruchem pełzakowatym przy pomocy nibynóżek, które służą również do zdobywania pokarmu.

    Komórczak (albo polienergida) – pojedyncza, zwykle bardzo duża komórka posiadająca wiele jąder komórkowych. W ten sposób zbudowane jest wiele organizmów np. niektóre glony z grupy zielenic i grzyby oraz śluzowce, a także niektórzy przedstawiciele pierwotniaków.Zarodziowce (zarodziowe, pełzaki, Sarcodina) - grupa jednokomórkowych protistów zwierzęcych wyróżniona na podstawie kilku wspólnych cech morfologicznych, a zwłaszcza nibinóżek. Prawdopodobnie nie jest to grupa monofiletyczna, aczkolwiek kiedyś zaliczane były do jednego taksonu. Bywają jedno- lub wielojądrowe. Zalicza się do nich ameby, obecnie włączane do supergrupy Amoebozoa oraz otwornice i promienice (radiolarie), tworzące supergrupę Rhizaria. Ameby żyją w wodach i środowisku przesyconym wilgocią, niektóre są pasożytami, jak Entoamoeba histolytica wywołująca czerwonkę amebową. Otwornice wytwarzają wapienne pancerzyki i są składnikiem planktonu, podobnie jak radiolarie, które jednak wytwarzają pancerzyki krzemionkowe.

    Zamieszkują środowiska wodne lub wilgotne, liczne gatunki są pasożytami zwierząt i roślin. Większość tych organizmów żyje w słonych wodach, ale istnieją także słodkowodne, które żyją w mułach stawów, na wilgotnych skrawkach mchu, a nawet w wilgotnej glebie. Rozmnażają się poprzez podział komórki.

    Ruch pełzakowaty, ruch ameboidalny, ruch pseudopodialny – sposób poruszania się polegający na skurczach i przelewaniu się protoplazmy, co powoduje tworzenie charakterystycznych wypustek – nibynóżek. Ruch ten występuje m.in. u korzenionóżek, śluzowców i wielu pierwotniaków, a także u niektórych pojedynczo występujących komórek wielokomórkowców, jak np. leukocyty.PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.

    Na przestrzeni lat takson ten miewał przyznawaną różną rangę (np. typ) i obejmował różne grupy organizmów. W uproszczonym podziale dzielony był na ameby nagie (Amoebina) i ameby oskorupione (Testacea). W miarę rozwoju systematyki protistów takson ten odbiegał od pierwotnej wersji coraz bardziej, aż Thomas Cavalier-Smith zaproponował jego całkowitą likwidację, w wyniku której ostatnia wersja Rhizopoda z jego systemu została przemianowana na takson Rhizaria, przy czym włączono i wyłączono z niego niektóre grupy, a nazwa korzenionóżka (ang. rhizopod) ma już tylko znaczenie morfologiczno-ekologiczne odnoszące się do budowy ciała i trybu życia, stając się bliskoznaczna pojęciu ameba. Tak rozumiane korzenionóżki odróżniają się od wiciowców czy sporowców wyglądem, ale poszczególne korzenionóżki mogą być spokrewnione bliżej z poszczególnymi wiciowcami niż z innymi korzenionóżkami. Podobnie stało się z taksonem Sarcodina (zarodziowe, sarkodowe), który bywał wyróżniany jako nadrzędny wobec Rhizopoda. Mimo że nazwa supergrupy Rhizaria nawiązuje do nazwy Rhizopoda, to nie obejmuje bardzo wielu dawnych korzenionóżek, np. zaliczanych obecnie do supergrupy Amoebozoa, jak i do innych supergrup.

    Pierwotniaki, protisty zwierzęce (Protozoa) – drobne (według tradycyjnych definicji – jednokomórkowe) organizmy eukariotyczne, zaliczane tradycyjnie (do XX w.) do królestwa zwierząt, w randze typu lub podkrólestwa. W nowszych systemach klasyfikacji włączane są do królestwa Protista jako sztuczny takson (dział). Według jednej z propozycji taksonomicznych, pierwotniaki są wydzielane jako odrębne królestwo Protozoa, obejmując również wielokomórkowe śluzowce, nie obejmując z kolei licznych grup jednokomórkowców zaliczanych do roślin, grzybów lub chromistów.Pełzak odmieniec (Amoeba proteus) - gatunek ameby należący do rzędu Euamoebida z supergrupy Amoebozoa. Dawniej klasyfikowany jako protist z podtypu Rhizopoda z rodzaju Ameby.


    Przypisy

    1. Korzenionóżki (pol.). W: Słownik terminów biologicznych [on-line]. pwn.pl. [dostęp 2013-01-27].
    2. Alton Biggis i inni: Biology: The Dynamics of Life. Glencoe: McGrawHill, 2003, s. 504-505. ISBN 0-07-829900-4.
    3. Thomas Cavalier-Smith. A revised six-kingdom system of life. „Biological Reviews of the Cambridge Philosophical Society”. 73 (3), s. 203-66, sierpień 1998. PMID: 9809012. 
    Apikompleksy (Apicomplexa) – organizmy wyłącznie pasożytnicze, wyróżniające się obecnością tzw. kompleksu apikalnego ułatwiającego im wnikanie do komórek żywiciela. Obecnie zaliczane są do supergrupy Chromalveolata, razem z żółto-brunatnymi glonami i grzybopodobnymi lęgniowcami oraz orzęskami.Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Thomas Cavalier-Smith (ur. 21 października 1942) – brytyjski biolog ewolucyjny, od 1989 profesor botaniki w University of British Columbia w Kanadzie, od 1999 profesor Wydziału Zoologii Uniwersytetu Oksfordzkiego, jeden z najbardziej uznanych naukowców zajmujących się ewolucją, filogenezą i klasyfikacją organizmów.
    Amoebozoa – takson eukariontów o statusie supergrupy. Należący do niesklasyfikowanego taksonu Unikonta, który w systematyce Adla z 2012 roku został zastąpiony kladem Amorphea.
    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.
    Nibynóżki (pseudopodia) – specjalne wypustki plazmatyczne o zmiennym kształcie, powstające w wyniku nacisku cytoplazmy na otaczającą ją błonę komórkową. Występują u niektórych pierwotniaków, np. korzenionóżek, a także w niektórych komórkach eukariotycznych, np. leukocytach i monocytach, pełniąc funkcję organelli ruchu oraz służąc do zdobywania pokarmu na drodze fagocytozy.
    Rhizaria – takson eukariotów należący do supergrupy Sar, na początku XXI w. przejściowo traktowany jako samodzielna supergrupa. Skupia jednokomórkowe organizmy tradycyjnie zaliczane do pierwotniaków, choć niektóre posiadają endosymbiotyczne glony (zoochlorelle), u chlorarachniofitów przekształcone w chloroplasty (niehomologiczne z chloroplastami innych glonów) i bywają traktowane jak glony. W większości mają postacie pełzakowate lub wiciowcowate, czasem okryte skorupkami. Żyją wolno jako element planktonu, bentosu i edafonu lub pasożytniczo (niektóre z nich były uważane za tzw. grzyby niższe), tak u zwierząt, jak i roślin.
    Typ (phylum) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od królestwa, a wyższa od gromady (classis) w systematyce zwierząt lub klasy (classis) w botanice. Typ jest kategorią równoważną gromadzie (divisio) w systematyce botanicznej. Gdy w systematyce roślin dopuścimy użycie określenia typ na gromadę (divisio), to niższą od niego rangę ma klasa (classis).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.