• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Korona świętego Stefana



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Stefan I Święty, zw. Węgierskim (ur. ok. 969, zm. 15 sierpnia 1038) - książę Węgier od 997 roku, król od 1001 roku z dynastii Arpadów. Pierwszy węgierski władca koronowany na króla. W ciągu swojego panowania zjednoczył węgierskie plemiona w jedno feudalne państwo. Znacznie powiększył terytorium Węgier oraz doprowadził do końca proces ich chrystianizacji. Założyciel dwóch arcybiskupstw w Ostrzyhomiu i Kalocsy oraz ośmiu biskupstw, święty Kościoła katolickiego.
    Historia[]

    Pochodzenie korony[]

    Tradycja wiąże koronę z 1000 r., w którym Stefan I Święty miał ją otrzymać w darze od papieża Sylwestra II. W rzeczywistości jednak Korona Świętego Stefana jest nieco młodsza i powstała pod koniec XI w. poprzez połączenie dwóch królewskich diademów Corona graeca i Corona latina. Starsza Corona graeca z połowy XI w. jest dziełem mistrzów bizantyjskich i była prawdopodobnie darem cesarza Michała VII Parapinakesa dla Gejzy I. Nowsza Corona latina jest dziełem złotników dynastii Arpadów i została wykonana pod koniec XI w. jako kabłąki zamykające i uzupełniające Corona graeca. Całość wieńczy przekrzywiony złoty krzyżyk, który dodano w późnym średniowieczu.

    Karol Robert (ur. 1288, zm. 16 lipca 1342) − pierwszy z Andegawenów na tronie węgierskim (od 1308), koronowany w 1310 roku. Syn Karola Martela, tytularnego króla Węgier w latach 1290-1295 i Klemencji Habsburg.Wasal (łac. vassus, z celt. gwas, sługa) – we wczesnym średniowieczu osoba wolna oddająca się pod opiekę seniora w akcie komendacji. W zamian za lenno wasal zobowiązywał się służyć wiernie seniorowi radą i pomocą orężną. Uroczystą ceremonią przekazania lenna była inwestytura. Później wasal to osoba, która złożyła hołd lenny i przysięgę na wierność. Wasal sam mógł mieć wasala, dla którego był seniorem. Czyli oddawał mu w opiece fragment ziemi, którą sam otrzymał od własnego seniora. Z uwagi na popularność zasady w feudalizmie europejskim wasal mojego wasala nie jest moim wasalem stosunki lenne tworzyły skomplikowaną strukturę społeczną.

    Dzieje Korony Świętego Stefana[]

    Korona Świętego Stefana stanowiąca najważniejszy symbol państwa węgierskiego miała bardzo burzliwe losy. Była wielokrotnie kradziona i ukrywana. Pierwotnie przechowywana w Bazylice Koronacyjnej w Székesfehérvár w 1241 roku, podczas najazdu Mongołów na Węgry, została wywieziona do Chorwacji i schowana najpierw w Splicie, a później na wyspie Trau. W 1301 r. po śmierci ostatniego przedstawiciela dynastii Arpadów, Andrzeja III była przedmiotem rywalizacji między kandydatami do tronu węgierskiego. W 1301 r. przywłaszczył ją sobie Wacław II Czeski i przekazał swojemu synowi Wacławowi III. Ten ostatni gdy zrezygnował z tronu węgierskiego w 1305 r. oddał ją swojemu kuzynowi i następcy Ottonowi Wittelsbachowi, który w 1307 r. utracił ją na rzecz László, wojewody siedmiogrodzkiego uzurpującego sobie tytuł królewski.

    Narodowe symbole Węgier przechodziły szereg przeobrażeń, oddających historyczne przemiany. Parlament węgierski w 1990 roku przywrócił tradycyjny herb Węgier.Ludwik II Jagiellończyk (ur. 1 lipca 1506 w Budzie, zm. 29 sierpnia 1526 pod Mohaczem) – król Czech (jako Ludwik I) i Węgier panujący samodzielnie w latach 1516-1526.

    Od 1310 roku Korona Świętego Stefana była w posiadaniu króla węgierskiego Karola Roberta i jego następców. Od 1401 r. przechowywana była w Ostrzyhomiu, a później w zamku Wyszehrad nad Dunajem. W 1440 r. znów stała się jednak przedmiotem konfliktu. Kryzys dynastyczny na Węgrzech po śmierci Albrechta II i żądania szlachty węgierskiej do ustanowienia królem Węgier, Władysława III Warneńczyka spowodowały, że królowa-regentka Elżbieta chcąc zadbać o interesy własnego syna Władysława Pogrobowca uknuła intrygę dworską i z pomocą swojej dwórki Heleny Kottannerin ukradła koronę z Wyszehradu. Następnie doprowadziła do koronacji małego Habsburga i gdy sprawa sukcesji była załatwiona wywiozła insygnium do Wiener Neustadt.

    Kraje Korony Świętego Stefana to oficjalna nazwa węgierskiej części dualistycznych Austro-Węgier, używana po austriacko-węgierskim porozumieniu w 1867. Potoczna nazwa to Zalitawia. Nazwa wywodzi się od symbolu Królestwa Węgier, Korony Świętego Stefana według tradycji przesłanej w roku 1000 św. Stefanowi przez papieża Sylwestra II (obecnie przechowywanej w Budapeszcie, w budynku parlamentu).Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

    Koronę przechowywaną w Austrii, zwrócił na Węgry dopiero cesarz Fryderyk III w 1464 r.

    W 1526 r. po bitwie pod Mohaczem dostała się w ręce magnata węgierskiego Piotra Perenyego, który ukradł ją ze skarbca w Wyszehradzie. Utracił on ją w 1529 r. Jako łup wojenny została dostarczona sułtanowi tureckiemu Sulejmanowi I Wspaniałemu, który jednak nią wzgardził i odesłał swojemu wasalowi i władcy Siedmiogrodu, Janowi Zapolyi, który walczył z Ferdynandem I po śmierci Ludwika II Jagiellończyka o tytuł króla Węgier.

    Lajos Kossuth (ur. 19 września 1802 w Monoku, zm. 20 marca 1894 w Turynie) – węgierski szlachcic, prawnik, dziennikarz; przywódca rewolucji węgierskiej uważany za węgierskiego bohatera narodowego.Korona węgierska – korona koronacyjna Stefana Batorego, wcześniej insygnium prywatne Jana Zapolyi, Jana Zygmunta Zapolyi i Zygmunta II Augusta.

    W połowie XVI w. po śmierci Jana Zapolyi korona przypadła jego żonie regentce Siedmiogrodu, Izabeli Jagiellonce, która oddała ją Habsburgom. Od tego czasu Korona Świętego Stefana przechowywana była najpierw w Wiedniu, później w Pradze, żeby od 1608 r. znaleźć swoje miejsce w skarbcu na zamku w Preszburgu. W XVII w. ze względu na działania wojenne była kilkakrotnie ukrywana i przenoszona. W 1644 r. przewieziono ją do Győr, gdy wojska siedmiogrodzkie Jerzego I Rakoczego okupowały Słowację. Z Preszburga wywieziono ją również w 1683 r. podczas najazdu tureckiego. Na początku XVIII w. była przechowywana w Wiedniu. Było to podyktowane potrzebą ukrycia insygniów koronacyjnych przed powstańcami węgierskimi dowodzonymi przez księcia Franciszka II Rakoczego.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Tablica na zamku w Mukaczewie upamiętniająca przechowywanie tam korony w latach 1805-1806

    15 kwietnia 1784 na polecenie Józefa II Habsburga koronę wywieziono z Preszburga do Wiednia, co miało symbolizować centralizację monarchii. Na skutek opozycji Węgrów cesarz na łożu śmierci zmienił swoją decyzję i 18 lutego 1790 r. Korona Świętego Stefana została wywieziona z Wiednia. Od tego czasu przechowywano ją na zamku w Budzie. Przez okres wojen napoleońskich była w ukryciu przewożona pod eskortą po różnych zamkach i miastach monarchii habsburskiej.

    Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Korona na krótko zaginęła w czasie Wiosny Ludów, kiedy to przywódca powstania na Węgrzech Lajos Kossuth, przed udaniem się na emigrację rozkazał w 1849 r. zakopać insygnia królewskie w ziemi w miejscowości Orszowa. Odnaleziono ją w 1853 r. i przewieziono uroczyście do Budapesztu gdzie po reperacji posłużyła do koronacji Franciszka Józefa I w 1867 r. i Karola IV w 1916 r.

    Sulejman Wspaniały (turecki: Süleyman; arabski Sulaymān, ur. 6 listopada 1494, zm. 5/6 września 1566) – sułtan osmański w latach 1520–1566. Był synem Selima I Groźnego i Hafsy (Hafizy). Zwany był również Prawodawcą (turecki: Kanuni, arabski: al-Qānūnī).Arpadowie (rzadziej Arpadzi, czasem: dynastia Arpadowiczów) – dynastia książąt (889-1001), a następnie królów węgierskich (do 1301). Pierwsza węgierska dynastia narodowa.

    Po I wojnie światowej w okresie regencji admirała Miklósa Horthyego stała się relikwią narodową i symbolem suwerenności Węgier. Pod koniec II wojny światowej Straż Koronna przewiozła koronę do Austrii by zapobiec dostaniu się jej w ręce sowieckie. Została tam przekazana amerykańskiej administracji okupacyjnej. Korona Świętego Stefana w największej tajemnicy została przewieziona do Stanów Zjednoczonych Ameryki i zdeponowana w Fort Knox. W skarbcu amerykańskiego banku federalnego przechowywana była do lat 70 XX wieku. W styczniu 1978 zgodnie z decyzją prezydenta Jimmy'ego Cartera została przekazana ówczesnym władzom węgierskim. Przechowywano ją w Węgierskim Muzeum Narodowym. Od 2000 r. wraz berłem, jabłkiem i mieczem koronacyjnym jest wystawiona w Sali pod Kopułą Parlamentu Węgier.

    Jan Zápolya (węg. Szapolyai János) (ur. 2 lutego 1487 na Zamku Spiskim, zm. 22 lipca 1540) − król Węgier od 1526, przywódca stronnictwa antyhabsburskiego na Węgrzech.Zamek Bratysławski (słow. Bratislavský hrad, węg. Pozsonyi vár, niem. Pressburger Burg) – zamek położony na szczycie wzgórza w centrum Bratysławy nad brzegiem Dunaju.

    Ciekawostki[]

  • Z Koroną Świętego Stefana związane jest pojęcie publicznoprawne Krajów Korony Świętego Stefana jako określenie wszystkich terytoriów podległych władzy królów węgierskich, w latach 1867-1918 oznaczające także węgierską część Austro-Węgier.
  • Według tradycji, która ukształtowała się za panowania Arpadów i obowiązywała do XVI w. o ważności koronacji władców Węgier decydowały trzy przesłanki (zwyczaj ten był jednak od XIV w. wielokrotnie łamany):
  • króla Węgier mógł koronować tylko arcybiskup Ostrzyhomia
  • koronacja królewska musiała odbyć się w Székesfehérvár
  • król Węgier musiał być koronowany Koroną Świętego Stefana
  • Według tradycji charakterystyczny złoty krzyżyk na koronie został przekrzywiony w XV lub XVI w. Jedna legenda głosi, że został on uszkodzony podczas kradzieży w 1440 r. Druga wskazuje na Ferdynanda I, który w ten sposób chciał odebrać koronie znaczenie jako relikwii. Trzecia historia wiąże fakt uszkodzenia krzyżyka z osobą Izabeli Jagiellonki, która przed odesłaniem korony Habsburgom w 1551 r. miała go odłamać i ofiarować Janowi Zygmuntowi Zapolyi, aby nosił go na swojej piersi.
  • Istnieje również legenda, według której Świętą Koronę początkowo miał w 1000 r. otrzymać Bolesław Chrobry. Pojawienie się korony na Węgrzech tłumaczone jest jej kradzieżą w Bawarii. Inna legenda głosi, że papież Sylwester II zamierzał przekazać koronę królewską polskiemu księciu, ale anioły go przekonały do odstąpienia od tego zamiaru.
  • Andrzej III, węg. III. András, Velencei (ur. między 1265 a 1270 w Wenecji, zm. 14 stycznia 1301 w Budzie) – ostatni król Węgier z dynastii Arpadów w latach 1290-1301.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Franciszek Józef I, niem. Franz Joseph I, węg. I. Ferenc József (ur. 18 sierpnia 1830 w pałacu Schönbrunn koło Wiednia, zm. 21 listopada 1916 tamże) – przedstawiciel domu habsbursko-lotaryńskiego, od 1848 cesarz Austrii i apostolski król Węgier (koronowany w 1867).
    Papież (Ojciec Święty) (łac. Summus Pontifex, od staroż. Pontifex Maximus; wł. papa, gr. pappas; forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, zwierzchnik Kościoła katolickiego, głowa Stolicy Apostolskiej oraz Suweren Państwa Miasto Watykan. Obecnym papieżem jest Franciszek.
    Sułtan (tur. "władca", arab. as-sulṭān – "ten, który ma władzę") – tytuł władcy islamskiego, używany w wielu krajach muzułmańskich, m.in. w Turcji osmańskiej do 1922. Państwo rządzone przez sułtana to sułtanat.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Korona węgierska – waluta wprowadzona po I wojnie światowej na terytorium Węgier. Zastąpiła obowiązującą tam do rozpadu Austro-Węgier koronę austro-węgierską. 1 korona węgierska dzieliła się na 100 fillérów.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Karol I Habsburg-Lotaryński (Karl Franz Josef Ludwig Hubert Georg Maria von Habsburg-Lothringen) (ur. 17 sierpnia 1887 w Persenbeug, zm. 1 kwietnia 1922 w Funchal na Maderze) – ostatni władca Cesarsko-Królewskich Austro-Węgier (jako król Węgier – Karol IV, jako król Czech – Karol III), pochodził z dynastii Habsbursko-Lotaryńskiej. Błogosławiony Kościoła katolickiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.07 sek.