• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Korektura pruska

    Przeczytaj także...
    Prawo chełmińskie niem. Kulmer Recht, łac. Jus Culmense vetus – odmiana prawa magdeburskiego powstała około 1233 w Chełmnie i Toruniu, używana głównie na Pomorzu, Prusach, Mazowszu, Warmii i Podlasiu. Na skutek zarządzenia Kazimierza Jagiellończyka od 1476 obowiązywało wszystkich mieszkańców Prus Królewskich (także szlachtę). Najstarsze dokumenty to Kulmer Handfeste Hermanna von Salza z 1232 i Alte Kulm z XIV wieku. Nigdy nie uzgodniono oficjalnej kodyfikacji. W praktyce stosowano głównie wydane drukiem projekty kodyfikacji z lat 1566, 1580 oraz 1594.Kazimierz IV Andrzej Jagiellończyk, lit. Kazimieras I Andrius Jogailaitis, biał. Казімір I Ягелончык (ur. 30 listopada 1427 w Krakowie, zm. 7 czerwca 1492 w Grodnie) – wielki książę litewski w latach 1440–1492, król Polski w latach 1447–1492. Jeden z najaktywniejszych polskich władców, za panowania którego Korona, pokonując zakon krzyżacki w wojnie trzynastoletniej, odzyskała – po 158 latach – Pomorze Gdańskie, a dynastia Jagiellonów stała się jednym z czołowych domów panujących w Europie. Zdecydowany przeciwnik magnaterii, przyczynił się do wzmocnienia znaczenia Sejmu i sejmików, co jednak stało się z krzywdą dla mieszczaństwa.
    Mazowsze (łac. Mazovia) – kraina historyczna położona w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce, znajdująca się w większości w woj. mazowieckim; historyczną stolicą Mazowsza jest Płock, który jest także najstarszym miastem tego regionu (prawa miejskie w 1237); dzielnica historyczna Polski.

    Korektura pruska (łac. Ius Terrae Nobilitaits Prusssiae Correctum Anno MDXCVIII "Prawo Ziemskie Szlachty Pruskiej poprawione w roku 1598") – zbiór prawa obowiązującego w Prusach Królewskich.

    W 1476 roku król Kazimierz IV Jagiellończyk ujednolicił system prawa sądowego całej prowincji Prus Królewskich (wobec wszystkich mieszkańców – również szlachty – stosowano prawo chełmińskie). Prawo to stało się niewygodne dla szlachty (zwłaszcza prawo rzeczowe), dzięki jej staraniom zreformowano niektóre działy prawa chełmińskiego. Zebrane i zmodyfikowane prawo chełmińskie zostało zatwierdzone przez sejm walny obradujący w Warszawie w 1598 roku. Sejm zastrzegł przy tym, że wszelkie zmiany wymagają jego zatwierdzenia. Kodyfikacja została nazwana Korekturą pruską, zawierała 158 artykułów w 7 rozdziałach zwanych "tituli" poprzedzonych preambułą, jej sformułowane w języku łacińskim przepisy zostały oparte na prawie ziemskim oraz prawie rzymskim.

    Prawo spadkowe – gałąź prawa cywilnego regulująca przejście praw i obowiązków majątkowych po śmierci ich właściciela. Także stosunki cywilno-prawne istniejące w chwili śmierci z reguły przechodzą na inny podmiot, a nie wygasają. Ze względu na przedmiot regulacji przepisy prawa spadkowego mają charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens).Sejmy walne (łac. comitia generalia) – nazwa parlamentu Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Było to zgromadzenie decydujące o polityce całej I Rzeczypospolitej, istniejące w okresie od XIV do XVIII wieku. W tym czasie znacząco zmieniał się jego skład i charakter.
  • I rozdział zawiera 2 artykuły: De successionibus (O spadkach, 18 akapitów) oraz De inventario (O inwentarzu)
  • II De donationibus et testamentis (O darowiznach i testamentach) zawiera 6 artykułów
  • III De tutelis (O opiece) zawiera 20 artykułów
  • IV De praescriptionibus (O zastrzeżeniach przedawnienia) zawiera 2 artykuły
  • V De magistratibus et iudicis (O urzędnikach i sędziach) zawiera 42 artykuły
  • VI De processu in causis civilibus (O postępowaniu w sprawach cywilnych) zawiera 47 artykułów
  • De spoliato ante omnia restituendo (O odzyskaniu tego co zrabowane) zawiera 1 artykuł
  • De litis impensis (Koszty postępowania sądowego) zawiera 12 artykułów
  • VII De finibus regundis (O zakończeniu postępowania) zawiera 26 artykułów.
  • Korektura pruska nie była zbiorem pełnym; jej przepisy dotyczyły głównie ustroju sądów oraz prawa procesowego, regulowała również wybrane dziedziny prawa prywatnego – przede wszystkim prawo spadkowe i prawo rodzinne. W dziedzinach nie objętych kodyfikacją prawo chełmińskie wciąż pozostało obowiązującym. W praktyce Korektura pruska stosowana była pomocniczo (zwłaszcza w kwestiach spadkowych) w sądownictwie koronnym do początku XIX wieku (z uwagi na precyzję regulacji). W szczególności używał jej sąd asesorski podczas rozpatrywania apelacji od wyroków sądów z miast pruskich i mazowieckich, jak również Trybunał Koronny w analogicznych sprawach (rozstrzyganie apelacji szlachty pruskiej).

    Volumina Legum (łac. Volumina Legum. Leges, statua, constitutiones et privilegia Regni Poloniae, Magni Ducatus Lithuaniae. Omniumque provinciarum annexarum, a commitiis visliciae anno 1347 celebratis usque ad ultima regni comitia - Prawa, konstytucye y przywileie Królestwa Polskiego, Wielkiego Xięstwa Litewskiego y wszystkich prowincyi należących na walnych seymiech koronnych od seymu wiślickiego roku pańskiego 1347 aż do ostatniego seymu) – pierwszy polski zbiór prawa stanowionego, zawierający zapis wszystkich przywilejów królewskich i konstytucji sejmowych od roku 1347 do 1793 (obrady sejmu grodzieńskiego).Prawo cywilne (łac. ius civile) – gałąź prawa obejmująca zespół norm prawnych regulujących stosunki między podmiotami prawa prywatnego, stanowiąca zarazem trzon prawa prywatnego.

    Przypisy

    1. Volumina Legum tom 2 str. 374 p. 45 "Prawa Pruskiego korrektura"

    Tekst łaciński[]

  • Jus Terrestre Nobilitatis Prussiae Correctvm Anno Domini M. D. XCVIII. Toruń 1622 r.
  • Prawa, konstytucye y przywileie: Krolestwá Polskiego, y Wielkiego Xięstwá Litewskiego... tom 6 Warszawa 1739 str. 549 - 572 (tom ten zasadniczo obejmuje czasy saskie 1697 - 1736, ale jak wyjaśniono na str. 501 podczas drukowania doszło do omyłki)
  • Volumina Legum tom 6 Petersburg 1860 str. 270 - 282 (uwaga o błędzie str. 254)
  • Bibliografia[]

  • Katarzyna Sójka-Zielińska "Historia prawa" Warszawa 1981 Państwowe Wydawnictwo Naukowe str. 72–73
  • Kodyfikacja – termin prawniczy, oznaczający proces jednorazowego połączenia dużego zespołu przepisów prawnych w jednolity, usystematyzowany zbiór, z którego można interpretować podstawowe normy danej gałęzi prawa. Zadaniem kodyfikacji jest uporządkowanie wszystkich norm tworzących daną gałąź prawa.Szlachta (ze starodolnoniemieckiego Slahta; współcz. niem. Geschlecht) – wyższa warstwa społeczna, wywodząca się ze stanu rycerskiego w społeczeństwie feudalnym. Szlachta posiadała zespół przywilejów społecznych, z których najbardziej podstawowym był przywilej posiadania ziemi. Przynależność do szlachty łączyła się z obowiązkiem służby wojskowej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Prawo ziemskie – nazwa systemu zwyczajowego prawa sądowego Polski przedrozbiorowej, zastosowana w Korekturze praw dla odróżnienia polskiego prawa zwyczajowego od systemów praw miejskich, pochodzenia niemieckiego. Prawo ziemskie obowiązywało w Polsce od wykształcenia się stanów do III rozbioru.
    Sąd asesorski (nazywany także Asesorią) – zadworny sąd królewski (funkcjonujący bez obecności króla) w I Rzeczypospolitej. Powstał w połowie XVI wieku.
    Prawo formalne, procesowe — zespół norm prawnych regulujących postępowanie przed organami wymiaru sprawiedliwości i administracji publicznej.
    Prawo rodzinne – wyspecjalizowany dział prawa cywilnego regulujący stosunki prawne w rodzinie (zarówno niemajątkowe i majątkowe), jej istnienie i funkcjonowanie, stosunki wewnątrz rodziny jak i z osobami trzecimi.
    Prawo rzeczowe – dział prawa cywilnego regulujący powstanie, treść, zmianę i ustanie prawa własności i innych praw do rzeczy (w wyjątkowych sytuacjach także nie do rzeczy – np. użytkowanie prawa). Prawo rzeczowe jest prawem bezwzględnym, czyli skutecznym erga omnes – wobec wszystkich.
    Prawo rzymskie – termin oznaczający najczęściej prawo starożytnego Rzymu, które rozwijało się od czasów prawa zwyczajowego, aż do kodyfikacji Justyniana I Wielkiego (VI wiek n.e.). Prawo rzymskie miało istotny wpływ na rozwój prawodawstwa europejskiego (tzw. recepcja prawa rzymskiego) w postaci prawa powszechnego (ius commune) w średniowieczu, pandektystykę która osiągnęła swoje apogeum w XIX wieku, a także na współczesną naukę, rozwijaną jako przedmiot uniwersytecki.
    Trybunał Królestwa Polskiego, Trybunał Główny Koronny (łac. Iudicium Ordinarium Generale Tribunalis Regni) – najwyższy sąd apelacyjny Korony Królestwa Polskiego I Rzeczypospolitej dla spraw prawa ziemskiego normującego stosunki między szlachtą.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.