• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Konstytucja Kanady

    Przeczytaj także...
    Prowincja — w Kanadzie to (obok terytorium) podstawowa jednostka administracyjna i polityczna w federacyjnej strukturze administracyjnej i politycznej Kanady.Rdzenne ludy Kanady (lub Tubylcze ludy Kanady, ang. Aboriginal Peoples of Canada) – ludy tubylcze zamieszkujące terytorium Kanady. Według Konstytucji Kanady są to: Pierwsze Narody (Indianie), Inuici i Metysi.
    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.

    Konstytucja Kanady (ang. Canada Act of 1982 / Constitutional Act of 1982, fr. Loi de 1982 sur Le Canada / Loi constitutionnelle de 1982) – ustawa konstytucyjna uchwalona przez Parlament Kanady 25 marca 1982 i proklamowana przez królową Elżbietę II 17 kwietnia tego samego roku, stanowiąca pełną suwerenność Kanady.

    Quebec (fr. Québec) – prowincja Kanady. Quebec jest największą prowincją w Kanadzie pod względem powierzchni, a jeśli chodzi o liczbę ludności ustępuje jedynie Ontario. Na zachodzie graniczy z Ontario, na północy przez Zatokę Hudsona z terytorium Nunavut, na wschodzie z kontynentalną częścią Nowej Fundlandii i Labradoru oraz z Nowym Brunszwikiem. Od południa graniczy ze stanami USA: Nowy Jork, New Hampshire, Vermont i Maine. Największym miastem prowincji jest Montreal. Inne duże miasta: Québec (stolica prowincji), Trois-Rivières, Sherbrooke i Drummondville.Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.

    Konstytucja zawiera Ustawę o Ameryce Brytyjskiej z 1867, uchwaloną i przechowywaną do 1981 w Parlamencie Brytyjskim, wszystkie do niej poprawki uchwalone później (każdorazowo za zgodą Parlamentu Brytyjskiego) oraz całkowicie nowe przepisy, tworzące istotę tego dokumentu. Jej ważną częścią jest Kanadyjska Karta Praw i Swobód, gwarantująca 34 podstawowe prawa obywatelskie, między innymi wolność religijną, wolność słowa, wolność nauczania języków mniejszości kulturowych i tolerancję kulturową.

    Kanadyjska Karta Praw i Swobód - Canadian Charter of Rights and Freedoms – Charte canadienne des droits et libertés – część Konstytucji Kanady określająca prawa i swobody obywatelskie. Karta Praw odnosi się do stosunków pomiędzy obywatelem a rządami federalnymi i prowincjonalnymi, lecz nie dotyczy stosunków pomiędzy innymi instytucjami a obywatelami i pomiędzy samymi obywatelami. Stosunki te są regulowane przez inne akty prawne.Elżbieta II, właśc. Elżbieta Aleksandra Maria (ang. Elizabeth Alexandra Mary, ur. 21 kwietnia 1926 w Londynie) – królowa Wielkiej Brytanii z dynastii Windsorów, koronowana 2 czerwca 1953, córka króla Jerzego VI i jego żony – Elżbiety Bowes-Lyon zw. Królową-Matką.

    Konstytucja gwarantuje również prawa rdzennych ludów Kanady oraz definiuje zakres kompetencji prowincji i terytoriów. Konstytucja określa także procedurę dokonywania w niej poprawek. W tym celu konieczna jest zgoda co najmniej siedmiu prowincji, posiadających łącznie co najmniej 50% całkowitej populacji Kanady.

    Terytorium – w Kanadzie obok prowincji podstawowa jednostka administracyjna, obejmujące tereny północnej Kanady. Te bardzo rozległe i słabo zaludnione obszary podzielone są na trzy terytoria:

    Konstytucja została uchwalona i przyjęta bez zgody Quebecu. Uzgodnienia co do repatriacji Konstytucji z 1867 r. z Londynu do Kanady i ogłoszenia niepodłegłości zapadły 4 listopada 1981 r., podczas nocnego spotkania premiera rządu federalnego oraz premierów wszystkich prowincji założycielskich Kanady oprócz Quebecu ("spotkanie kuchenne", kitchen meeting, w Quebecu zwane "Nocą długich noży", Nuit des longs couteaux), uznanego przez Quebec za rodzaj zamachu stanu. Próba weta ze strony Quebecu została odrzucona 06.12.1981 przez Sąd Najwyższy Kanady, który uznał, że decyzja ta była "prawomocna [skuteczna], choć bezprawna [zrodzona z nieprawego łoża]" (fr. légale, mais illégitime). Wobec powyższego Quebec nigdy nie podpisał Konstytucji Kanady (formalnie jej nie uznaje, w praktyce z jej zapisów korzysta). Jest to do dzisiaj przyczyną wielu tarć politycznych między Quebekiem a resztą Kanady oraz jedną z podstaw roszczeń separatyzmu quebeckiego.

    Pierwszą poważną próbą zmian konstytucyjnych było Porozumienie z Lake Meech (1987).

    Linki zewnętrzne[]

  • Tekst Konstytucji Kanady (ang.)
  • Tekst Konstytucji Kanady (fr.)
  • Konstytucja Kanady [... z 1867, 1982 r.. - Warszawa, 1998. - Zawiera akty konstytucyjne. Biblioteka Sejmowa.] (pol.)



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.