• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  •                  Informacje o badaniu         Biorę udział       Nie obchodzi mnie to 

    Konstytucja

    Przeczytaj także...
    Konstytucja czasowa – ustawa zasadnicza, której okres obowiązywania jest ograniczony. Do konstytucji czasowych zalicza się m.in. dawne konstytucje Sudanu oraz Jemeńskiej Republiki Arabskiej.Konstytucja pełna – ustawa zasadnicza regulująca wszystkie zagadnienia ustroju państwa, zwykle posiada charakter trwały. Do konstytucji pełnych zalicza się większość współczesnych konstytucji.
    Konstytucja oktrojowana (fr. la constitution octroyée) – konstytucja nadana przez władzę zwierzchnią (panującego) z pominięciem wcześniejszych procedur ustawodawczych; konstytucja narzucona.

    Konstytucja (od łac. constituo, -ere – urządzać, ustanawiać, regulować) – akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, która zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie.

    W skład materii konstytucyjnej mogą wchodzić różne zagadnienia. Konstytucja może więc określać: podstawy ustroju społeczno-gospodarczego państwa, ponadto organizację, kompetencje i sposób powoływania najważniejszych organów państwowych, oraz podstawowe prawa, wolności i obowiązki obywatela.

    Konstytucja niepisana (konstytucja materialna) – forma ustawy zasadniczej, w której całość prawa konstytucyjnego (całokształt norm prawnych mających za przedmiot ustrój polit państwa) obejmuje zarówno liczne osobne akty prawne. Do konstytucji materialnej zalicza się również normy niepisane występujące w postaci zwyczajów, konwenansów i precedensów sądowych. .Źródła prawa – akty stanowione przez organy państwowe, które w swej treści zawierają normy prawne. Mówiąc o źródłach prawa w tym znaczeniu, określamy je najczęściej mianem aktów normatywnych.

    Podręczniki prawnicze określają konstytucję jako ustawę zasadniczą charakteryzującą się specjalnym, wyjątkowym procederem jej zmieniania (według art. 235). Na straży konstytucji stoi głowa państwa, często nad jej przestrzeganiem czuwa specjalny trybunał. Konstytucja jest najwyższym aktem normatywnym.

    Historia konstytucji w Polsce – Polska stała się państwem konstytucyjnym w XVIII wieku, kiedy 3 maja 1791 obradujący od 1788 Sejm Czteroletni przyjął Konstytucję 3 maja.Papież (Ojciec Święty) (łac. Summus Pontifex, od staroż. Pontifex Maximus; wł. papa, gr. pappas; forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, zwierzchnik Kościoła katolickiego, głowa Stolicy Apostolskiej oraz Suweren Państwa Miasto Watykan. Obecnym papieżem jest Franciszek.

    Za pierwszą historycznie uznaje się konstytucję USA (17 września 1787). Za drugą na świecie, a pierwszą w Europie, uznaje się polską Konstytucję 3 maja z 1791.

    Inne znaczenia[]

    Niektóre organizacje nazywają konstytucją główny zestaw reguł, którymi kierują się w działalności.

    Konstytucja pisana – ustawa zasadnicza w formie jednego lub kilku aktów prawnych o szczególnej mocy prawnej, szczególnej treści oraz specjalnym trybie uchwalania i zmiany. Do konstytucji pisanych zalicza się większość współczesnych konstytucji.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    W Polsce w czasach do konstytucji 1791 określenie konstytucja sejmowa było synonimem zwykłej ustawy, gdyż sejm wydawał wówczas tzw. constitutiones, czyli konstytucje.

    W Kościele katolickim podstawowym aktem prawnym (porównanym do ustawy) jest konstytucja apostolska, wydawana przez papieża.

    Klasyfikacje[]

    Konstytucje można dowolnie klasyfikować. W doktrynie prawa konstytucyjnego najczęstsze klasyfikacje to podział ze względu na:

    Akt normatywny – tekst zawierający sformułowane w języku prawnym i zapisane w postaci przepisów normy prawne. Normy te mają najczęściej charakter generalny i abstrakcyjny. Niekiedy pod tym pojęciem rozumie się także wszelkie teksty formułujące normy postępowania.Głowa państwa – jednoosobowy lub kolegialny organ reprezentujący suwerenność państwa. Jest najwyższym przedstawicielem państwa, wypełniającym należne mu z tego tytułu obowiązki protokolarne i reprezentacyjne. W zależności od kształtu ustroju państwa przysługuje mu również określona władza państwowa. Jest to zazwyczaj organ prosty, centralny, naczelny, kadencyjny, samodzielny, konstytucyjny, najczęściej nie posiadający charakteru przedstawicielskiego (nie jest przedstawicielem narodu, ale państwa). Działa permanentnie i najczęściej zaliczany jest do władzy wykonawczej. Głową państwa jest najczęściej jedna osoba: monarcha lub prezydent. Głową państwa może być też w tym samym momencie większa liczba osób, skupionych np. w określonej radzie, lub pełniących podobny urząd (diarchia).
  • formę – pisane (formalne) i niepisane (materialne);
  • sposób zapisania – akt normatywny (książkowa) i rozproszona (niespisana – pojedyncze ustawy w wielu miejscach);
  • treść – pełne i niepełne, tzw. małe konstytucje;
  • procedurę powstawania – uchwalane i oktrojowane;
  • sposób zmiany – sztywne i elastyczne;
  • okres obowiązywania – stałe i czasowe (w zależności od okresu obowiązywania).
  • Dodatkowo stosuje się podział na konstytucje proste i złożone (gdy całość regulacji zawarta jest w jednej lub kilku ustawach).

    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.Niepełna konstytucja (tzw. mała) – konstytucja regulująca tylko ustrój naczelnych organów państwa. Przeważnie ma charakter przejściowy. Przykładem są polskie konstytucje z lat 1919, 1947 oraz 1992.

    Przykłady konstytucji[]

    Zobacz też[]

  • historia konstytucji w Polsce
  • ustawa konstytucyjna
  • Przypisy

    1. Na uchodźstwie obowiązywała do 1990.
    2. Traktowana najczęściej jedynie jako nowelizacja konstytucji konsularnej z 1799.
    3. Sporządzona w marcu 1849, ogłoszona 7 marca, nosiła oficjalną datę 4 marca 1849.
    4. Formalnie obowiązywała do 31 grudnia 1851, faktycznie przez cały ten okres zawieszonej (nigdy nie weszła w życie).
    5. W 1865 zawieszony, obowiązywał de facto do 1867.
    6. Od 1973 zawieszona, de facto obowiązywała do 1981.
    7. Treść konstytucji Bośni i Hercegowiny została ustalona jako załącznik nr 4 do układu pokojowego z Dayton.
    8. Zmodyfikowana w 1999 i 2001 roku.
    9. Data wejścia w życie.
    10. Nowelizacje w 1986, 2001 i 2008.
    11. Poprzednie wersje konstytucji były przyjmowane w 1948, 1972, 1992 i w 1998 roku.
    12. Po odzyskaniu niepodległości przywrócono obowiązywanie konstytucji łotewskiej z 1922 roku.
    13. Data przyjęcia w referendum.
    14. 18 kwietnia 1999 poddana pod referendum.
    15. Data podpisania.

    Linki zewnętrzne[]

  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
  • Teksty i porównanie konstytucji państw świata po angielsku
  • Strona z tekstami konstytucji większości państw świata
  • Strona z tekstami dawnych i obecnych konstytucji (m.in. Polska, Francja, Niemcy, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania)
  • Strona z tekstami kilkunastu konstytucji w języku polskim
  • Państwo – organizacja posiadająca monopol na stanowienie i wykonywanie prawa na określonym terytorium. Posiada zdolność do nawiązywania i utrzymywania stosunków dyplomatycznych z innymi państwami. Państwo jest często mylone z narodem i krajem.Organizacja (od gr. organon, łac. organum – wyspecjalizowana część pełniąca jakąś funkcję w całości) – wieloznaczne i interdyscyplinarne pojęcie z zakresu nauk o zarządzaniu, socjologii, psychologii.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Konstytucja sztywna – ustawa zasadnicza wymagająca specjalnej procedury w przypadku przeprowadzania zmian, np. kwalifikowanej większości głosów. Do konstytucji sztywnych należą m.in. konstytucje Austrii, Belgii, Grecji, Hiszpanii, Holandii oraz Polski.
    Ustawa – akt prawny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej). W porządkach prawnych różnych państw występują ustawy: zasadnicze (konstytucje), organiczne i zwykłe.
    Konstytucja 3 maja (właściwie Ustawa Rządowa z dnia 3 maja) – uchwalona 3 maja 1791 roku ustawa regulująca ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.) nowoczesną, spisaną konstytucją.
    Konstytucja stała – ustawa zasadnicza, która nie posiada wyznaczonego terminu obowiązywania. Do konstytucji stałych zalicza się większość współcześnie występujących konstytucji.
    Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki (ang. Constitution of the United States of America), najwyższe prawo obowiązujące w Stanach Zjednoczonych, podstawa systemu prawnego i ustroju politycznego.
    Ustawa konstytucyjna – akt prawny o większej mocy prawnej niż ustawa, zawierający w sobie przepisy prawa konstytucyjnego. Ustawy tego rodzają są zwykle uchwalane i zmieniane większością bezwzględną bądź kwalifikowaną.
    Konstytucja apostolska (łac. constitutio apostolica) – najwyższej rangi dekret wydawany przez papieży, określający kwestie organizacyjne lub dogmatyczne, które stają się częścią nauczania apostolskiego Kościoła. Konstytucja apostolska ogłaszająca nowy dogmat jest niekiedy nazywana konstytucją dogmatyczną.

    Reklama