Komunikacja miejska w Lublinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output .infobox.transport-autobus .naglowek{color:white;background:#007c06}.mw-parser-output .infobox.transport-trolejbus .naglowek{color:white;background:#0432c8}.mw-parser-output .infobox.transport-tramwaj .naglowek{color:white;background:#c80404}.mw-parser-output .infobox.transport-metro .naglowek{color:black;background:#7d7d7d}.mw-parser-output .infobox.transport-kolej .naglowek{color:white;background:green}.mw-parser-output .infobox.transport-wodny .naglowek{color:white;background:blue}

Komunikacja miejska na obszarze Lublina działa od 1912 z przerwami w okresie pierwszej i drugiej wojny światowej. Po zakończeniu drugiego z tych konfliktów przeżywała dynamiczny wzrost. Długą tradycję ma komunikacja elektryczna, którą planowano już pod koniec XIX w., a otwarto w połowie XX w. – jako sieć trolejbusową. Od tej pory trolejbusy są charakterystycznym elementem Lublina. Po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej poczyniono gruntowne inwestycje.

Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II (KUL, łac. Catholica Universitas Lublinensis Ioannis Pauli II) – niepubliczny katolicki uniwersytet mieszczący się w Lublinie, posiadający pełne prawa uczelni publicznej i finansowany z budżetu państwa na zasadach uczelni publicznych. Założony w 1918, do 1928 pod nazwą Uniwersytet Lubelski, od 16 października 2005, na podstawie uchwały Senatu zatwierdzonej przez Episkopat Polski, uczelnia zmieniła nazwę na Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. W 1938 roku KUL uzyskał prawo do nadawania stopni naukowych.

Historia[ | edytuj kod]

Pierwsze lata[ | edytuj kod]

2 lutego 1897 władze miasta zaproponowały utworzenie miejskiej komunikacji tramwajowej. Tory miały połączyć dworzec PKP, ul. Zamojską, Królewską, Krakowskie Przedmieście i Ogród Saski, a poza tym targ przy ul. Świętoduskiej i ul. Lubartowską. Zakładano, że tramwaje (konne lub mechaniczne) jeździłyby co 10 minut. Miasto zawarło z przedsiębiorstwem Siemens i Halske umowę na budowę elektrowni i sieci tramwajowej. Jednak ostatecznie do wykonania inwestycji nie doszło.

Ulica Filaretów w Lublinie – ulica w Lublinie przebiegająca od ulicy Głębokiej do pętli autobusowej w Osiedlu Widok. Posiada dwa duże skrzyżowania: z ulicą Zana oraz z ulicą Jana Pawła II. Ulica ta łączy LSM (dzielnica Rury) i Czuby. Ulica zbudowana jest w systemie jednojezdniowym po jednym pasie ruchu w każdym kierunku na odcinku od ulicy Głębokiej do ulicy Grażyny, a od ulicy Grażyny do osiedla Widok jest to ulica dwujezdniowa, po dwa pasy ruchu w każdym kierunku.Wieniawa – dawne miasto, obecnie dzielnica Lublina (województwo lubelskie). Wieniawa otrzymała prawa miejskie na przełomie XVI i XVII wieku, stając się kolejnym miejscem osadnictwa żydowskiego w okolicach Lublina. Przestała być miastem w 1870 roku, zostając włączona do gminy Konopnice. W 1916 roku została włączona do Lublina.

28 listopada 1912 na ulice wyjechały pierwsze autobusy. Były to pojazdy Benz-Hagenan, należące do Lubelskiej Spółki Samochodowej. Jak podawała prasa codzienna: „jeden z nich kursuje między stacją, a kościołem na Kalinowszczyźnie, drugi między stacją a ogrodem miejskim, trzeci między ul. Szopena a Ruską”. Autobusy te kursowały nieregularnie i często się psuły. Wybuch I wojny światowej spowodował likwidację LSS.

Ikarus 280E, to trolejbus, zbudowany na bazie węgierskiego autobusu Ikarus 280. Do dnia dzisiejszego trolejbusy Ikarus 280E obsługują linie trolejbusowe w min. Budapeszcie. W sumie w Polsce wyprodukowano 13 sztuk tych pojazdów. Obecnie istnieje tylko 1 sztuka, która znajduje się na stanie Lubelskiego Towarzystwa Ekologicznej Komunikacji. Pierwszy prototypowy model trolejbusu powstał w WPK Słupsk w 1987 roku. W latach 1990-2001 jeździł w gdyńskim PKT.Ulica Lipowa w Lublinie – jedna z głównych arterii Lublina, pierwotnie droga dojazdowa do cmentarza miejskiego. Bierze swój początek od skrzyżowania z Krakowskim Przedmieściem i Alejami Racławickimi i kończy się przy skrzyżowaniu z ulicą Narutowicza. Nazwa ulicy pochodzi od rosnących tu dawniej starych lip, które jednak zostały wycięte w 2006 roku z powodu przebudowy ulicy związanej z budową dużego centrum handlowego Plaza. Przy ulicy znajduje się największy i najstarszy w mieście zespół cmentarzy. Przy ulicy znajdują się ponadto dwie szkoły - V Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie oraz Gimnazjum nr. 9 im. Hieronima Dekutowskiego (ps. "Zapora").

Od I do II wojny światowej[ | edytuj kod]

Przedwojenny autobus Škoda linii A – Dworzec-Koszary (rok wykonania fotografii nieznany)

W 1917 powrócono do planów budowy sieci tramwajowej. Podobnie jak na początku zakładano, że tramwaje jeździłyby z dworca PKP na Krakowskie Przedmieście i ul. Lubartowską. Kreślono przedłużenie linii odpowiednio: na Wieniawę i na Stary Kirkut przez ul. Ruską. Tym razem chodziło o tramwaje towarowe, zaopatrujące zakłady przemysłowe. Wówczas Austro-Daimler Akcyjne Towarzystwo Motorowe z Genewy zaproponowało budowę sieci bez szyn (trolejbusową), argumentując, że jest to tańsze rozwiązanie. Władze miejskie odrzuciły ofertę. Tłumaczyły, że nie miały odpowiedniej wiedzy o tej technologii.

Jelcz 272 MEX – autobus miejski, produkowany w latach 1963-1977 przez polską firmę Jelcz, w Jelczu (obecnie Jelczu-Laskowicach) koło Oławy. Model ten stanowi licencyjną odmianę czechosłowackich autobusów Škoda 706 RTO MTZ i Škoda 706 RTO MEX. Z powodu swojego wyglądu zwany był potocznie ogórkiem.Park Saski lub Ogród Saski w Lublinie – park miejski w Lublinie założony w 1837 roku według projektu inżyniera Feliksa Bieczyńskiego. Pod koniec XIX wieku wokół parku postawiono ozdobne ogrodzenie z bramą i domkiem odźwiernego. Ogrodzenie i bramę rozebrano po II wojnie światowej, pozostawiając jedynie wspomniany domek. Ich odbudowę rozpoczęto w roku 2007, a zakończono w 2008. Ogród ma około 12 ha powierzchni. Jest wpisany do rejestru zabytków.

Pojazdy komunikacji miejskiej pojawiły się na ulicach Lublina w 1921. Były one jednak własnością prywatną. Kilka lat później obsługę przewozów pasażerskich przejęła Krajowa Spółka Akcyjna Budowy i Eksploatacji Samochodów, a następnie (1924) spółka „Autopol”. Po mieście poruszało się sześć autobusów obsługujących dwie linie: Szpital ŻydowskiDworzec i Dworzec – Uniwersytet (KUL). Pojazdy odstawiano do garaży przy ul. Świętoduskiej. Bilety kosztowały: 50 gr (dla dorosłych) i 25 gr (dla dzieci).

Autosan Sancity 12LF, Autosan Sancity 12LE – niskopodłogowy (Low Floor) i niskowejściowy (Low Entry) autobus miejski klasy maxi, które są produkowane seryjnie od 2010 przez firmę Autosan w Sanoku. Obie odmiany, należą do modułowej rodziny o oznaczeniu kodowym M1xLx. Docelowe plany sprzedaży sięgają 70-100 szt. rocznie, oraz 20-30 sztuk w pierwszym roku produkcji. Jako pierwszy do produkcji wprowadzony został model niskowejściowy.Ursus City Smile (także: AMZ City Smile) – rodzina niskopodłogowych autobusów przeznaczonych dla komunikacji miejskiej, skonstruowana przez AMZ-Kutno, a produkowana od 2011 roku w Kutnie), a od 2015 roku przez polskie konsorcjum Ursus Bus (w skład którego wchodzą: Ursus, AMZ-Kutno oraz Ursus Bus).

W latach 20. XX w. budowanie sieci tramwajowej było niemożliwe. Powodem był brak elektrowni miejskiej. Powstała ona dopiero w 1928, jednak w następnym roku Lublin dotknął kryzys gospodarczy, który przekreślił postęp dużych inwestycji.

1 stycznia 1929 utworzono przedsiębiorstwo Autobusy Miejskie miasta Lublina. Funkcjonowały dwie linie. Pierwsza, oznaczona literą A, kursowała na trasie Dworzec – Koszary. Druga, oznaczona literą B, kursowała na trasie Dworzec – Kalinowszczyzna. Zbyt mała liczba autobusów powodowała niezadowalającą częstotliwość kursowania oraz przepełnienie pojazdów. Rozwiązaniem problemu okazało się uruchomienie specjalnego autobusu na trasie Brama Krakowska – Kino „Venus”, w którym po zakupieniu biletu autobusowego pasażer otrzymywał bezpłatny bilet do kina.

Bogdan Т701.10 (ukr. Богдан Т701.10) – typ 12-metrowego, niskopodłogowego trolejbusu, wytwarzanego od 2010 r. w ukraińskich zakładach Bogdan. Pojazd został skonstruowany na bazie autobusu Bogdan А701.10.Ulica Bohaterów Monte Cassino w Lublinie - jedna z ważnych arterii Lublina. Rozpoczyna się przy Rondzie Nauczycieli Tajnego Nauczania, i biegnie na zachód do ulicy Armii Krajowej, od niej odbija w prawo na północ. Ulica urywa się za skrzyżowaniem z ul. Wojciechowską, jej kilkumetrowym ślepym przedłużeniem jest ulica Morelowa. W dzielnicy Sławinek ponownie rozpoczyna się przy ulicy Grabowej jako niewielka ulica osiedlowa. Kończy się przy al. Warszawskiej. Odcinek Rondo Nauczycieli Tajnego Nauczania do Wojciechowskiej ma dł. 1800 m, a odcinek na Sławinku 500 m. Całkowita długość to 2300 m. Plany połączenia obu odcinków ulic arterią dwujezdniową, zaznaczaną linią przerywaną na planach miasta jeszcze z lat osiemdziesiątych XX w. w obecnej zabudowie raczej nie zostaną spełnione. Ulica na odcinku od skrzyżowania z ulicą Armii Krajowej do Wojciechowskiej jest dwujezdniowa i posiada po dwa pasy ruchu w każdym kierunku. Nad ulicą w pobliżu skrzyżowania z ulicą Armii Krajowej jest kładka dla pieszych.

W kolejnych latach uruchomiono nowe linie, a tabor wzrósł do 12 sztuk pojazdów marki Chevrolet, Henschel, Škoda oraz Ursus. W 1937 Autobusy Miejskie miały 1,8 pasażerów. Na przełomie lat 1938/1939 wybudowano zajezdnię przy ul. Garbarskiej. Mieściła ona 30 pojazdów.

Wybuch II wojny światowej spowodował zawieszenie komunikacji miejskiej w Lublinie i zatrzymanie planów budowy sieci tramwajowej. Została zniszczona zajezdnia. W 1942 Niemcy sprowadzili 4 autobusy marki Saurer, które obsługiwały jedną linię, głównie na potrzeby ludności niemieckiej.

Autosan H9 – seria autobusów lokalnych i międzymiastowych klasy midi produkowanych w latach 1973-2002 w Sanockiej Fabryce Autobusów (SFA), a następnie w zakładach Autosan S.A. w Sanoku. Nieliczne egzemplarze produkowano jeszcze do 2006 roku. Autobus zdobył dużą popularność na rodzimym rynku, szczególnie wśród przedsiębiorstw PKS oraz w mniejszym stopniu szkół nauki jazdy oraz przewoźników prywatnych. Wpłynęła na to prosta i trwała konstrukcja odporna na złą jakość polskich dróg, łatwość napraw i serwisu oraz niska cena.JaTB-2 – trolejbus pracujący w systemie Schiemanna, produkowany przez radziecką firmę Jarosławskij Motornyj Zawod, JaMZ.

Czasy powojenne[ | edytuj kod]

Po zaprzestaniu działań wojennych, w sierpniu 1944 ruszyła komunikacja miejska. W tym czasie kursowało 6 samochodów ciężarowych marki Gaz. Dla miejskiej komunikacji pracowało 16 osób, w tym 7 kierowców.

Pierwszą linię autobusową uruchomiono 13 kwietnia 1946. Pojazdy jeździły na trasie Dworzec PKP – ul. Lipowa. Później linię przedłużono do Koszar.

W kwietniu 1946 powstała Miejska Komunikacja Samochodowa (MKS). W 1947 funkcjonowały cztery linie miejskie i dwie podmiejskie (do Kurowa i do Piask). W 1948 uruchomiono połączenie do Krzczonowa. W 1950 działało już osiem linii miejskich. Linie do Piask i Krzczonowa zlikwidowano.

Büssing - niemieckie przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji samochodów ciężarowych i autobusów założone 17 kwietnia 1903 roku przez Heinricha Büssinga w Brunszwiku. W dniu 31 grudnia 1930 roku przedsiębiorstwo połączyło się z berlińskim Nationale Automobil-Gesellschaft AG tworząc spółkę Büssing-NAG. Powstała firma była jednym z najbardziej liczących się w Niemczech producentów samochodów ciężarowych oraz autobusów. Firma została przejęta w 1971 roku przez koncern MAN.Ulica Lubartowska w Lublinie – jedna z dużych arterii komunikacyjnych Lublina, w dzielnicach Śródmieście (konkretnie Lemszczyzna) i Stare Miasto, ciągnąca się od Placu Łokietka do Alei Spółdzielczości Pracy (skrzyżowanie z ulicami: Unicką i Obywatelską). Nazwa ulicy pochodzi od drogi wylotowej na Lubartów. Na odcinku od ulicy Bajkowskiego do Alei "Solidarności" ulica jest jednokierunkowa. W oba kierunki mogą jeździć tylko trolejbusy.

W tym okresie tabor był zorganizowany prowizorycznie. W 1946 MKS miała do dyspozycji 10 pojazdów różnych marek i modeli, w tym amerykańskie ciężarówki wojskowe. Do ich skrzyń ładunkowych wstawiono ławki i przykryto je plandekami, dlatego nazywano je plandekowcami. MKS używała samochodów Bedford i Fordson, autobusa Saurer i pojazdu Chevrolet Bulldog. Wyjeżdżały one z garaży przy ul. Lipowej. W kolejnym roku MKS posiadała 11 plandekowców, Chevroleta, pojazdy marek Magirus i Renault, samochód osobowy Willys MB oraz motocykl Harley-Davidson. Rok później (1948) sprowadzono z Wrocławia autobus marki Büssing i ciężarówkę Saurera. MKS miała wtedy 5 autobusów i 22 plandekowce. W 1949 pozyskano kolejne osiem pojazdów i dwie przyczepy osobowe.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).Czechów – licząca ok. 60 tys. mieszkańców dzielnica mieszkaniowa Lublina w północnej części miasta. Administracyjnie dzieli się na dwie części: Czechów Północny i Czechów Południowy, posiadające status dzielnic, jako jednostki pomocnicze samorządu miejskiego (bez własnych symboli czy budżetu). Od północy granica miasta oddziela ją od Jakubowic Konińskich, od zachodu poprzez tereny poligonu na Górkach Czechowskich graniczy ze Sławinem, od Centrum i Wieniawy oddziela ją Aleja Solidarności (trasa tranzytowa przez miasto). Od wschodu Czechów graniczy z Ponikwodą.

Pojazdy były przepełnione i nadmiernie obciążone. Brakowało części zamiennych i właściwych autobusów. W 1948 na trasach jeździło 7–9 pojazdów obsługujących ponad 5 mln pasażerów rocznie. W 1951 na 24 pojazdy ogółem po mieście jeździło tylko dziewięć. W 1952 liczba pasażerów rocznie wyniosła 7 mln.

W 1947 rozpoczęto odbudowę zajezdni przy ul. Garbarskiej. Zajezdnia wznowiła funkcjonowanie w 1949. W 1950 przedsiębiorstwo zmieniło nazwę na Miejskie Zakłady Komunikacyjne, a rok później na Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne (MPK).

Autobus niskopodłogowy − autobus, który nie ma stopni wejściowych, co jest ułatwieniem przy wymianie podróżnych na przystankach oraz dla osób niepełnosprawnych, starszych i z wózkami dziecięcymi. Część autobusów niskopodłogowych umożliwia swobodny przewóz osób niepełnosprawnych poruszających się na wózkach inwalidzkich.Jelcz PR110 – polski autobus miejski, produkowany w latach 1975-1992 przez polską firmę Jelcz w Jelczu (obecnie Jelczu-Laskowicach) koło Oławy na licencji francuskiego Berlieta. Model ten stanowi licencyjną modernizację francuskiego autobusu Berliet PR100. Przeznaczony dla komunikacji miejskiej.

Powrócono także do planów budowy sieci tramwajowej. Ostatecznie jednak – ze względu na koszty budowy torowisk – wybrano realizację trakcji trolejbusowej. Był to czas, gdy stan taboru autobusowego był zły, częstotliwość kursowania była niska, a liczba pasażerów wzrastała.

Rozwój trakcji trolejbusowej[ | edytuj kod]

Budowa trakcji trolejbusowej rozpoczęła się w 1952. Pierwsza linia trolejbusowa (nr 15) została otwarta 21 lipca 1953, w przeddzień Narodowego Święta Odrodzenia Polski. Miała ona 7 km. Łączyła Dworzec Główny PKP z ul. Nowotki (dziś Radziszewskiego) i biegła ulicami: Pocztową, 1 Maja, Buczka (przez stary most na Bystrzycy), Krakowskie Przedmieście i Alejami Racławickimi do ul. Uniwersyteckiej.

Kryzys naftowy, określany też mianem kryzysu paliwowego, energetycznego lub szoku naftowego to kryzys gospodarczy w historii gospodarki, który rozpoczął się w 1973 i objął wszystkie kraje wysoko uprzemysłowione i uzależnione od ropy naftowej i wszystkie dziedziny gospodarki światowej.Henschel-Werke lub w skrócie Henschel — niemiecki producent maszyn i pojazdów, którego fabryki zlokalizowano w Kassel. Firma stała się wiodącym producentem lokomotyw w Europie. Od 1925 roku w zakładach w Kassel rozpoczęto produkcję autobusów i ciężarówek, a w latach 1933 - 1945 czołgów (w tym najcięższych typu PzKpfw VI Tiger). W fabrykach firmy Henschel w Berlinie produkowano także samoloty i pociski rakietowe.

Jeszcze w 1953 wydłużono sieć trakcyjną przez ul. Kunickiego do pętli na Dziesiątej (przy ul. Mickiewicza). W 1954 otwarto połączenie przez Al. Racławickie do Zespołu Osiedli Robotniczych Zachód i koszar (rejon dzisiejszego ronda Honorowych Krwiodawców). W 1958 wydłużono trakcję od pl. Łokietka na północ przez ul. Lubartowską do pętli na rogatce lubartowskiej. W kolejnych latach sieć doprowadzono m.in. do Abramowic (1961), przez ul. Lipową i al. Świerczewskiego (po dekomunizacji – Piłsudskiego; 1961) i na al. Warszawskiej (1963). Połączono też ul. Narutowicza, Głęboką i Filaretów na Rury, do osiedli Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Następnie trakcję wydłużono do Fabryki Samochodów Ciężarowych przy ul. Mełgiewskiej (1966). Drogą Męczenników Majdanka zbudowano połączenie Kośminka, Bronowic i Majdanka.

Mercedes-Benz O405N, to niskowejściowy autobus miejski, produkowany od 1990 do 2001 roku przez niemiecką firmę Mercedes-Benz.Jelcz M11 – polski wysokopodłogowy autobus miejski produkowany przez Jelczańskie Zakłady Samochodowe w Jelczu (obecnie w Jelczu-Laskowicach) koło Oławy w latach 1985–1990. Od strony konstrukcyjnej był połączeniem zmodyfikowanego nadwozia Jelcza PR110 z podwoziem Ikarusa 260. Przez cały okres produkcji w konstrukcji nie zachodziły istotne zmiany. Model powstał z powodu kryzysu i szukania oszczędności dewiz potrzebnych na zakup autobusów za granicą przez co był traktowany jako rozwiązanie pośrednie.

Pierwotnie linie trolejbusowe obsługiwały radzieckie pojazdy typu JaTB. Jednakże z ośmiu sztuk, rocznik 1937, kursowały tylko trzy. W 1955 MPK otrzymało sześć 100-miejscowych trolejbusów Škoda 8Tr, które zastąpiły awaryjne JaTB. Po dwóch latach przybyły kolejne trzy takie pojazdy. Nowsze modele, Škody 9Tr, zakupiono w 1963.

Bystrzyca - lewy dopływ Wieprza, jedna z ważniejszych rzek Wyżyny Lubelskiej. Swoje źródła ma w Sulowie (na wysokości 227 m n.p.m.). Przepływa przez Lublin. Całkowita długość rzeki wynosi 70,3 km, a powierzchnia jej dorzecza 1315,5 km. Poniżej miejscowości Spiczyn (na wysokości 152 m n.p.m.) uchodzi do Wieprza.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Równolegle rozbudowywano tabor autobusowy. W 1951 MPK otrzymało sześć Mavagów Tr-5. W 1954 w taborze znajdowało się 15 Mavagów Tr-5, osiem Ikarusów 60, dwa Stary 52 oraz dwa ostatnie powojenne nietypowe pojazdy. W latach 1956–1958 przybyło po 10 autobusów rocznie. Były to Ikarusy, Stary i pięć Sanów H-01. W 1959 przyjechało 14 Sanów i pięć autobusów Škoda 706 RTO MEX. W sumie MPK posiadało wtedy 64 autobusy i 28 trolejbusów, przy czym kursowało 28 autobusów i 10 trolejbusów. W 1960 tabor został poszerzony o 10 Sanów.

Harley-Davidson Motor Company – producent motocykli pochodzący z Milwaukee w stanie Wisconsin w USA, znany głównie z produkcji tzw. motocykli ciężkich. Ponadto przedsiębiorstwo Harley-Davidson wytwarza akcesoria motocyklowe, odzież i drobne sprzęty, takie jak noże. Prowadzi też klub Harley Owners Group zrzeszający właścicieli motocykli Harley-Davidson.Škoda już przed wojną produkowała autobusy i ciężarówki pod nazwą 706. Pod koniec lat 40. wówczas czechosłowacka firma rozpoczęła produkcje nowych modeli o tej nazwie z nadwoziem na licencji również czechosłowackiej Karosy. Produkowano także ciężarówkę o nazwie Škoda 706 R.

W 1957 funkcjonowało 13 linii, numerowanych od 0 do 16, w tym dwie trolejbusowe dzienne i jedna nocna. W 1958 było 15 linii, numerowanych od 1 do 17, w tym trzy trolejbusowe. W 1964 MPK obsługiwało 23 linie, w tym 10 trolejbusowych. Pięć lat później pojazdy kursowały na 35 liniach, w tym pięciu trolejbusowych.

Początkowo trolejbusy były holowane z zajezdni przy ul. Garbarskiej. W 1957 rozpoczęto budowę zajezdni autobusowo-trolejbusowej. Była ona zaplanowana na 100 pojazdów. Zlokalizowano ją na Helenowie. W styczniu 1960 oddano do użytku pierwszą halę, a całość inwestycji zakończono wiosną 1963.

Plac Łokietka w Lublinie – centralne miejsce Lublina, łączące Stare Miasto z ulicami: Królewską, Krakowskim Przedmieściem i Lubartowską. Na jego obrzeżu stoi Brama Krakowska i Nowy Ratusz. Plac powstał w 1611 roku po zasypaniu fos i rozplantowaniu wałów obronnych. Na pozyskanym w ten sposób placu utworzyło się dogodne miejsce targowe, na którym handlowano głównie zbożem, stosując ówczesną miarę - korzec; plac nazywano wówczas Korce. Obecna nazwa, nawiązuje do 600-lecia nadania Lublinowi praw miejskich przez króla Władysława Łokietka w 1317 roku.Aleje Racławickie w Lublinie - ulica w Lublinie łącząca centrum miasta z Rondem Honorowych Krwiodawców. Jej długość to 1,8 km.

Na początku lat 60. naukowcy z Politechniki Warszawskiej obliczyli, że w Lublinie powinno jeździć co najmniej 65 autobusów i 41 trolejbusów. W rzeczywistości jeździło ok. 20–30 autobusów i 28 trolejbusów. Tylko 40% taboru ogółem stanowiły sprawne pojazdy. W 1963 ogłoszono, że w MPK brakowało co najmniej 30 kierowców. W 1966 przedsiębiorstwu pomogli „społeczni kontrolerzy”.

Lublin (czasem jako Lublin Główny) – najważniejsza stacja kolejowa na terenie Lublina. Stacja węzłowa w Lublinie, znajdująca się przy placu Dworcowym, jest dworcem o największej liczbie odprawionych pasażerów we wschodniej Polsce. Zabytkowy dworzec, przez wielu uważany za ścisłą czołówkę Polski jeśli chodzi o wygląd zewnętrzny, wybudowany został w roku 1877. Do dzisiejszego stanu doprowadził go 10-letni remont.Jelcz PR110E – trolejbus produkowany przez polskie przedsiębiorstwa Jelcz z Jelcza-Laskowic oraz KPNA (wówczas w Słupsku) w latach 1980-1992. Konstrukcyjnie oparty został na bazie autobusu Jelcz PR110. Zbudowano łącznie 153 sztuk trolejbusów tego typu. Następcą tej serii był Jelcz 120MT, który opierał się na konstrukcji autobusu miejskiego Jelcz 120M.

Problemy komunikacji trolejbusowej i skutki kryzysu naftowego[ | edytuj kod]

Zabytkowy ZIU-9 przed Ratuszem (2012)

W połowie lat 60. sytuacja obróciła się na niekorzyść trolejbusów. Ich zakup i utrzymanie były zazwyczaj bardziej kosztowne niż zakup i utrzymanie autobusów. Lublin był wyjątkiem – różnica była mniejsza. Dodatkowo w Polsce zaczęto masowo produkować autobusy Jelcz 272 MEX, trzykrotnie tańsze od trolejbusów Škody. Inne polskie miasta zmagały się z problemami taborowymi, a jednocześnie nie planowano uruchomić krajowej produkcji trolejbusów. Władze centralne podjęły decyzję o rezygnacji z trolejbusów na rzecz autobusów. Trakcji pozbył się szereg polskich miast. W 1972 roku w Lublinie zlikwidowano sieć do Sławina przez al. Warszawską. Rozważano likwidację trakcji. W kolejnych latach zdemontowano sieć na ul. Pocztowej i 1 Maja (od pl. Bychawskiego do pl. Dworcowego).

Denominacja złotego w 1995 roku – reforma walutowa wprowadzająca w Polsce 1 stycznia 1995 nową jednostkę pieniężną o nazwie „złoty” i symbolu PLN, która zastąpiła „starego złotego” (PLZ). Jeden nowy złoty odpowiada 10 000 starych złotych. Solaris Urbino 12 electric – elektryczny autobus miejski klasy MAXI produkowany od 2013 r. przez Solaris Bus & Coach w Bolechowie-Osiedlu koło Poznania. Należy do rodziny autobusów miejskich Solaris Urbino. Od 2015 r. produkowana jest jego IV generacja, która w 2017 r. została wyróżniona tytułem Autobus Roku. W Polsce są one eksploatowane w Warszawie, Krakowie, Jaworznie, Inowrocławiu, Ostrowie Wielkopolskim i Sosnowcu.

Mimo likwidacji linii trolejbusowych MPK było w świetnym stanie. W 1971 zajęło III miejsce w międzyzakładowym współzawodnictwie przedsiębiorstw komunikacji miejskiej w kraju. Rok później zajęło II miejsce, a w 1973 I miejsce.

Kolejną zmianę przyniósł kryzys naftowy z 1973, którego skutkiem był wzrost cen ropy naftowej w Europie. Okazało się, że potrzeba alternatywy dla autobusów. W 1975 zakupiono radzieckie pojazdy ZIU 689, które zastąpiły stare Škody. Nie rozbudowywano jednak trakcji, mimo rozwoju nowych osiedli.

Kryzys taborowy[ | edytuj kod]

Kursujący do 2012 Ikarus 280.26, ul. Bohaterów Monte Cassino (2009)

W tym czasie Lublin rozwijał się, a liczba mieszkańców dochodziła do 300 tys. MPK brakowało pojazdów, brakowało też taksówek. Sposobem na załagodzenie problemu było uruchomienie pospiesznych linii obsługiwanych przez mikrobusy marki Nysa. Miało ono miejsce w 1975. Obowiązywał w nich osobny rodzaj biletów. Pojazdy mogły ruszać przed rozkładową godziną odjazdu i zatrzymywać się poza przystankami. Nysy obsługiwały siedem linii oznaczonych literami („E”, „F”, „G”, „H”, „K”, „L” i „M”).

Willys MB, potocznie znany jako jeep – wojskowy samochód osobowo-terenowy konstrukcji amerykańskiej z okresu II wojny światowej. Jego bliźniaczym wariantem, produkowanym na licencji w zakładach Ford, był Ford GPW. Oba modele były szeroko używane przez wszystkie siły alianckie podczas wojny, a następnie także przez użytkowników cywilnych w wielu krajach.Ikarus 280T jest to trolejbus powstały na bazie autobusu Ikarus 280. W zależności od wersji pojazdy zostały wyposażone w elektronikę firmy Ganz, zdemontowaną z trolejbusów ZiU-5 albo innych producentów. Trolejbusy tego typu jeżdziły w NRD, Północnej Korei i na Węgrzech. W Polsce do używanych nadwozi autobusów Ikarus 280 montowano napęd elektryczny w firmie KPNA Słupsk i tworzono trolejbus Ikarus 280E.

W październiku 1975 MPK otrzymało trzy pierwsze trolejbusy ZiU-9. Stanowiły one początek realizacji kontraktu na dostawy tych pojazdów. W 1976 tabor MPK powiększył się o 59 Autosanów, siedem Jelczy oraz dziewięć trolejbusów ZiU-9. Pozwoliło to na wydłużenie istniejących linii komunikacyjnych oraz uruchomienie nowych linii (także pośpiesznych). W okresie letnim zorganizowano tzw. zielone linie do Dąbrowy.

Stacja benzynowa (stacja paliwowa, dawniej, potocznie benzynówka) – miejsce sprzedaży paliw płynnych – głównie benzyn, także oleju napędowego oraz gazu płynnego (LPG).Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (skrót – sp. z o.o.) – forma prawna przedsiębiorstw tworzona przez jedną lub więcej osób, zwanych wspólnikami, które odpowiadają za zobowiązania przedsiębiorstwa w ograniczonym zakresie. Spotykana w licznych krajach Europy, w tym w Polsce.

W 1976 w związku z uzupełnieniem taboru ograniczono korzystanie z mikrobusów – jeździły one już tylko w godzinach szczytu. Następnie skierowano je do obsługi połączeń podmiejskich, a miejskie linie mikrobusowe zlikwidowano. Ostatnią linię mikrobusową (do Świdnika) zlikwidowano na początku 1978.

Mimo ciągłych dostaw nowych pojazdów stale odczuwalny był niedobór środków komunikacji. Ponadto dostawy taboru pogorszyły sytuację zaplecza technicznego przedsiębiorstwa, pogłębiły się trudności z parkowaniem pojazdów. W lipcu 1976 utworzono Zakład Komunikacji Miejskiej w Kraśniku, filię MPK w Lublinie. Na początek przekazano z lubelskiego zakładu 37 autobusów marki San, co pozwoliło na uruchomienie 10 linii autobusowych. W 1977 do MPK dostarczono 30 Jelczy, 27 Autosanów oraz 14 trolejbusów ZiU-9. Rok później do przedsiębiorstwa dotarło m.in. 15 nowoczesnych autobusów Jelcz Berliet PR110 oraz kolejnych sześć trolejbusów ZiU-9.

Abramowice - dzielnica Lublina w południowej części miasta; sąsiadująca z dzielnicami: Zemborzyce, Wrotków, Dziesiąta i Głusk.ZSD Nysa – polski samochód dostawczy, produkowany w latach 1958–1994 przez Zakład Samochodów Dostawczych w Nysie. Opracowany był na bazie Warszawy, mając wspólne z nią podwozie, silnik (początkowo dolnozaworowy M-20, później górnozaworowy S-21), układ jezdny oraz elementy nadwozia.

Pod koniec lat 70. MPK zwróciło się do Politechniki Lubelskiej z prośbą o opracowanie raportu na temat komunikacji miejskiej. Naukowcy z Politechniki mieli rozważyć też utworzenie trakcji tramwajowej. Opowiedzieli się również za tym, żeby ul. Zamojska (wtedy Buczka) i Krakowskie Przedmieście były dostępne wyłącznie dla komunikacji miejskiej.

Ikarus 620 - to węgierski dziewięciometrowy autobus z fabryki Ikarusa, produkowany od 1960 roku, głównie na rynek NRD i ZSRR. Ikarus 620 był kolejną wersją Ikarusa 604 prezentowanego na Targach Poznańskich w 1959 roku.Bolechowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Czerwonak, 4 km na na południe od Murowanej Gośliny, przy drodze wojewódzkiej 196 oraz linii kolejowej 356 (Poznań - Wągrowiec - Gołańcz).

Ze względu na rozwój motoryzacji i wzrastającą liczbę mieszkańców w 1980 problem stanowiło natężenie ruchu na ulicach Lublina. Zrealizowane dostawy taboru dla MPK były niższe od zaplanowanych – jedynie dostawy trolejbusów wykonano zgodnie z planem. Nie polepszyło to jednak komunikacji w mieście. Powodem była niedostosowana na taką liczbę pojazdów istniejąca wówczas trakcja trolejbusowa oraz brak kierowców. W tym samym roku w związku z postępującym kryzysem w całej Polsce rozpoczęły się demonstracje i strajki. Lubelskie MPK po raz pierwszy strajkowało 18 lipca. Komunikacja w mieście stanęła.

MAN SG 220 - seria przegubowych autobusów marki MAN, która weszła do produkcji w roku 1978 jako następca serii MAN SG 192.Bilet (franc. billet) – dokument potwierdzający uprawnienie do skorzystania z określonej usługi (np. wejścia na mecz, przejazdu autobusem), za którą uiściło się opłatę przy jego nabyciu.

Innym poważnym problemem MPK była mała zajezdnia. W 1981 trwała budowa zajezdni na Majdanie Tatarskim, jednakże z braku miejsca podjęto decyzję o tymczasowym parkowaniu części trolejbusów wzdłuż ul. Mełgiewskiej. Krytyczna sytuacja związana z brakiem części zamiennych do autobusów, w szczególności akumulatorów i opon, spowodowała zmniejszenie obsady na niektórych liniach autobusowych, skrócenie tras innych lub ich zawieszenie. Problem braku miejsc postojowych dla pojazdów MPK złagodziło nieco przejęcie terenu po starej cegielni wzdłuż ul. Nałęczowskiej.

Krzczonów – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim w gminie Krzczonów. Miejscowość jest siedzibą gminy Krzczonów i składa się z 6 części: Krzczonów-Folwark, Krzczonów-Sołtysy, Krzczonów-Wójtostwo, Lipniak, Rynek i Skałka.Solaris Urbino 18 – niskopodłogowy autobus przegubowy z serii Solaris Urbino przeznaczony dla komunikacji miejskiej, produkowany przez polską firmę Solaris Bus & Coach S.A. z Bolechowa koło Poznania. Jest drugim (po Solaris Urbino 12) modelem marki Solaris pod względem liczby sprzedanych egzemplarzy. Od 2005 produkowana jest trzecia generacja Urbino 18. Obok modelu podstawowego zasilanego silnikami wysokoprężnymi spełniającymi normę emisji spalin Euro 5, produkowane są wersje spełniające ostrzejsze normy EEV oraz zasilane gazem CNG lub z napędem hybrydowym drugiej generacji.

W 1984 przekazano do użytku pierwszą część nowej zajezdni na Majdanie Tatarskim. Przygotowano tam place postojowe dla 300 autobusów, stację paliw, lakiernię, halę obsług codziennych, stację diagnostyczną, magazyny i zaplecze socjalne. W 1985 w nowej zajezdni na Majdanie Tatarskim oddano do użytku halę napraw głównych ze stanowiskami naprawczymi, blacharskimi, nauki zawodu i częścią socjalną dla zatrudnionej załogi. W 1989 brakowało ponad 100 kierowców, aby można było wykorzystać w pełni posiadany tabor MPK. Spowodowane to było niskimi zarobkami, które przedsiębiorstwo oferowało pracownikom.

Kośminek - dzielnica Lublina we wschodniej części miasta. Składa się z właściwego Kośminka, Majdanka, osiedli Maki i Wyzwolenie-Południe.Jelcz 021 – przegubowy autobus miejski produkowany w seryjnie latach 1967–1979 przez polską firmę Jelcz w Jelczu (obecnie Jelczu-Laskowicach) koło Oławy.

W 1986 uruchomiono dwie linie pospieszne. Decyzję o utworzeniu takich linii poprzedziły konsultacje, w ramach których pasażerowie zgłaszali propozycje co do przebiegu tras. W efekcie powstały trasy łączące osiedla mieszkaniowe na Czechowie i Czubach z zakładami przemysłowymi we wschodniej części miasta. Przystanki końcowe linii „A” wyznaczono na ul. Koncertowej i ul. Grygowej. Autobusy zatrzymywały się jedynie na siedmiu przystankach pośrednich. Z kolei przystanki końcowe linii „B” znajdowały się na ul. Wojciechowskiej i ul. Metalurgicznej. Na tej linii było 10 przystanków pośrednich. W obydwu liniach obowiązywał osobny rodzaj biletów, a bilety na zwykłe linie były nieważne. Szybko okazało się, że linie pośpieszne nie cieszyły się popularnością. Istniały tylko kilka miesięcy. Od tamtego czasu nie wznawiano linii pośpiesznych w Lublinie.

Jelcz M121I (od 2006 roku zwany również Jelcz Mastero) - niskowejściowy autobus miejski produkowany w latach 2005-2008 przez firmę Jelcz w Jelczu-Laskowicach.Autosan A0808MN Sancity – niskowejściowy autobus miejski klasy midi produkowany od jesieni 2008 do połowy 2009 roku w Sanoku przez firmę Autosan. Jego poprzednikiem produkowanym z wykorzystaniem podwozia firmy Autosan był model Jelcz M083C Libero, a następcami są nieco zmodernizowane modele Autosan M09LE Sancity i Autosan Sancity 9LE. A0808MN Sancity oraz jego późniejsze wersje przeznaczone są do przewozów na liniach miejskich i trasach podmiejskich o niewielkim obciążeniu.

W 1988 zakupiono nowe fabrycznie trolejbusy Jelcz PR110E, produkowane w Polsce. Dostawy kolejnych pojazdów trwały cztery lata i umożliwiły wycofanie starych ZIU. W 1990 roku po raz pierwszy od wielu lat wydłużono sieć trolejbusową przez al. Kraśnicką na Węglin.

1990–2004[ | edytuj kod]

Zmiany ustroju gospodarczego wpłynęły na zarządzanie lubelską komunikacją miejską. W sierpniu 1991 MPK w Lublinie przestało funkcjonować jako przedsiębiorstwo państwowe i 1 września 1991 zaczęło działalność jako zakład budżetowy.

Volvo 7700 – niskopodłogowy autobus miejski, produkowany od 2003 roku przez szwedzką firmę Volvo. Model ten jest produkowany w fabryce firmy Volvo Polska we Wrocławiu. Volvo 7700 powstaje również w odmianie zasilanej gazem CNG – Volvo 7700 CNG.Jelcz – polskie przedsiębiorstwo motoryzacyjne z siedzibą w Jelczu-Laskowicach w powiecie oławskim na Dolnym Śląsku oraz marka samochodów ciężarowych i autobusów przez nie produkowanych. Od lat 50 XX wieku do 2001 roku samochody pod marką Jelcz były produkowane przez Zakłady Samochodowe Jelcz SA (dawniej Jelczańskie Zakłady Samochodowe), a następnie przez spółki zależne: Jelcz-Komponenty, Jelcz-Samochody ciężarowe i Jelcz-Autobusy. Produkcja autobusów nie jest aktualnie kontynuowana z powodu postawienia ZS Jelcz SA w stan upadłości.

Komunikacja miejska miała w tym okresie problemy finansowe. Zlikwidowano szereg linii, w tym większość podmiejskich. W tej sytuacji zaczęli działalność przewoźnicy prywatni. Pierwsza linia, uruchomiona w 1990, przebiegała z os. Szymanowskiego do ul. Hempla (od 2017 ulica ta nosi nazwę Zesłańców Sybiru). W kolejnych latach przewoźnicy prywatni zaczęli konkurować z MPK. Jeździli po najpopularniejszych trasach obsługiwanych przez MPK w godzinach, kiedy z komunikacji korzysta najwięcej pasażerów.

Ikarus 280 – to węgierski autobus przegubowy z fabryki Ikarusa. Na początku lat 90. montowane były one również w Wałbrzychu.Strajki lubelskie 1980, Lubelski Lipiec, Świdnicki Lipiec – fala strajków i protestów pracowniczych, które w dniach 8-24 lipca 1980 objęły ponad 150 zakładów pracy na Lubelszczyźnie, z czego 91 w Lublinie. Pracownicy domagali się cofnięcia podwyżek cen artykułów żywnościowych, podwyżek płac, poprawy warunków pracy oraz w kilku przypadkach niezależności działania związków zawodowych. W WSK Świdnik i w FSC Lublin protesty zakończyły się pisemnymi porozumieniami robotników z władzami. Protesty określane mianem Lubelskiego Lipca 1980 otworzyły drogę do lepiej przygotowanych i przeprowadzonych strajków sierpniowych na Wybrzeżu.

Problemy finansowe były też przyczyną zmian cen biletów. Z powodu hiperinflacji ceny biletów zmieniały się kilka razy w ciągu roku. W kwietniu 1989 bilet normalny kosztował 26 zł, w marcu 1990 – 400 zł, w czerwcu 1991 – 1500 zł, a w marcu 1993 – 4000 zł. 1 lipca wprowadzono nowe bilety jednorazowe. Były one ważne przez 10, 20 i 60 minut od skasowania. Ich ceny wynosiły: 4000, 6000 i 10000 zł. W 1995 miała miejsce denominacja złotego. W związku z tym nowe ceny biletów wynosiły: 40 i 60 gr oraz 1 zł.

Trolejbusy w LublinieLublin ma jedną z trzech czynnych sieci trolejbusowych w Polsce (obok Gdyni i Tychów). Obecnie dzielnice Lublina łączy osiem linii trolejbusowych. Przewoźnikiem na liniach trolejbusowych jest Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Lublin sp. z o.o.San H100 – autobus międzymiastowy, zaprojektowany z myślą o PKS (podtyp A) lub dla przedsiębiorstw komunikacji miejskiej (podtyp B), zaprezentowany po raz pierwszy w roku 1966, wytwarzany seryjnie w latach 1967-1974 (wersja miejska produkowana była tylko do roku 1973) przez Sanocką Fabrykę Autobusów (SFA). Był następcą modeli San H01, San H25 oraz San H27.

Na początku lat 90. XX w. na ulicach Lublina pasażerów przewoziły trzy trolejbusy przegubowe Ikarus 280E zbudowane na bazie autobusów Ikarus 280. Od 1993 roku na trolejbusy przebudowano 4 posiadane autobusy Fiat 418AC. Eksploatowano je do 1999 roku. Odzyskiwano też pojazdy ze zlikwidowanych sieci trolejbusowych w Dębicy, Warszawie i Słupsku.

I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.Jelcz M125M (nazwa handlowa do 2001 r. Dana, potem Vecto) - dwunastometrowy, pierwszy w pełni niskopodłogowy autobus w całości zaprojektowany przez konstruktorów Z.S. Jelcz S.A. w Jelczu-Laskowicach (tym samym pierwszy polski autobus w 100% niskopodłogowy). Był produkowany w latach 1998-2006, pozostawał w ofercie firmy Jelcz do 2008 roku.

W latach 1992–1998 uruchomiono system biletów okresowych, uruchomiono system biletów jednorazowych czasowych, zaczęto świadczyć usługi w zakresie przewozów osób niepełnosprawnych oraz wprowadzono do eksploatacji pierwsze autobusy niskopodłogowe (Jelcze M121).

W 1994 część Krakowskiego Przedmieścia, od pl. Litewskiego do ul. Kapucyńskiej, została zamknięta dla ruchu kołowego i przekształcona w deptak. Kursującym tamtędy autobusom zmieniono trasy, a linie trolejbusowe zlikwidowano. Nie ustawiono trakcji trolejbusowej na trasie alternatywnej – z Krakowskiego Przedmieścia przez ul. 3 Maja na al. Solidarności. Spowodował to sprzeciw służb konserwatorskich wobec stawiania słupów trakcyjnych na tej trasie. W rezultacie zmniejszył się udział trolejbusów w systemie komunikacyjnym miasta.

Bedford – miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii, ośrodek administracyjny hrabstwa Bedfordshire, nad rzeką Great Ouse. W 2001 roku liczyło 82 448 mieszkańców, natomiast razem z miastem Kempston tworzy aglomerację liczącą 101 928 mieszkańców.Kurów – osada gminna w powiecie puławskim, województwo lubelskie, leżąca nad rzeką Kurówką oraz na pograniczu Wysoczyzny Lubartowskiej i Płaskowyżu Nałęczowskiego.

W późniejszych latach ze względu na kryzys taborowy ponownie planowano likwidację sieci trakcyjnej. Jednakże w 2000 przedłużono trakcję trolejbusową od pętli na ul. Lubartowskiej do ulicy Chodźki.

1 stycznia 1998 r. stało się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością.

W drugiej połowie lat 90. na terenie Lublina było ponad 540 przystanków komunikacji miejskiej. W sumie MPK korzystała z prawie 630 przystanków na terenie miasta i poza jego granicami. Ponad połowa z nich była wyposażona jedynie w słupek. Na pozostałej części stały wiaty różnych rodzajów. 15% przystanków było wyposażonych w wiaty niestandardowe, inne niż dwóch głównych typów.

Organizacja pozarządowa – organizacja obywatelska (założona przez obywateli lub ich organizacje) działająca z własnej inicjatywy na rzecz wybranego interesu publicznego i niedziałająca dla osiągnięcia zysku. W prawie międzynarodowym, w odróżnieniu od organizacji międzyrządowych, organizacje pozarządowe grupują nie państwa lecz osoby fizyczne lub prawne, i to z reguły z różnych krajów (najczęściej przyjmuje się, że minimum z trzech). Działają w oparciu o prawo krajowe siedziby organizacji, a powstają w wyniku nie umowy międzynarodowej, ale umowy cywilnoprawnej.Piaski (dawniej Piaski Luterskie lub Piaski Wielkie) – miasto w woj. lubelskim, w powiecie świdnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Piaski, położone nad rzeką Giełczew. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. lubelskiego.

Długo nie było norm dotyczących wszystkich przewoźników – prywatnych i MPK. Pierwszą taką decyzję władze miejskie podjęły w 2002. Połączenia prywatne pojawiły się we wspólnych z MPK rozkładach jazdy. Ponadto przewoźników prywatnych skierowano do obsługiwania także mniej rentownych linii. Zaczęli oni świadczyć usługi przez dłuższą część doby oraz w dni wolne od pracy.

Ursus A - rodzina polskich samochodów i autobusów z okresu międzywojennego produkcji Zakładów Mechanicznych Ursus w Warszawie.Jelcz 120MT - trolejbus produkowany w latach 1997-2000 przez polską firmę Jelcz, gdyńskie PNTKM oraz MPK Lublin. Jest następcą modelu Jelcz PR110E.

Po wstąpieniu do UE[ | edytuj kod]

W 2006 rozpoczęto budowę sieci na ul. Głębokiej (od ulicy Filaretów do Wileńskiej), Wileńskiej, Bohaterów Monte Cassino, Armii Krajowej i Orkana. Przy budowie trasy zastosowano najnowocześniejsze rozwiązania techniczne: elastyczną sieć na wysięgnikach, szybkoprzejezdne łuki i zwrotnice. Nową trasę oddano do użytku w 2007, kierując tamtędy trolejbusy linii 153.

Lubelska Fabryka Samochodów Ciężarowych (nazwa nadana 1 stycznia 1951 r.) – razem ze świdnicką Wytwórnią Sprzętu Komunikacyjnego były największymi zakładami przemysłowymi na Lubelszczyźnie. Lubelska FSC pod względem ilości i wartości produkcji zajmowała jedno z pierwszych miejsc w kraju w branży motoryzacyjnej.Saurer – dawne szwajcarskie przedsiębiorstwo produkujące autobusy, trolejbusy i samochody ciężarowe, które miało swoją siedzibę w mieście Arbon w Szwajcarii.

W kwietniu 2008 dobudowano lewoskręt dla trolejbusów z alei Piłsudskiego w ulicę Narutowicza. Dzięki temu trolejbusy linii 153 w kierunku Węglina zaczęły jeździć zmienioną trasą, a ponadto znów wykorzystywany jest liniowo odcinek w ulicach Narutowicza, Głęboka i Filaretów w kierunku LSM, nieużywany od 2004, czyli od likwidacji linii 157.

Stary cmentarz żydowski w Lublinie – kirkut będący najstarszym cmentarzem żydowskim znajdującym się w Lublinie i jednym z najstarszych cmentarzy żydowskich w Polsce, a znajdujące się tam macewy stanowią jedne z najcenniejszych zabytków Polski i Europy. Cmentarz zajmuje powierzchnię ok. 1 ha, znajduje się na nim ponad 60 macew, z których najstarsza pochodzi z 1541.Škoda 8Tr to typ czechosłowackiego trolejbusu. Był produkowany od połowy lat 50. do początku 60. lat XX wieku przez zakład Škoda w Pilznie a później w Ostrovie (od roku 1960).

W 2009 został powołany Zarząd Transportu Miejskiego w Lublinie, który organizuje komunikację miejską. Wspólna taryfa biletowa objęła wszystkich przewoźników na liniach miejskich. W tym samym roku Zarząd Transportu Miejskiego wprowadził jednolite barwy czerwono-biało-zielone (barwy miejskie) dla wszystkich pojazdów MPK, jak również przewoźników prywatnych. Te barwy wygrały w ankietach przeprowadzonych na stronach internetowych gazet lubelskich.

Rury – dzielnica Lublina w południowo-zachodniej części miasta. Rozwinęła się na wyżynnych terenach dawnych pól miejskich rozciągających się do Konopnicy. Od 23 lutego 2006 r. także dzielnica administracyjna miasta, która oprócz samych Rur, obejmuje również prawie całą dzielnicę LSM.Politechnika Lubelska – państwowa wyższa uczelnia techniczna w Lublinie. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 14. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a na świecie 1726. pośród wszystkich typów uczelni.

W 2011 zaczęto realizować program rozwoju sieci trolejbusowej. Zbudowano nowe odcinki sieci trakcyjnej oraz zakupiono dziesiątki pojazdów. W 2014 Lublin, jako pierwsze polskie miasto, kupiło fabrycznie nowe, niskopodłogowe trolejbusy przegubowe. Projekt modernizacji i rozbudowy sieci oraz zakup taboru trwał do roku 2015.

W 2021 dokonano szeregu zmian dotyczących taryfy i zakupu biletów. Zmieniono ceny i ważność czasową biletów. Wprowadzono też opłaty od liczby przejechanych przystanków (taryfę przystankową). Umożliwiono zakup biletów okresowych na dowolną liczbę dni. Pojazdy zostały wyposażone w kasowniki do płatności zbliżeniowych. Kasowniki te wydają bilety elektroniczne (nie drukują biletów). Dodatkowo poszerzono drugą strefę taryfową o miejscowości z wszystkich podlubelskich gmin.

LSM (skrót od Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowej) – dzielnica (nie administracyjna) Lublina, położona na południowy zachód od centrum miasta. 23 lutego 2006 r. prawie cała dzielnica została włączona w skład nowej dzielnicy administracyjnej Rury. Od północy przylega do niej Miasteczko Akademickie, a od południa – Czuby. Po wschodniej stronie dzielnicy ma swoją siedzibę Politechnika Lubelska.Jelcz 120M – seria 12-metrowych, średniopodłogowych autobusów miejskich o trzech dwuskrzydłowych drzwiach o układzie 2-2-2 produkowanych przez zakłady Jelcz w Jelczu-Laskowicach w latach 1992-2007.

W tym samym roku rozpoczęto konsultacje w sprawie zmiany układu połączeń. Nowy układ ma funkcjonować od 2023. Uwzględni on dworzec metropolitalny jako centralny węzeł przesiadkowy (działający od 2022) oraz pierścień węzłów przesiadkowych znajdujących się na obrzeżach Lublina. Zmiana układu będzie przeprowadzona we współpracy z przedstawicielami dzielnic administracyjnych, Politechniką Lubelską i ościennymi gminami.

Trolejbusy ZiU-9 (ЗиУ-9) są produkowane w Rosji (przed 1991 w Związku Radzieckim) od 1971. Były często używane w Polsce w czasach Polski Ludowej, ale zostały wycofane w Polsce w latach 90. XX wieku (w Polsce można zobaczyć przebudowany na bar trolejbus ZiU-9 na ulicach w Lublinie). Są one nadal często używane w państwach dawnego Związku Radzieckiego. Wyprodukowano około 42000 trolejbusów tego modelu. ZiU to skrót od Zawod imieni Uritskogo. Zakład ten znajduje się w mieście Engels. Kilka innych fabryk w Rosji i na Białorusi produkuje bardzo podobne trolejbusy. Trolejbusy te obecnie oznaczone są jako ZiU-682, natomiast sam zakład od 1996 roku nosi nazwę Trolza.Jelcz M121E, to niskowejściowy trolejbus, produkowany przez polską firmę Jelcz, gdyńskie PNTKM oraz MPK Lublin. Jest kontynuacją modelu Jelcz 120MT.

Inwestycje w tabor po 2004[ | edytuj kod]

Inwestycje w tabor autobusowy[ | edytuj kod]

Jelcz M121M, ul. Choiny (2008)
Solaris Urbino 12 na ul. Józefa Elsnera (2009)
Solaris Urbino 18 na os. Widok (2015)

W 2008 MPK unowocześniło tabor 20 autobusami marki Solaris Urbino 12 III. W 2012 wycofano z eksploatacji ostatnie Ikarusy przegubowe 280.26, których w 1990 było 122 sztuk, w 2003 – 66, w 2007 – 33 sztuki, a w 2010 – 10. Zastąpione zostały przez 12-metrowe Mercedesy 0405N z końca lat 90. i nowe zakupione Solarisy Urbino 12III.

Bronowice – dzielnica Lublina we wschodniej części miasta, od 23 lutego 2006 roku stanowi również dzielnicę administracyjną miasta. Sąsiaduje z następującymi jednostkami: Stare Miasto, Tatary, Felin, Kośminek, Za Cukrownią.Zarząd Transportu Miejskiego w Lublinie – gminna jednostka budżetowa powołana 1 stycznia 2009 r. Uchwałą Rady Miasta Lublin. Przedmiotem działania Zarządu Transportu Miejskiego w Lublinie jest organizacja i zarządzanie komunikacja miejską. ZTM obejmuje swą działalnością teren Miasta Lublin oraz Gmin i Powiatów, z którymi Miasto zawarło porozumienie dotyczące realizacji transportu zbiorowego.

Na początku 2009 MPK ogłosiło przetarg na 20 nowych 12-metrowych i 10 18-metrowych przegubowych autobusów. Wygrał autobus Mercedes Conecto. Jednakże przetarg zrealizowano tylko w części dotyczącej pojazdów 12-metrowych. W taborze znalazły się dwa zakupione w grudniu 2008 12-metrowe Mercedesy Conecto. Testowany był Volvo 7700.

Chevrolet – amerykańska marka motoryzacyjna należąca do koncernu General Motors, której samochody dostępne są w ponad 140 krajach na całym świecie. Jest czwartą najczęściej kupowaną marką samochodów na świecie.Jelcz L11 - polski autobus lokalny produkowany przez Jelczańskie Zakłady Samochodowe w Jelczu-Laskowicach w latach 1987 - 1989. Pojazdy tego typu były przeznaczone do obsługi linii lokalnych, użytkowane były głównie przez PKS oraz większe zakłady MKS.

W 2011 ZTM w Lublinie rozstrzygnął przetarg na dostawę 80 sztuk nowych pojazdów. Część na 53 12-metrowe autobusy wygrało przedsiębiorstwo Autosan z modelem Autosan Sancity 12LF, a 27 przegubowych dostarczył Mercedes z modelem Mercedes-Benz O530 G. W 2011 przyjechało 20 Autosanów Sancity 12LF oraz wszystkie 27 Mercedes-Benz O530 G. W 2012 dojechały kolejne 23 sztuki Autosanów. Ostatnia dostawa wielkości 10 sztuk została dostarczona w 2013.

GAZ (ros. ГАЗ, skrót od Горьковский автомобильный завод) - marka radzieckich i rosyjskich samochodów produkowanych przez fabrykę Gorkowskij Awtomobilnyj Zawod (Gorkowska Fabryka Samochodów) w Niżnym Nowogrodzie (w latach 1932-1990 noszącym nazwę Gorki, stąd nazwa fabryki). Pod marką GAZ produkowane były samochody osobowe, ciężarowe i terenowe. Fabryka wytwarzała również pojazdy wojskowe.Aleja Warszawska w Lublinie - arteria komunikacyjna w Lublinie łącząca Rondo Honorowych Krwiodawców z północno-zachodnimi granicami miasta o długości 4 km. Ulicą przebiegają drogi: 12, 17, E372. W przyszłości będzie alternatywną drogą wylotową na Warszawę, a jej rolę zajmie przedłużona Aleja "Solidarności".

W związku z dostawami nowych pojazdów od 2011 do połowy 2014 zaprzestano eksploatować 77 autobusów, w tym: Ikarus 260 – 7 szt., Ikarus 280.26 – 10 szt., Jelcz M11 – 30 szt., Neoplan 4020 – 11 szt., Jelcz M125M – 2 szt., Kapena Thesi City – 7 szt., Jelcz L11 – 1 szt., Jelcz 120M – 2 szt., Jelcz M181MB – 1 szt., Jelcz M121M- 6 szt., oraz 45 trolejbusów, Jelcz PR110 – 38 szt., Jelcz 120MT – 6 szt., Jelcz M121E – 1 szt.

Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.Ulica Mełgiewska w Lublinie - jedna z głównych ulic Lublina, łącząca Trasę W-Z ze wschodnią granicą miasta, dalej ulica prowadzi do Świdnika i do Mełgwi, od której nazwa ulicy pochodzi. Trasa jest na odcinku od Trasy W-Z do pętli MPK przy skrzyżowaniu z ulicą Hajdowską dwujezdniowa i posiada dwa pasy ruchu w każdą stronę. Na odcinku od Trasy W-Z do ulicy Turystycznej przebiega droga krajowa nr 82, na pozostałym odcinku droga wojewódzka nr 822. Trasa na odcinku dwujezdniowym została wyremontowana. Ulica na odcinku od pętli trolejbusowej do ul. Metalurgicznej jest poszerzona do przekroju 2x2 (dwujezdniowa, po 2 pasy ruchu), ma być ważną drogą prowadzącą do lubelskiego portu lotniczego i dalej, do Obwodnicy Lublina. Na skrzyżowaniu z ul. Metalurgiczną powstanie węzeł drogowy.

W 2012 ZTM rozstrzygnął przetarg na dostawę 20 sztuk autobusów klasy mini. Wygrało przedsiębiorstwo Autosan z modelem Autosan Sancity 9LE. Wszystkie pojazdy dostarczono w 2012.

1 maja 2014 po Lublinie zaczęło kursować 8 pojazdów 12 metrowych przewoźnika PKS Zielona Góra oraz od 1 października 10 pojazdów 18-metrowych. Po roku pojawiły się problemy ze względu na zły stan techniczny pojazdów oraz niewykonywanie kursów. Umowa została rozwiązana 8 marca 2016.

W 2015 ZTM w Lublinie rozstrzygnął przetarg na świadczenie usług 18 autobusami przegubowymi. Wygrało przedsiębiorstwo Meteor Irex-1 i zaproponowało świadczenie usług Solarisem Urbino 18 III generacji. Również w tym otwarto nową zajezdnię przy ul Grygowej, z halą o powierzchni 2,5 tys. m. Także w tym roku dokonano zmian w kursowaniu linii autobusowych i trolejbusowych.

Narodowe Święto Odrodzenia Polski – najważniejsze polskie święto państwowe w okresie Polski Ludowej, obchodzone co roku 22 lipca (do 1990), na pamiątkę podpisania Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego w 1944 roku i odrodzenia Polski po II wojnie światowej.Ulica Głęboka w Lublinie – jedna z ważniejszych arterii Lublina łącząca al. Kraśnicką na osiedlu Helenów z ul. G. Narutowicza w Śródmieściu. Ulica stanowi północną granicę osiedla LSM (dzielnicy Rury) i południową granicę osiedla Miasteczka Akademickiego (dzielnica Wieniawa), a także południową granicę Śródmieścia. Długość trasy to 2,5 km.

Od 2016 do obsługi linii komunikacji miejskiej skierowano 30 fabrycznie nowych autobusów marki Mercedes Conecto. Firma Warbus rozpoczęła świadczenie usług na zlecenie ZTM w Lublinie 20 autobusami 18 metrowymi i 10 o standardowej długości 12 metrów. Kontrakt został zawarty na 8 lat.

W lutym 2018 roku po Lublinie zaczęło kursować 15 wydzierżawionych przez MPK Lublin na 10 lat autobusów marki Solaris Urbino 18 III generacji wyposażonych w silniki spełniające normy spalin Euro 6. 20 lutego MPK Lublin podpisało umowę z Konsorcjum URSUS BUS S. A. oraz mLeasing Spółka z o.o. na dzierżawę dziesięciu 12-metrowych autobusów na czas 10 lat. Pierwsza partia nowych autobusów miała zostać oddana do użytku w czerwcu 2018. Miały one zastąpić najstarsze pojazdy – Neoplany i Jelcze.

Autosan – marka polskich autobusów, produkowanych niegdyś w „Sanockiej Fabryce Autobusów „Autosan””, a od 1991 roku w przedsiębiorstwie „Autosan S.A.” w Sanoku.Jelcz PR110 – polski autobus miejski, produkowany w latach 1975-1992 przez polską firmę Jelcz w Jelczu (obecnie Jelczu-Laskowicach) koło Oławy na licencji francuskiego Berlieta. Model ten stanowi licencyjną modernizację francuskiego autobusu Berliet PR100. Przeznaczony dla komunikacji miejskiej.

Na początku wakacji w 2019 roku w spółce Warbus występowały już niemałe problemy finansowe. Firma zapowiedziała odstąpienie od umowy przewozowej na samym początku sierpnia 2019, jednak już 17 lipca Warbus nagle poinformował lubelski ZTM o tym, że od następnego dnia na miasto nie wyjedzie 30 autobusów tego przewoźnika, w tym 20 przegubowych. Następstwem tego było utrudnienia kursowania 16 linii. Sprowadzono także 28 używanych autobusów Jelcz M121MI4 z Warszawy. Na początku 2021 roku Solaris dostarczył 5 z 15 zamówionych Solarisów Trollino 18 IV generacji, które trafiły na linie 158 i 160. Na początku października 2021 roku debiut zaliczyło 20 elektrycznych autobusów Solaris Urbino 12 electric.

Jelcz 120MM - to dwunastometrowy, średniopodłogowy autobus miejski o 3 dwuskrzydłowych drzwiach o układzie 2-2-2. Produkowany był w latach 1992-1995 przez Jelczańskie Zakłady Samochodowe w Jelczu-Laskowicach.Škoda 9Tr – trolejbus produkowany przez czeską firmę Škoda, następca modelu Škoda 8Tr. Na pierwszy rzut oka nowy trolejbus różniło od poprzednika znacznie bogatsze przeszklenie. W przedniej i tylnej części wprowadzono duże, panoramiczne szyby. Zastosowano koła jezdne systemu Trilex (tzw. "gwiazdowe"). Wiele elementów oraz detali nadwozia zapożyczono, w ramach unifikacji, od autobusu Škoda-Karosa 706RTO. Trolejbusy Škoda 9Tr były eksportowane także do innych krajów RWPG. Stanowiły m.in. podstawę taboru w wielu miastach Związku Radzieckiego. Szczególnie ciekawym rozwiązaniem było łączenie dwóch trolejbusów 9Tr w pojazd członowy. W pierwszym z nich siedział kierowca zespołu, natomiast podniesione pałąki drugiego zasilały silniki obu członów.

Inwestycje w tabor trolejbusowy[ | edytuj kod]

Jelcz PR110E z 1991 roku jako trolejbus linii 153 na nowym odcinku trakcji na ul. W. Orkana. Widok z Galerii „Orkana” (2008)
Bogdan/Ursus T701.16 linii 155 na ul. Zana (2013)
Ursus CS18T na ul. Zana (2018)
Ursus CS18T na al. gen. Władysława Andersa (2021)

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne ma 129 trolejbusów, wśród których znajdują się pojazdy marek Solaris, Ursus, Bogdan/Ursus, Jelcz i MAZ. Przedsiębiorstwo ma także sprawny radziecki trolejbus ZiU-9. Jest to ostatni spośród wycofanej z użytkowania w ostatnich latach dość pokaźnej liczby tych pojazdów wprowadzanych w Lublinie od roku 1975. Został on wyremontowany w 2003. W sezonie obsługuje turystyczną linię „T”.

Komunikacja miejska w Kraśniku – system miejskich linii komunikacyjnych w Kraśniku, obsługiwany przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Kraśniku oraz kilka firm prywatnych.Ikarus 260 – jedenastometrowy węgierski autobus z fabryki Ikarusa. Jest on użytkowany głównie w krajach byłego RWPG. Łącznie wszystkich odmian Ikarusa 260 w latach 1971-2002 zbudowano 73547 sztuk, z czego około 1/3 została wyeksportowana do ZSRR.

W 2007 roku zakupiono do Lublina trzy nowoczesne niskopodłogowe trolejbusy Solaris Trollino 12M. Były to pierwsze nowoczesne trolejbusy w Lublinie. Zakupiono je w ramach budowy nowego odcinka na Czubach. Od 5 czerwca 2008 po Lublinie kursuje kolejny trolejbus tej marki zakupiony w ramach budowy nowego odcinka.

W 2009 dostarczono kolejny trolejbus Solaris Trollino 12AC, którego zakup (podobnie jak budowę nowego odcinka sieci) dofinansowała Unia Europejska. W tym samym roku w lubelskich warsztatach MPK rozpoczęła się budowa trolejbusu na nadwoziu białoruskiego autobusu MAZ 203, testowanego w grudniu 2008. Trolejbus w październiku 2009 wyjechał na ulice Lublina i rozpoczął etap homologacji. W 2010 rozpoczął służbę liniową.

Neoplan N4020, Neoplan N4020NF, Neoplan N4020td, to miejski autobus niskowejściowy, produkowany w latach 1988-1999 przez fabryki firmy Gottlob Auwärter GmbH & Co. oraz zakłady licencyjne.Mavag TR5 – autobus miejski, produkowany przez węgierską firmę Mavag. Po II wojnie światowej ten model zakupiła Warszawa (dla uzupełnienia stołecznego taboru, w którym używano wówczas francuskich chausson) i inne polskie miasta.

Od listopada 2009 r. lubelskie trolejbusy mają czterocyfrowe numery taborowe, rozpoczynające się cyfrą „3”. Wcześniej miały trzycyfrowe, nadawane po kolei, razem z kolejnymi dostawami. Po zmianie numeracji dodano „3” na początek starego numeru. Jeden z lubelskich trolejbusów miał numer 1223.

W 2011 r. na miasto wyjechały kolejne 3 nowe trolejbusy złożone w warsztatach MPK, Jelcz M121M. Od kwietnia 2011 zakupiono 30 kolejnych nowoczesnych trolejbusów marki Solaris Trollino 12S oraz 20 12-metrowych klimatyzowanych trolejbusów Solaris Trollino 12MB. Te pierwsze zostały wyprodukowane przez czeski koncern Skoda Electric na bazie Solarisa Trollino 12AC z Bolechowa. Te drugie mają dodatkowy napęd spalinowy, który nie wymaga czerpania energii przez pewien czas z sieci trakcyjnej nad jezdnią. Pojazdy są niskopodłogowe oraz są fabrycznie pomalowane w barwy miejskie Lublina. Wszystkie pojazdy zostały dostarczone w 2013 roku.

Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej Zielona Góra Sp. z o.o. – polskie przedsiębiorstwo transportowe z siedzibą w Zielonej Górze Ulica Władysława Kunickiego w Lublinie - główna ulica w Lublinie łącząca plac Bychawski z ulicą Abramowicką. Jest częścią drogi wojewódzkiej nr 835. Przy ulicy jest zwarta zabudowa kamienic. Arteria od skrzyżowania z nową ulicą Dywizjonu 303 do końca w kierunku Abramowic ma po 2 pasy ruchu w każdą stronę, w rejonie skrzyżowań więcej. W rejonie skrzyżowania z nową ulicą Dywizjonu 303 i na odcinku od Zemborzyckiej do Mickiewicza jest dwujezdniowa.

Oprócz trolejbusów z napędem spalinowym rozstrzygnięto przetarg na dostawę 38 sztuk nowych, niskopodłogowych trolejbusów 12-metrowych z dodatkowym zasilaniem bateryjnym umożliwiającym jazdę poza siecią trakcyjną na krótkich odcinkach. Zwycięzcą przetargu okazało się polsko-ukraińskie konsorcjum firm Ursus i Bogdan, którego ukraińska strona miała dostarczyć nadwozie do Lublina, a polska firma Ursus miała zająć się montażem instalacji i wyposażeniem wnętrza pojazdów. Od 2013 kursuje pierwsze 5 trolejbusów Bogdan/Ursus T70116. 12 kolejnych dostarczono w 2014, a pozostałe 21 w 2015.

Ulica Władysława Orkana w Lublinie – jedna z ulic w Lublinie, w południowej części miasta, rozpoczynająca się skrzyżowaniem z ulicą Roztocze w pobliżu Alei Kraśnickiej a kończąca się skrzyżowaniem z ulicą Armii Krajowej. Ulica rozdziela dwa lubelskie osiedla - Łęgi i Błonie w dzielnicy Czuby Północne. Ulica posiada po dwa pasy ruchu w każdym kierunku.Ulica Zamojska w Lublinie jest ulicą o średnim natężeniu ruchu w centrum miasta i głównym szlakiem łączącym Stare Miasto z południowymi dzielnicami.

ZTM Lublin rozstrzygnął również przetarg na dostawę 12 sztuk 18-metrowych trolejbusów z dodatkowym napędem bateryjnym. Wygrała firma Solaris z pojazdem Solaris Trollino 18. Pojazdy są niskopodłogowe i klimatyzowane. Lubelska sieć trolejbusowa jako jedyna z trzech istniejących w kraju posiada trolejbusy przegubowe. Dostawa pierwszych 6 sztuk pojazdów nastąpiła w maju 2014 r., a kolejnych 6 jesienią tego roku.

Ulica Gabriela Narutowicza w Lublinie - jedna z ulic w centrum Lublina zaczynająca się na Placu Wolności, a kończąca przy skrzyżowaniu z ul. Głęboką, przy granicy Śródmieścia z LSM. Długość ulicy to 1,2 km.MAN SG 192 (do 1972 roku MAN 890 SG) – seria autobusów miejskich marki MAN produkowanych w Niemczech w latach 1970-1980. Autobus spełniał standardy VÖV; należy do pierwszej generacji autobusów MAN.

Do maja 2015 r. cały tabor trolejbusowy w Lublinie obsługiwała zbudowana w latach 60. zajezdnia przy al. Kraśnickiej na Helenowie. Od połowy lat 80., kiedy dokonano podziału taboru między zajezdnię Helenów i ukończoną w 1986 zajezdnię przy ul. Grygowej na Majdanie Tatarskim, ta pierwsza stała się właściwą zajezdnią trolejbusową. W drugiej obsługiwane są tylko autobusy. Wcześniejsze zajezdnie trolejbusowe mieściły się przy ul. Garbarskiej, Lipowej oraz Młyńskiej (teren dworca południowego PKS).

Solaris Urbino 12 – niskopodłogowy autobus z serii Solaris Urbino przeznaczony dla komunikacji miejskiej, produkowany od 1999 roku przez polską firmę Solaris Bus & Coach S.A. z Bolechowa koło Poznania. Obecnie powstają modele trzeciej generacji. Od 2010 roku jest produkowana wersja z napędem hybrydowym, od 2013 roku będzie powstawać wersja z napędem wyłącznie elektrycznym.Mercedes-Benz O 345 – rodzina autobusów miejskich marki Mercedes-Benz produkowanych przez zakład koncernu Daimler AG (EvoBus) w Turcji.

Lubelskie trolejbusy w maju 2015 wprowadziły się do nowej zajezdni trolejbusowej przy ulicy Antoniny Grygowej obok zajezdni autobusowej na Majdanie Tatarskim. Stara zajezdnia trolejbusowa na Helenowie została zlikwidowana, a teren miasto sprzedało inwestorowi. 9 maja przeniesiono część Solarisów Trollino 12MB z agregatem oraz Ursusów, pozostałe pojazdy przeniesiono do 18 maja i tego dnia wszystkie trolejbusy wyjechały już z nowej zajezdni.

Ulica Królewska w Lublinie – ulica położona w centrum Lublina, przebiegająca od ulicy Prymasa Stefana Wyszyńskiego do Placu Łokietka. W jej pobliżu znajdują się charakterystyczne elementy architektoniczne miasta, między innymi: lubelski kościół archikatedralny, kościół św. Piotra Apostoła, Brama Krakowska i Wieża Trynitarska.Lublin (łac. Lublinum, jid. לובלין, lit. Liublinas, ros. Люблин) – miasto na prawach powiatu, stolica województwa lubelskiego. Położona na Wyżynie Lubelskiej nad rzeką Bystrzycą, historycznie w Małopolsce.

W 2020 roku odkupiony z jednego z ukraińskich miast trolejbus Škoda 9Tr został wyremontowany i przystosowany do obsługi linii turystycznej. Nie zadebiutował on w sezonie letnim z powodu pandemii.

Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Reklama