• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kompsognat



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Tetyda (także Ocean Tetydy, Morze Tetydy, Neotetyda) – prehistoryczny ocean istniejący od późnego karbonu do wczesnego neogenu.Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.
    Porównanie rozmiarów człowieka i gatunków kompsognata
    model Compsognathus longipes (Oxford University Museum of Natural History)
    rekonstrukcja szkieletu Compsognathus longipes (Bayerische Staatssammlung für Paläontologie und Geologie, Monachium)

    Kompsognat (Compsognathus) – rodzaj niewielkiego teropoda z rodziny kompsognatów (Compsognathidae). Jego nazwa oznacza „delikatna szczęka” (gr. κομψος kompsos „elegancki, wytworny”; γναθος gnathos „żuchwa”). Cieszy się on powszechną sławą jako dinozaur wielkości kurczaka, choć w rzeczywistości osiągał większe rozmiary, a szkielet berliński, będący wielkości szkieletu kurczaka, należał do młodego osobnika. Mimo to wiele książek popularnonaukowych wciąż opisuje go jako najmniejszego dinozaura. Jest jednym z nielicznych dinozaurów, których dieta jest dokładnie poznana. Do chwili obecnej znaleziono dwa szkielety kompsognata – większy francuski i berliński, należący do osobnika młodego. Zęby kompsognata znaleziono również w Portugalii. Ten niewielki teropod występował w okresie jurajskim, ok. 150 mln lat temu. Obecnie wyróżnia się tylko jeden gatunek należący do tego rodzaju (Compsognathus longipes), chociaż w 1970 okaz francuski uznano za przedstawiciela nowego gatunku – C. corallestris (obecnie uważany za dorosłego osobnika Compsognathus longipes). Do niedawna kompsognat był najbliższym znanym krewnym archeopteryksa.

    Pterodactylus (gr. "skrzydlaty palec") rodzaj niewielkiego pterozaura należącego do podrzędu pterodaktyli żyjącego w okresie późnej jury na terenie współczesnej Europy. Pterodaktyl był pierwszym odkrytym gadem latającym. Tak jak u wszystkich pterozaurów, jego skrzydła były zbudowane ze skórnej błony rozpiętej między wydłużonym czwartym palcem przedniej kończyny a tułowiem.Scypionyks (Scipionyx) – rodzaj niewielkiego celurozaura żyjącego we wczesnej kredzie (113 milionów lat temu) na terenie dzisiejszych Włoch. Nazwa znaczy "pazur Scipio" i pochodzi od łacińskiego imienia Scypion (Scipio) i greckiego onyx, oznaczającego pazur. Nazwano go na cześć Scypiona Afrykańskiego Starszego. Nazwa odnosi się też do Scipione Breislaka, geologa, który pierwszy opisał formację, w której znaleziono scypionyksa. Formacja ta znana jest z doskonale zachowanych skamieniałości. Natomiast nazwa gatunkowa pochodzi od łacińskiej nazwy prowincji Benevento. Odnaleziono tylko jeden szkielet, ale z zachowanymi tkankami miękkimi. Był to osobnik młodociany (w chwili śmierci miał nie więcej niż 3 tygodnie, a być może zaledwie kilka dni). Okaz holotypowy (prawie kompletny szkielet, nie zachowała się tylko część kości tylnych kończyn i większość ogona) ma 237 mm długości; całkowita długość ciała tego osobnika włącznie z ogonem wynosiła prawdopodobnie ok. 50 cm. Czaszka ma 5,2 cm. Scipionyx żył na lądzie z wieloma płytkimi lagunami, gdzie zwykle brakowało tlenu. W nich osadzały się wapienie i dzięki temu odkryto wiele skamieniałych ryb, krewetek i krokodyli wraz z tkankami miękkimi.

    Budowa[ | edytuj kod]

    Kompsognat był jednym z najmniejszych dinozaurów – osiągał około 1 m długości. Przez jedną dekadę był najmniejszym znanym nieptasim dinozaurem, choć ostatnio odkryto jeszcze mniejsze nieptasie dinozaury, takie jak mikroraptor czy epidendrozaur. Szacuje się, że kompsognat osiągał wagę ok. 2–3 kg. Miał krótkie, trójpalczaste kończyny przednie. Z wszystkich trzech palców dłoni jeden był silnie skarłowaciały. Kompsognat miał również długi ogon, umożliwiający utrzymanie równowagi podczas biegu. Czaszka była długa i wąska, ze stosunkowo dużymi oczodołami i małymi, ale ostrymi zębami.

    Sfenodonty, gady ryjogłowe (Sphenodontia) – rząd gadów z nadrzędu lepidozaurów, o prymitywnej budowie, w większości wymarłych (rozkwit przeżyły w erze mezozoicznej). Są grupą siostrzaną łuskonośnych (jaszczurek, amfisben i węży).Pióro (łac. penna) – twory nabłonkowe pokrywające ciała ptaków , a w czasach prehistorycznych niektórych dinozaurów, przede wszystkim z grupy teropodów, zwłaszcza celurozaurów. Podobnie jak łuski u gadów, pióra zachodzą na siebie dachówkowato. Wyrastają z brodawek skórnych zbudowanych z komórek mezodermalnych, w których formują się najpierw pióra embrionalne (puchowe), a następnie pióra ostateczne (penna).

    Historia odkryć[ | edytuj kod]

    Pierwszy szkielet kompsognata (BSP AS I 563) został znaleziony w 1850 w Bawarii przez Josepha Oberndorfera – lekarza i kolekcjonera skamieniałości. Na podstawie tego mierzącego 89 cm długości szkieletu Wagner opisał w 1859 rodzaj Compsognathus. Okaz niemiecki jest obecnie przechowywany w Bayerische Staatsammlung für Paläontologie und historische Geologie (Bawarskim Instytucie Palentologii i Geologii) w Niemczech. W 1972 znaleziono we Francji drugi szkielet kompsognata, mierzący 125 cm. Początkowo został on zaklasyfikowany do nowego gatunku nazwanego Compsognathus corallestris, ale obecnie uważa się go za młodszy synonim Compsognathus longipes. Później naukowcy przypisali do rodzaju kompsognat także fragment stopy znaleziony w Solnhofen, ale późniejsze badania obaliły tę teorię. Zinke uznał znalezione przez siebie w Portugalii zęby za należące do rodzaju kompsognat.

    Solnhofen – gmina w Niemczech, w Bawarii, w rejencji Środkowa Frankonia, w powiecie Weißenburg-Gunzenhausen, w Jurze Frankońskiej, około 15 km na południe od Weißenburg, nad rzeką Altmühl, przy linii kolejowej (Monachium - Wurzburg/Berlin).Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Jaszczurki (Lacertilia, dawniej Sauria) – grupa gadów łuskonośnych obejmująca czworonożne lub beznogie zwierzęta lądowe o wydłużonym ciele, oczach posiadających powieki, mocnych szczękach i diapsydalnej czaszce. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktydą oraz na wielu wyspach oceanicznych. Są najliczniejszą grupą gadów obejmującą ponad 4000 gatunków.
    Oczodół (łac. orbita) – jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna. Występuje parzyście. Oczodół ma kształt stożka, którego podstawę tworzy wejście do oczodołu. U góry wejście do oczodołu ogranicza brzeg nadoczodołowy kości czołowej, u dołu-szczęka i kość jarzmowa, tworząc brzeg podoczodołowy, ponadto budują go kość łzowa, sitowa, klinowa oraz podniebienna. Oczodół ograniczają cztery ściany: górna (sklepienie), przyśrodkowa, boczna i dolna (dno). W odcinku przednio-bocznym sklepienia oczodołu znajduje się dół gruczołu łzowego. W pobliżu wejścia do oczodołu na ścianie przyśrodkowej leży dół woreczka łzowego, przechodzi on ku dołowi w kanał nosowo-łzowy. W obrębie oczodołu znajduje się kanał nerwu wzrokowego, przez który przechodzi nerw wzrokowy wraz z tętnicą oczną, ponadto w oczodole znaleźć można szczelinę oczodołową górną przez którą przebiega nerw czołowy, nerw nadoczodołowy, nerw nosowo-rzęskowy, nerw okoruchowy, nerw bloczkowy, nerw odwodzący i żyła oczna górna, a także szczelina oczodołowa dolna, której zawartość stanowią nerw podoczodołowy, nerw jarzmowy, tętnica podoczodołowa i żyła oczna dolna.
    Huaxiagnathus (Huaxiagnathus orientalis) – dinozaur z grupy celurozaurów (Coelurosauria); jego nazwa znaczy "chińska szczęka" (w jęz. mandaryńskim Hua Xia = Chiny + w jęz. greckim gnathus = szczęka). Nazwa gatunkowa także pochodzi od miejsca znalezienia – orientalis znaczy "orientalny, ze wschodu".
    John H. Ostrom (ur. 18 lutego 1928 w Nowym Jorku, zm. 16 lipca 2005 w Litchfield w stanie Connecticut) – amerykański paleontolog, badacz wymarłych kręgowców, sformułował tezę o stałocieplności niektórych dinozaurów oraz o pochodzeniu ptaków od dinozaurów.
    Baron Franz Nopcsa von Felső-Szilvás (nazywany również Baron Nopcsa von Felsö-Szilvás, Baron Nopcsa, Ferenc Nopcsa, Nopcsa Ferenc, Baron Franz Nopcsa i Franz Baron Nopcsa) (ur. 3 maja 1877 w Deva, zm. 25 kwietnia 1933 w Wiedniu) – urodzony na Węgrzech arystokrata, poszukiwacz przygód, naukowiec i paleontolog. Jeden z prekursorów paleobiologii i albanistyki.
    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.
    Philip John Currie (ur. 13 marca 1949 w Brampton) – kanadyjski paleontolog, profesor Uniwersytetu Alberty (University of Alberta). Licencjat (B.Sc.) uzyskał na Uniwersytecie w Toronto, magisterium (M.Sc.) i doktorat (Ph.D. – z wyróżnieniem) – na Uniwersytecie McGill.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.