• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kompleks sorpcyjny

    Przeczytaj także...
    Gleboznawstwo, pedologia (od łac. gleba - "grudka ziemi") – nauka zajmująca się badaniem gleb, ich powstawaniem, budową, właściwościami fizycznymi, chemicznymi i biologicznymi, systematyką oraz możliwościami ich użytkowania oraz rozmieszczeniu ich na Ziemi. Gleboznawstwo jest nauką przyrodniczą powiązaną wielostronnie z innymi naukami zajmującymi się przyrodą martwą i ożywioną. Jest niekiedy ukierunkowane na specjalne cele praktyczne, np. gleboznawstwo rolne, leśne, melioracyjne.Gramorównoważnik (ekwiwalent stechiometryczny) – jednostka masy niezalecana przez IUPAC, ale niekiedy jeszcze używana w chemii, zwłaszcza w chemii analitycznej. Jednostki tej nie zaleca się stosować głównie ze względu na problemy z jej jednoznaczną definicją. Skrótem tej jednostki jest val, wal, eq i czasami w bardzo starych, polskich opracowaniach można też spotkać skróty Gr, G-r i g-r.
    Pojemność sorpcyjna gleby – miara zdolności do wymiennego wiązania jonów w glebie. Podawana jest zwykle w centymolach (cmol) na 1 kg gleby (wcześniej w milimolach lub w milirównoważnikach na 100 g gleby).
    Schemat fazowej struktury gleby

    Kompleks sorpcyjny (sorbenty glebowe) – stosowane w gleboznawstwie określenie stałych (głównie koloidalnych) składników glebymineralnych, organicznych i organiczno-mineralnych – biorących w glebie udział w wymiennej sorpcji jonów z roztworu glebowego, w tym biogenów przekazywanych roślinom.

    Minerały glebowe – nieorganiczna część substancji glebowych, produkty wietrzenia magmowych, metamorficznych lub osadowych skał macierzystych (minerały pierwotne) lub związki powstające w czasie powstawania gleby (minerały wtórne). Poza składnikami mineralnymi w strukturze gleby występują stałe cząstki organiczne (próchnica), organiczno-mineralne, roztwór glebowy, gazy (powietrze i para wodna) oraz organizmy żywe (edafon).Gleba, pedosfera – biologicznie czynna powierzchniowa (do 2 m miąższości) warstwa skorupy ziemskiej, powstała w procesie glebotwórczym ze skały macierzystej pod wpływem czynników glebotwórczych. Gleba składa się z części mineralnej i organicznej. Częścią gleby są organizmy glebowe.

    Charakterystyka kompleksów sorpcyjnych[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: pojemność sorpcyjna gleby.

    Właściwości użytkowe gleb zależą m.in. od powierzchni właściwej koloidów glebowych i gęstości ładunku elektrycznego na powierzchni ich cząstek (zob. podwójna warstwa elektryczna), co znajduje wyraz w wartościach np.:

    Powierzchnia właściwa - (ang. specific surface area) - parametr skalarny wyrażający wielkość powierzchni substancji (ciała stałego) przypadającej na jego ilość. W zależności od tego jak rozumie się termin ilość substancji spotkać można rozmaite definicje powierzchni właściwej.Sorpcja – pochłanianie jednej substancji (gazów, par cieczy, par substancji stałych i ciał rozpuszczonych w cieczach), zwanej sorbatem, przez inną substancję (ciało porowate), zwaną sorbentem.
  • całkowitej pojemności sorpcyjnej (T, me/100 gramów gleby),
  • pojemności sorpcyjnej kationów wymiennych (PWK), „zasadowej pojemności sorpcyjnej” (S), ; „kationy zasadowe”, „zasady”: np. Ca, Mg, K, Na, NH+4),
  • stopnia wysycenia gleby zasadami; V = 100 % * S/T,
  • hydrolitycznej kwasowości gleby (Hh).
  • Stwierdzono, że pojemność sorpcyjna T zwiększa się:

    Podwójna warstwa elektryczna – w fizykochemii koloidów i elektrochemii, to określenie modelu struktury pojawiającej się na granicy dwóch faz.W tabeli przedstawiono spis pierwiastków chemicznych o znaczeniu biologicznym (uszeregowano je malejąco pod względem przeciętnej zawartości w organizmie ludzkim):
  • o 0,34–0,56 milirównoważnika na 100 g gleby ze wzrostem zawartości części koloidalnych o 1 %,
  • o 1,14–1,33 milirównoważnika na 100 g gleby ze wzrostem zawartości próchnicy o 1 %,
  • o 0,66–2,42 milirównoważnika na 100 g gleby na jeden stopień skali pH.
  • Tabela zawiera wartości T, S, Hh i V, wyznaczone dla gleb Polski przez H. Pondela.

    Próchnica (humus) – bezpostaciowe, organiczne szczątki w różnym stadium mikrobiologicznego i fizykochemicznego procesu rozkładu, głównie roślinne, nagromadzone w glebach, albo na jej powierzchni (np. w lesie). Zależnie od rozpatrywanych właściwości, stosowane są różne określenia próchnicy:Marian Nowiński (ur. 11 II 1897 w Leżajsku, zm. 24 VII 1977 w Poznaniu) – polski szlachcic, botanik, rolnik, leśnik.

    Uwagi[ | edytuj kod]

    1. Ze względu na niejednoznaczność pojęcia kompleks proponuje się pojęcie „kompleksy sorpcyjne” zastąpić określeniem „sorbenty glebowe”.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Renata Bednarek, Helena Dziadowiec, Urszula Pokojska, Zbigniew Prusinkiewicz: Badania ekologiczno-gleboznawcze. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 175. ISBN 83-01-14216-2.
    2. Mariusz Fotyma, Stanisław Mercik: Chemia rolna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992.
    3. Mariusz Fotyma, Stanisław Mercik: op.cit. Chemia rolna. s. 37–38.

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Andrzej P. Nowak: Bezpieczeństwo środowiskowe; Sorpcyjne właściwości gleb (pol.). W: Materiały dydaktyczna Politechniki Gdańskiej; Wydział Chemiczny [on-line]. www.technologia.gda.pl. [dostęp 2012-06-10].
  • Tomasz Bajda: Gleboznawstwo (pol.). W: Wykład 6 [on-line]. www.geol.agh.edu.pl. [dostęp 2012-06-10].
  • Marian Nowiński: Dzieje upraw i roślin leczniczych. Warszawa: Państ. Wydaw. Rol. i Leśne, 1983. ISBN 83-09-00147-9.
  • Pracownia specjalizacyjna Uniwersytetu Gdańskiego: Gleby (pol.). W: Instrukcje do ćwiczeń [on-line]. www.chem.ug.edu.pl. [dostęp 2012-06-10].
  • Pojemność wymiany kationów, PWK (kationowa pojemność wymienna) – część pojemności glebowego kompleksu sorpcyjnego dotycząca wymiennej adsorpcji kationów z roztworu glebowego; jedna z cech gleby decydujących o jej żyzności. Definicja i symbol PWK zostały przyjęte przez Zespół Fizykochemii Gleb PTG jako odpowiednik ang. cation exchange capacity (CAC) lub niem. Austauschkapazitat (KaK lub AK).Próchniczo-mineralne sorbenty glebowe – połączenia składników mineralnych gleby (minerały glebowe, jony metali) i składników organicznych (produkty humifikacji detrytusu), tworzące – wraz z minerałami glebowymi i próchnicą – glebowy kompleks sorpcyjny.




    Warto wiedzieć że... beta

    Układ koloidalny (koloid, układ koloidowy, roztwór koloidalny) – niejednorodna mieszanina, zwykle dwufazowa, tworząca układ dwóch substancji, w którym jedna z substancji jest rozproszona w drugiej. Rozdrobnienie (czyli dyspersja) substancji rozproszonej jest tak duże, że fizycznie mieszanina sprawia wrażenie substancji jednorodnej, jednak nie jest to wymieszanie na poziomie pojedynczych cząsteczek.
    Skala pH – ilościowa skala kwasowości i zasadowości roztworów wodnych związków chemicznych. Skala ta jest oparta na aktywności jonów hydroniowych [H3O] w roztworach wodnych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.