• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kompatybilizm



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    Molinizm - poglądy głoszone przez hiszpańskiego jezuitę, Ludwika Molinę (1535-1600) o wzajemnej relacji między wolną wolą a łaską.Stoicyzm – kierunek filozoficzny zapoczątkowany w III wieku przed n.e. w Atenach przez Zenona z Kition, doprowadzony do ostatecznej formy przez Chryzypa i kontynuowany przez całą starożytność. Wywarł znaczny wpływ na rozwój chrześcijaństwa, w pewnym stopniu oddziaływał na myśl średniowieczną, odżył w nowej formie w filozofii nowożytnej, np. u Justusa Lipsiusa. Modelem człowieka był mędrzec, który żył w zgodzie z naturą, kierujący się rozumem.
    Krytyka[ | edytuj kod]
    Kompatybilizm ma wiele wspólnego z tzw. twardym determinizmem, wliczając tu systemy etyczne i wiarę w sam Determinizm

    Krytycy kompatybilizmu często skupiają się na definicji(-ach) wolnej woli. Inkompatybiliści mogą argumentować, że kompatybiliści pokazują, że coś jest zgodne z determinizmem, lecz ich zdaniem to coś nie powinno nazywać się "wolną wolą". Inkompatybiliści mogliby zaakceptować "wolność działania" jako konieczne kryterium wolnej woli, lecz wątpią, że jest ono dostateczne. W istocie wymagają oni czegoś więcej od "wolnej woli". Inkompatybiliści wierzą, że wolna wola odnosi się do autentycznych (np. absolutnych, ostatecznych) alternatywnych możliwości przekonań, pragnień lub działań, a nie po prostu tych innych niż faktyczne.

    Arthur Schopenhauer (ur. 22 lutego 1788 w Gdańsku, zm. 21 września 1860 we Frankfurcie nad Menem) – filozof niemiecki, przedstawiciel pesymizmu w filozofii.Determinizm przyczynowy (łac. determinare — oddzielić, ograniczyć, określić) — koncepcja filozoficzna, według której wszystkie zdarzenia w ramach przyjętych paradygmatów są połączone związkiem przyczynowo-skutkowym, a zatem każde zdarzenie i stan jest zdeterminowane przez swoje uprzednio istniejące przyczyny (również zdarzenia i stany).

    W obliczu standardowego argumentu przeciw wolnej woli wielu kompatybilistów wybiera determinizm, tak iż ich działania są odpowiednio zdeterminowane przez ich racje, motywy i pragnienia. Kompatybilistów oskarża się czasem o to, że w rzeczywistości są twardymi deterministami, których motywuje brak spójnego, harmonijnego systemu przekonań moralnych.

    Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP) jest ogólnie dostępną encyklopedią internetową filozofii opracowaną przez Stanford University. Każde hasło jest opracowane przez eksperta z danej dziedziny. Są wśród nich profesorzy z 65 ośrodków akademickich z całego świata. Autorzy zgodzili się na publikację on-line, ale zachowali prawa autorskie do poszczególnych artykułów. SEP ma 1260 haseł (stan na 20 stycznia 2011). Mimo, że jest to encyklopedia internetowa, zachowano standardy typowe dla tradycyjnych akademickich opracowań, aby zapewnić jakość publikacji (autorzy-specjaliści, recenzje wewnętrzne).Inkompatybilizm jest to pogląd głoszący, że determinizm wszechświata jest zupełnie nie do pogodzenia z twierdzeniem, iż ludzie mają wolną wolę; że istnieje dychotomia pomiędzy determinizmem a wolną wolą, wobec czego filozofowie muszą wybrać, czy wierzą w jedno, czy w drugie. Pogląd ten występuje w co najmniej trzech stanowiskach filozoficznych: libertarianizm przeczy, że wszechświat jest deterministyczny, twardy determinizm przeczy, że istnieje jakakolwiek wolna wola, a pesymistyczny inkompatybilizm (twardy indeterminizm) zaprzecza zarówno zdeterminowaniu wszechświata, jak i istnieniu wolnej woli. Standardowy argument przeciwko wolnej woli stwarza jednym poglądom inkompatybilistycznym większe trudności, a innym mniejsze.

    Kompatybilistów zwie się czasem "miękkimi deterministami", w rozumieniu pejoratywnym (pojęcie Williama Jamesa). James oskarżył ich o tworzenie "trzęsawiska wykrętów" poprzez kradzież imienia wolności, by zamaskować faktycznie wyznawany determinizm. Immanuel Kant nazwał go "wybiegiem" i "małostkowym nicowaniem słów". Argument Kanta opiera się na poglądzie, że, podczas gdy wszelkie zjawiska empiryczne muszą wynikać z determinujących je przyczyn, ludzka myśl wprowadza coś najwyraźniej nie do odnalezienia gdzie indziej w przyrodzie – możliwość ujęcia świata w sensie tego, jakim on powinien być czy też jakim mógłby inaczej być. Dla Kanta subiektywne rozumowanie jest koniecznie oddzielone od tego, jakim świat jest empirycznie. Ze względu na swą zdolność odróżniania bytu od powinności, rozumowanie może "spontanicznie" poczynać nowe zdarzenia bez bycia samo w sobie zdeterminowanym tym, co już istnieje. Na tej to podstawie Kant argumentuje przeciwko wersji kompatybilizmu, w której np. działania przestępcy są pojmowane jako mieszanka determinujących sił i wolnego wyboru, co Kant uważa za nadużycie słowa "wolny". Kant przekonuje, że przyjęcie kompatybilistycznego poglądu prowadzi do zaprzeczenia szczególnie subiektywnej zdolności ponownego przemyślenia zamierzonego biegu działań w świetle tego, co powinno mieć miejsce. Ted Honderich wyjaśnia swój pogląd tak, że błędem kompatybilizmu jest przyjmować, że nic się nie zmienia wskutek przyjęcia determinizmu, skoro wyraźnie tracimy przezeń życiową nadzieję związaną z koncepcją ludzkiego sprawstwa.

    Daniel Clement Dennett (ur. 28 marca 1942) – amerykański filozof, profesor filozofii na Uniwersytecie Tuftsa, reprezentant nowego ateizmuDylemat determinizmu lub standardowy argument przeciwko wolnej woli jest to argument głoszący, iż istnieje dylemat pomiędzy przyjęciem determinizmu bądź jego negacji, indeterminizmu, który polega na tym, że oba uważa się za podważające możliwość wolnej woli. Argumentacja łączy dwa argumenty o związku między koncepcjami wolnej woli a determinizmem. Pierwszy z nich brzmi, że ścisłe zdeterminowanie naszych działań (konieczność) oznaczałoby, że byłyby kompletnie wymuszone przez przeszłe zdarzenia poza naszą kontrolą, a to miałoby być logicznie niekompatybilne z wolną wolą. Druga część to spostrzeżenie, że wszelkie niezdeterminowanie naszych działań znaczyłoby po prostu, że były przynajmniej częściowo przypadkowe, co nie daje więcej kontroli, i że to także byłoby logicznie niekompatybilne z koncepcją wolnej woli.

    Uwagi[ | edytuj kod]

    1. Zestawić takie pojęcie możliwości należałoby z pojęciem niemożliwości, które wyraża pewność (wiedzę), że coś nie nastąpi, tzn. jest wykluczone.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Motywacja – stan gotowości istoty rozumnej do podjęcia określonego działania, to wzbudzony potrzebą zespół procesów psychicznych i fizjologicznych określający podłoże zachowań i ich zmian. To wewnętrzny stan człowieka mający wymiar atrybutowy.
    Thomas Hobbes (ur. 5 kwietnia 1588 w Westport w Anglii, zm. 4 grudnia 1679 w Hardwick Hall) – angielski filozof, autor dzieła Lewiatan (1651), traktatu, w którym dowodzi, że jedynym sposobem uniknięcia zła, jakie spotyka ludzi żyjących w tzw. stanie natury, jest zawarcie umowy przekazującej nieograniczoną, absolutną władzę w ręce suwerena.
    Tomasz z Akwinu, Akwinata, łac. Thoma de Aquino (ur. ok. 1225, zm. 7 marca 1274) – filozof scholastyczny, teolog, członek zakonu dominikanów. Był jednym z najwybitniejszych myślicieli w dziejach chrześcijaństwa. Święty Kościoła katolickiego; jeden z doktorów Kościoła, który nauczając przekazywał owoce swej kontemplacji (łac. contemplata aliis tradere).
    Immanuel Kant (ur. 22 kwietnia 1724 w Królewcu, zm. 12 lutego 1804 tamże) – niemiecki filozof oświeceniowy, profesor logiki i metafizyki na Uniwersytecie Królewieckim.
    Peter Frederick Strawson (ur. 23 listopada 1919, zm. 13 lutego 2006), współczesny filozof brytyjski, reprezentant tradycji brytyjskiej filozofii analitycznej, profesor oksfordzki.
    Egzystencjalizm – współczesny kierunek filozoficzny (znajdujący wyraz także w literaturze), którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej, wolnej ("skazanej na wolność") i odpowiedzialnej, co stwarza uczucie "lęku i beznadziei istnienia".
    David Hume (ur. 26 kwietnia/7 maja 1711 w Edynburgu, zm. 25 sierpnia 1776 tamże) – filozof, pisarz i historyk urodzony w Szkocji, wychowany w Anglii, żyjący we Francji i w Anglii.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.