• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Komitet Zagraniczny PPS

    Przeczytaj także...
    Jan Szczyrek (ur. 1882, zm. 7 marca 1947) – polski dziennikarz, działacz i polityk socjalistyczny, radny Rady Miasta Lwowa, członek II kadencji Rady Narodowej RP, poseł Krajowej Rady Narodowej i Sejmu Ustawodawczego.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.
    Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.

    Komitet Zagraniczny Polskiej Partii Socjalistycznej (KZ PPS) – struktura reprezentująca PPS na emigracji w Paryżu a następnie w Londynie w okresie 1940 - 1948. W skład Komitetu wchodzili wszyscy członkowie władz naczelnych PPS wybrani na XXIV Kongresie PPS w 1937 r. Komitet Zagraniczny w sprawach krajowych podlegał kierownictwu Centralnego Kierownictwa PPS-WRN,w kraju, posiadając swobodę w sprawach emigracyjnych. W sprawach rządu stanowisko miało być udzielane wspólnie. Jeden z członków Komitetu miał mandat do reprezentowania krajowej PPS (był nim Adam Ciołkosz).

    Rada Narodowa Rzeczypospolitej Polskiej – organ konsultacyjny i opiniodawczy prezydenta i rządu RP na uchodźstwie, funkcjonujący w latach 1939–1991.Franciszek Białas, pseudonimy: „Góralczyk”, „Michniewski”, „Nieniewski” (ur. 8 marca 1900 w Wysokiej koło Zawiercia, zm. 12 lutego 1970 w Londynie) – działacz socjalistyczny i związkowy, członek PPS. Uczestnik I powstania śląskiego w 1919. 1927-1937 sekretarz Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników Kas Chorych i Instytucji Użyteczności Publicznej, 1932-1937 członek Komisji Centralnej Związków Zawodowych. Podczas okupacji z ramienia PPS-WRN od 1943, przewodniczący Społecznego Komitetu Antykomunistycznego i od 1944 dyrektor Departamentu Pracy i Opieki Społecznej Delegatury Rządu na Kraj.

    Historia[]

    Początkowo, powołany został (22 stycznia 1940 r.) jako Centralny Komitet Zagraniczny PPS za Granicą, przekształcony został w Sekcję Zagraniczną a następnie Komitet Zagraniczny PPS. Początkowo (1940) w skład jego wchodzili przewodniczący - Herman Lieberman (przebywający od 1932 po wyroku w procesie brzeskim na emigracji), sekretarz - Adam Ciołkosz, członkowie: Lidia Ciołkosz, Ludwik Grosfeld, Jan Stańczyk, Tadeusz Tomaszewski. Do składu wybrano również Józefa Belońskiego nie będącego członkiem władz przedwojennych ale przewodniczącemu PPS w Wielkiej Brytanii. Początkowo do KZ nie wszedł Adam Pragier z uwagi na protest Liebermana krytykującego postawę Pragiera po procesie brzeskim (wrócił on z emigracji i poddał się karze).

    Proces brzeski – polityczny proces sądowy przywódców Centrolewu, przeprowadzony w dniach 26 października 1931–13 stycznia 1932 r. przed Sądem Okręgowym w Warszawie.Jan Kwapiński, właśc. Piotr Edmund Chałupka, ps. Kacper, Stanisław (ur. 12 listopada 1885 w Warszawie, zm. 4 listopada 1964 w Penley) – polityk PPS, członek Organizacji Bojowej PPS, uczestnik akcji pod Rogowem, skazany na karę śmierci. Ponad dziesięć lat więziony przez władze rosyjskie na katordze. W okresie niepodległości uczestnik wojny polsko-bolszewickiej w 1920, a następnie organizator i przywódca Związku Zawodowego Robotników Rolnych zwany "Królem fornali". Poseł na Sejm I i II kadencji w latach 1922–1930. Więziony i dwukrotnie skazany za organizowanie strajków robotników rolnych, oraz za działalność opozycyjną wobec sanacji. Ostatni prezydent międzywojennej Łodzi w 1939. Więziony przez NKWD i zesłany na Syberię. W okresie 1940–1941 minister i wicepremier w Rządzie RP na uchodźstwie 1942–1947. Jeden z przywódców PPS na emigracji.

    Komitet Zagraniczny PPS popierał rząd gen. Sikorskiego, w skład którego wchodził Jan Stańczyk jako minister opieki społecznej. Socjaliści weszli również w skład Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej (Herman Lieberman (wiceprzewodniczący), Tadeusz Tomaszewski do marca 1940 r., Adam Ciołkosz od marca 1940 r., Alojzy Adamczyk od sierpnia 1940 r.) zaś Tadeusz Tomaszewski został powołany na prezesa Najwyższej Izby Kontroli.

    Ludwik Grosfeld (ur. 26 października 1889 w Przemyślu, zm. 13 września 1955 w Warszawie) – doktor praw, adwokat, polityk, minister skarbu w rządzie Stanisława Mikołajczyka, podsekretarz stanu w Ministerstwie Przemysłu i Handlu w rządzie Józefa Cyrankiewicza.Polska Partia Socjalistyczna na emigracji – struktura PPS działająca od 1945 do 1990 r. głównie w Europie Zachodniej.

    Kryzys nastąpił w 1941 po podpisaniu układu Sikorski - Majski. W głosowaniu Komitet poparł (przewagą jednego głosu) rząd Sikorskiego. Przeciwnicy pomimo pozytywnej oceny umowy wyrażali obawy co do jej brzmienia m.in. brak gwarancji całości terytorialnej Polski. Stanowisko zbieżne z przeciwnikami umowy prezentowała Polska Partia Socjalistyczna - Wolność, Równość, Niepodległość. Na znak protestu z KZ PPS przejściowo wystąpili: Adam Ciołkosz, Lidia Ciołkosz, Tadeusz Tomaszewski.

    Krajowa Rada Ministrów (KRM) – część Rządu Rzeczypospolitej funkcjonująca na terenie okupowanego kraju jako nadrzędna struktura cywilna Polskiego Państwa Podziemnego (PPP).Tadeusz Tomaszewski (ur. 26 listopada 1881 w Sacinie, zm. 10 sierpnia 1950 w Londynie) – prawnik, działacz polityczny, prezes Najwyższej Izby Kontroli na uchodźstwie (1939–1949), następnie premier polskiego rządu na uchodźstwie (1949–1950).

    W skład nowego rządu gen. Sikorskiego weszli: Herman Lieberman jako minister sprawiedliwości, Jan Stańczyk jako minister opieki społecznej oraz Jan Kwapiński jako minister przemysłu i handlu (od czerwca 1942) r.

    Po układzie Sikorski - Majski dotarli do Londynu zwolnieni z więzień i zesłania członkowie władz PPS: Jan Szczyrek, Jan Kwapiński, Mieczysław Mastek, Franciszek Haluch, Otto Pehr, Bronisław Skalak, którzy zasilili skład Komitetu Zagranicznego. Po śmierci Liebermana przewodniczącym Komitetu Zagranicznego PPS został Jan Kwapiński.

    Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie – rząd Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1939-1990 będący legalną kontynuacją władz II RP, zmuszonych opuścić Polskę po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 i okupacji całego terytorium Polski przez agresorów. Siedzibą rządu był Paryż, później Angers (na zasadzie eksterytorialności), a od końca czerwca 1940 (kapitulacji Francji) – Londyn. Władze RP na uchodźstwie zakończyły działanie po wyborze i zaprzysiężeniu Lecha Wałęsy na prezydenta Polski i przekazaniu mu insygniów prezydenckich przez prezydenta RP Ryszarda Kaczorowskiego.August Zaleski (ur. 13 września 1883 w Warszawie, zm. 7 kwietnia 1972 w Londynie) – polski polityk i dyplomata, dwukrotny minister spraw zagranicznych, Prezydent RP na Uchodźstwie, wolnomularz.

    Po powstaniu rządu Stanisława Mikołajczyka we wrześniu 1943, w jego skład weszli: Jan Kwapiński, jako wicepremier i minister przemysłu, handlu i żeglugi, Jan Stańczyk jako minister pracy i opieki społecznej oraz Ludwik Grosfeld jako minister skarbu.

    Po przybyciu (w ramach operacji Most III) w sierpniu 1944, przewodnictwo w Komitecie Zagranicznym objął Tomasz Arciszewski ostatni przedwojenny przewodniczący CKW PPS i przewodniczący Centralnego Kierownictwa PPS-WRN.

    W tym czasie (1944) skład Komitetu Zagranicznego PPS przedstawiał się następująco: przewodniczący - Tomasz Arciszewski, Alojzy Adamczyk, Józef Beloński, Adam Ciołkosz, Lidia Ciołkosz, Ludwik Grosfeld, Franciszek Haluch, Jan Kwapiński, Otto Pehr, Adam Pragier, Bronisław Skalak, Jan Stańczyk, Jan Szczyrek, Tadeusz Tomaszewski.

    Mieczysław Mastek (ur. 20 marca 1893 w Krakowie, zm. 9 maja 1942 w Edynburgu) – polski kolejarz, działacz związkowy, polityk socjalistyczny, członek PPS, poseł na Sejm II kadencji, skazany w "procesie brzeskim" w 1933 na 3 lata więzienia. W 1939 wywieziony przez NKWD na Syberię. Działacz PPS w Londynie.Herman Lieberman (ur. 3 stycznia 1870 w Drohobyczu, zm. 21 października 1941 w Londynie) – adwokat, działacz socjalistyczny i parlamentarny, publicysta, poseł PPS-u.

    Po powołaniu rządu Tomasza Arciszewskiego w listopadzie 1944 w skład którego weszli: Tomasz Arciszewski jako premier i minister pracy i opieki społecznej, Jan Kwapiński - wicepremier, minister skarbu, przemysłu i handlu, Adam Pragier - minister informacji i dokumentacji oraz Antoni Pajdak jako członek Krajowej Rady Ministrów, Komitet udzielił mu poparcia.

    Tadeusz Ćwik pseud. Burza, Czesław, Władysław Stopczyk, Teofil, Wicher (ur. 27 stycznia 1899 w Krakowie, zm. 30 lipca 1968 w Warszawie) – działacz komunistyczny i związkowy, polityk KPP, sekretarz generalny PPS-Lewicy, członek Komitetu Centralnego (KC) PZPR.Układ Sikorski-Majski – układ z dnia 30 lipca 1941 roku między Polską a ZSRR, przywracający stosunki dyplomatyczne między obu państwami, zerwane 17 września 1939 z chwilą agresji ZSRR na Polskę wobec wysuniętego wówczas w nocie skierowanej do ambasadora RP oficjalnego stwierdzenia strony radzieckiej o zaprzestaniu istnienia państwa polskiego. Układ miał na celu wspólną walkę obu państw z III Rzeszą w czasie II wojny światowej w ramach koalicji antyhitlerowskiej.

    31 stycznia 1945 wycofali się z prac w Komitecie Zagranicznym Józef Beloński, Ludwik Grosfeld, Jan Stańczyk i Jan Szczyrek.

    Po wycofaniu w dniu 5 lipca 1945 uznania dla rządu RP na uchodźstwie przez Wielką Brytanię i USA, dysydenci w liście skierowanym 15 lipca 1945 do KZ PPS (podpisanym obok byłych członków KZ również przez Tadeusza Ćwika, Bernarda Drzewickiego, Franciszka Górskiego, Juliana Hochfelda, Arkadiusza Rozwadowskiego, Józefa Stopnickiego, Jerzego Szapiro i Juliusza Żakowskiego) poparli działania Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej. Po dysydentów władze komunistyczne wysłały 9 sierpnia 1945 r. samolot z Warszawy.

    Polska Partia Socjalistyczna – Wolność, Równość, Niepodległość (PPS-WRN) – konspiracyjna forma działania PPS od października 1939 do maja 1944 pod nazwą Ruch Mas Pracujących Miast i Wsi lub Ruch Mas Pracujących PolskiWolność Równość Niepodległość, od maja 1944 ponownie pod nazwą Polska Partia Socjalistyczna.Tomasz Stefan Arciszewski, pseudonim Antoni, Ludwik, Marcin, Siłacz, Stanisław, Szymon (ur. 14 listopada 1877 w Sierzchowach, zm. 20 listopada 1955 w Londynie) – polski działacz socjalistyczny, polityk Polskiej Partii Socjalistycznej. Jeden z przywódców Organizacji Bojowej PPS. Minister w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej oraz rządzie ludowym Jędrzeja Moraczewskiego. Poseł na Sejm od 1919 do 1935. Lider podziemnej PPS–WRN. Premier RP na uchodźstwie w latach 1944–1947.

    W sierpniu 1946 we Francji rozpoczęła działalność Delegacja Zagraniczna PPS w składzie Zygmunt Zaremba przewodniczący, Franciszek Białas, Adam Ciołkosz, Emanuel Freyd, Jan Kwapiński, Otto Pehr działający równoległe z Komitetem Zagranicznym PPS reprezentujący działania krajowe pozostawiając Komitetowi Zagranicznemu działania emigracyjne. Do składu KZ weszli natomiast Zygmunt Zaremba i Franciszek Białas.

    Zygmunt Zaremba, ps. Andrzej Czarski, Wit Smrek, Marcin, Smreczyński (ur. 28 kwietnia 1895 w Piotrkowie Trybunalskim, zm. 5 października 1967 w Sceaux pod Paryżem) – polski polityk socjalistyczny, działacz emigracyjny, publicysta.Rząd Tomasza Arciszewskiego – gabinet pod kierownictwem premiera Tomasza Arciszewskiego, sformowany 29 listopada 1944 r. Istniał do 2 lipca 1947 r.

    Po kryzysie prezydenckim i objęciu funkcji Prezydenta RP przez Augusta Zaleskiego doszło do rozłamu w Komitecie Zagranicznym. PPS opuścili: Adam Pragier i Tadeusz Tomaszewski tworząc Związek Socjalistów Polskich na Obczyźnie.

    Komitet Zagraniczny PPS oraz Delegacja Zagraniczna PPS zakończyły swoją działalność na I Zjeździe PPS w maju 1948 r. w Pont à Less, tworząc władze PPS na emigracji.

    Prasa[]

  • "Robotnik Polski we Francji", (tygodnik od 20 stycznia 1940 - 10 kwietnia 1940 r.) - red. Herman Lieberman, Jerzy Szapiro;
  • "Robotnik Polski w Wielkiej Brytanii" (dwutygodnik od 21 sierpnia 1940 r.) - red. Jerzy Szapiro, Adam Ciołkosz;
  • "Przedświt" (miesięcznik teoretyczny 1941) - red. Adam Ciołkosz;
  • "Prawda" (nieregularnie 1944-1945) - red. Edward Puacz.
  • Bibliografia[]

  • Siwik A., PPS na emigracji w latach 1945 - 1956, Kraków 1988 ISBN 83-7188-202-5
  • Beluch-Beloński J., W londyńskiej grupie PPS, w: "Polska Partia Socjalistyczna w latach wojny i okupacji 1939-1945". Księga wspomnień, Tom 1, Warszawa 19494ISBN 83-85618-09-0, s. 47-58.
  • Dunin-Wąsowicz K., Polski ruch socjalistyczny 1939-1945, Instytut historii PAN, Warszawa 1993 ISBN 83-900846-6-X
  • „My tu żyjemy jak w obozie warownym”. Listy PPS-WRN Warszawa-Londyn 1940-1945. Komitet red.: Olena Zaremba-Blatonowa, Lidia Ciołkoszowa, Wanda Czapska-Jordan. „Puls” Londyn 1992. ISBN 0-907587-61-5.
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Adam Szymon Pragier (ur. 12 grudnia 1886 w Warszawie, zm. 24 lipca 1976 w Penley w Wielkiej Brytanii) – polski ekonomista, doktor habilitowany nauk prawnych, profesor Wolnej Wszechnicy Polskiej, działacz socjalistyczny, polityk, żołnierz Legionów Polskich.Julian Hochfeld (ur. 16 sierpnia 1911 w Rzeszowie, zm. 21 lipca 1966 w Paryżu) – jeden z najwybitniejszych polskich socjologów marksistowskich XX wieku pochodzenia żydowskiego, teoretyk socjalizmu polskiego, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, nauczyciel i wychowawca dużej grupy polskich socjologów, poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I i II kadencji.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jan Stańczyk (ur. 24 grudnia 1886 w Woli Przemykowskiej k. Brzeska, zm. 7 sierpnia 1953 w Warszawie) – działacz socjalistyczny i związkowy.
    Lidia Ciołkoszowa z domu Kahan (ur. 24 czerwca 1902 w Tomaszowie Mazowieckim, zm. 9 czerwca 2002 w Londynie) – działaczka socjalistyczna, publicystka, historyczka, żona Adama Ciołkosza.
    Krzysztof Dunin-Wąsowicz (ur. 22 stycznia 1923 w Warszawie, zm. 9 maja 2013 tamże) – polski historyk, varsavianista, profesor zwyczajny historii w Instytucie Historii PAN. Ojciec Stefana Dunin-Wąsowicza i Pawła Dunin-Wąsowicza.
    Drugi rząd Władysława Sikorskiego – pierwszy rząd na uchodźstwie. Gabinet pod kierownictwem Władysława Sikorskiego, powołany przez prezydenta Władysława Raczkiewicza w dniu 30 września 1939 r. w Paryżu i urzędujący do 18 lipca 1940 r. Pierwsze posiedzenie Rady Ministrów odbyło się w dniu jej powołania, w Paryżu.
    Antoni Pajdak pseud. "Traugutt", Okrzejski (ur. 7 grudnia 1894 w Biskupicach, zm. 20 marca 1988 w Warszawie) – adwokat, działacz socjalistyczny i niepodległościowy, współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej KOR.
    Rząd Stanisława Mikołajczyka – gabinet pod kierownictwem premiera Stanisława Mikołajczyka, sformowany w Londynie 14 lipca 1943 roku po śmierci gen. Władysława Sikorskiego. Misję tworzenia rządu powierzył premierowi prezydent Władysław Raczkiewicz.
    Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej (TRJN) – rząd Rzeczypospolitej Polskiej powołany w Warszawie przez prezydenta Krajowej Rady Narodowej Bolesława Bieruta 28 czerwca 1945 na podstawie porozumienia zawartego na konferencji w Moskwie odbytej 17-21 czerwca pomiędzy politykami KRN i Rządu Tymczasowego RP a częścią polityków emigracyjnych skupionych wokół b.premiera Stanisława Mikołajczyka, częścią polityków PPS (Zygmunt Żuławski), części polityków krajowego SL-Roch (Władysław Kiernik), przedstawicieli środowisk intelektualnych z kraju (profesor Stanisław Kutrzeba, profesor Adam Krzyżanowski, doktor Henryk Kołodziejski). Rząd zgodnie z ustaleniami jałtańskimi powstał na bazie Rządu Tymczasowego RP, również Prezesem Rady Ministrów (premierem) rządu pozostał były członek KC RPPS Edward Osóbka-Morawski. Zgodnie z ustaleniami konferencji w Moskwie po powstaniu TRJN na stanowiska wiceprezydentów KRN powołani zostali Wincenty Witos i Stanisław Grabski. Powołanie TRJN było realizacją postanowień jałtańskich przewidujących rekonstrukcję Rządu Tymczasowego RP na szerszej podstawie politycznej oraz spełnieniem poczynionych w maju i czerwcu 1945 uzgodnień dyplomacji ZSRR z dyplomacją USA i Wielkiej Brytanii zgodnie z którymi akceptujący porozumienia jałtańskie politycy emigracyjni i niereprezentowani dotąd w Rządzie Tymczasowym i KRN politycy krajowi popierający Stanisława Mikołajczyka mieli otrzymać 25% tek ministerialnych, odpowiednią liczbę wiceministrów oraz reprezentację w KRN, administracji państwowej -centralnej i terenowej, dyplomacji i w samorządzie terytorialnym zaś tak zrekonstruowany rząd Polski miał zostać uznany przez mocarstwa zachodnie. Rozwiązanie to i przyjęte proporcje były analogiczne do wcześniejszego porozumienia Tito-Ivan Subasić tzn. kompromisu sił proradzieckich i prozachodnich poprzez powołanie wspólnego rządu koalicyjnego w proporcji 75%:25% zawartego pod patronatem mocarstw w marcu 1945 w Jugosławii.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.034 sek.