• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Komitet Narodowy Polski - 1914-1917

    Przeczytaj także...
    Zdzisław Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża, książę (ur. 4 kwietnia 1865 w Niżnym Nowogrodzie, zm. 31 lipca 1943 w Małej Wsi) – polski prawnik, polityk i działacz społeczny; prezydent Warszawy, członek Rady Regencyjnej, właściciel dóbr Mała Wieś. Odegrał wybitną rolę w czasach Królestwa Polskiego (regencyjnego).Stanisław Jan Ignacy Łopaciński herbu Lubicz (ur. 11 lub 24 marca 1851, zm. w listopadzie 1933) – polski prawnik, adwokat, ziemianin, poseł do Rady Państwa Imperium Rosyjskiego, działacz społeczny,
    Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.

    Komitet Narodowy Polski (KNP) – reprezentacja polityczna prawicowych stronnictw zaboru rosyjskiego popierających rozwiązanie sprawy polskiej w oparciu o Rosję, działająca w latach 1914–1917 w Warszawie i Piotrogrodzie

    Powstał 25 listopada 1914 roku w Warszawie. Mimo, że zdołał skupić jedynie Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne i Stronnictwo Polityki Realnej oraz sympatyzujące z nimi grono polityków bezpartyjnych uważał siebie za jedynego reprezentanta społeczeństwa polskiego wobec Rosji i jej aliantów. KNP za głównego wroga sprawy polskiej uznawał Cesarstwo Niemieckie i jej sprzymierzeńców. Uważał, że rezultatem toczącej się I wojny światowej będzie zjednoczenie ziem polskich pod berłem Romanowów, którzy nadadzą jej autonomię zgodnie z odezwą wydaną 14 sierpnia 1914 przez naczelnego wodza armii rosyjskiej wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza. W ulotce z 25 listopada 1914 informującą o powstaniu Komitetu stwierdzano „Klęska Niemiec w tej walce – to nasze zwycięstwo. Na naszą postawę Rosja odpowiedziała (...) odezwą, zapowiadającą ziszczenie najświętszych naszych pragnień, zjednoczenie rozdartego ciała narodu, jego byt i rozwój swobodny”. Politycy KNP nie precyzowali ani zakresu owej autonomii ani też zasięgu terytorialnego mającego powstać państwa. Komitet przyjął patronat polityczny nad formowanym Legionem Puławskim mającym walczyć z państwami centralnymi w ramach armii rosyjskiej. Warszawski komitet zdecydowanie zwalczał zarówno Naczelny Komitet Narodowy w Krakowie jak Legiony Polskie walczące z Rosją u boku Austro-Węgier.

    Stefan Bądzyński (ur. 1869 – zm. 1928) – polski inżynier chemik, polityk, wicemarszałek Rady Stanu (1918), pierwszy wojewoda białostocki w II Rzeczypospolitej.Józef Wielowieyski (ur. 17 lipca 1879 w Swojczanach, zm. 18 września 1951) – polski działacz niepodległościowy, prawnik, dyplomata, ziemianin, polityk, senator III kadencji w II RP.

    Przewodniczącym Komitetu Narodowego Polskiego był realista Zygmunt Wielopolski, zaś prezesem jego Komitetu Wykonawczego endek Roman Dmowski. Członkami KNP byli: Zygmunt Balicki, Stefan Bądzyński, Stanisław Czekanowski, Seweryn Czetwertyński, Henryk Dembiński, ksiądz Marceli Godlewski, Jerzy Gościcki, Władysław Grabski, Jan Harusewicz, Wiktor Jaroński, Walenty Kamocki, Czesław Karpiński, Stanisław Leśniowski, Zdzisław Lubomirski, Marian Lutosławski, Józef Nakonieczny, Franciszek Nowodworski, Konstanty Broel-Plater, Maciej Radziwiłł, Jan Rudnicki, Jan Stecki, Ignacy Szebeko, Józef Wielowieyski, Stanisław Wojciechowski, Maurycy Zamoyski.

    Hrabia Wawrzyniec Puttkamer, właściwie Wawrzyniec Stanisław Jan Puttkamer z Wersowiczów Siekierka herbu Bradacice (ur. 1794, zm. 1850) – marszałek szlachty powiatu lidzkiego (od 20 września 1847 do 15 czerwca 1849), mąż Maryli Wereszczakówny (od lutego 1821), ewangelik reformowany.Rada Polska Zjednoczenia Międzypartyjnego (również: Rada Zjednoczenia Międzypartyjnego, Rada Międzypartyjna, Rada Polska) – powołana przez Polski Zjazd Polityczny w dniach od 3 do 16 sierpnia 1917 roku w Moskwie. Utworzona na zjeździe przedstawicieli polskich prawicowych partii i grup politycznych działających w Rosji (m.in Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne, Stronnictwo Polityki Realnej, Rada Polska Ziemi Inflanckiej, Związek Wielkopolan i Małopolan, Rada Polska Ziemi Mohylewskiej). Od września 1917 roku Rada uznawała za swe przedstawicielstwo na Zachodzie Komitet Narodowy Polski (1917-1919).

    Przed zajęciem Warszawy w sierpniu 1915 roku przez wojska niemieckie czołowi działacze Komitetu Narodowego Polskiego wyjechali do Rosji, kontynuując w Piotrogrodzie dotychczasową działalność polityczną. Do KNP wchodzili wówczas: Seweryn Czetwertyński, Władysław Grabski, Jerzy Gościcki, Jan Harusewicz, Wiktor Jaroński, Czesław Karpiński, Stanisław Kozicki, Stanisław Leśniowski, Marian Lutosławski, Franciszek Nowodworski, Maciej Radziwiłł, Antoni Sadzewicz, Władysław Sobański, Ignacy Szebeko, Zygmunt Wielopolski, Stanisław Wojciechowski oraz przebywający wtedy na zachodzie: Roman Dmowski, Konstanty Plater i Maurycy Zamoyscy. Posłowie polscy do Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego z Litwy i Białorusi działali w Komitecie Narodowym Polskim niejawnie jako tzw. hospitanci. Byli to: Aleksander Meysztowicz, Feliks Raczkowski, Konstanty Skirmunt, Stanisław Łopaciński, hrabia Wawrzyniec Puttkamer, ks. Maciejewicz, W. Bańkowski. Hospitantami byli też redaktorzy: Zygmunt Wasilewski i Bohdan Wasiutyński.

    Stanisław Kozicki (ur. 4 kwietnia 1876 w Łępicach na Mazowszu, zm. 28 września 1958 w Polanicy Zdroju) – polski polityk i publicysta ruchu narodowego, współpracownik Romana Dmowskiego.Odezwa wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza do Polaków ogłoszona 1 sierpnia/14 sierpnia 1914. Sygnowana przez Mikołaja Mikołajewicza, ówczesnego naczelnego wodza armii rosyjskiej. Odezwa zapowiadała odrodzenie Polski [...] swobodnej w swej wierze, języku i samorządzie, jednak pod berłem cara. Brakło konkretyzacji, w jakich granicach Polska miałaby funkcjonować, a nawet jaki miał być zakres samorządu.

    W sierpniu 1917 Komitet Narodowy Polski stał się podstawą Rady Polskiej Zjednoczenia Międzypartyjnego.

     Osobny artykuł: Członkowie Komitetu Narodowego Polskiego (1914–1917).

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Jerzy Holzer, Jan Molenda, Polska w pierwszej wojnie światowej, Warszawa 1967, s. 356
    2. Rodacy, w: Odbudowa państwowości polskiej: najważniejsze dokumenty 1912 - styczeń 1924, oprac. Kazimierz Kumaniecki, Kraków-Warszawa 1924, s. 43 Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa - wersja elektroniczna
    3. Szerzej na ten temat Piotr Eberhardt, Koncepcje granic państwa polskiego u progu odzyskania niepodległości, „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej” tom 4 (2015), s. 9–35 wersja elektroniczna
    4. Roman Dmowski, Polityka polska i odbudowanie państwa, przedmową do obecnego wydania i komentarzem opatrzył Tomasz Wituch, t. II, Warszawa 1988, s. 202.
    5. Jerzy Holzer, Jan Molenda, Polska w pierwszej wojnie ..., s. 357
    6. Adam Miodowski, Wychodźcze ugrupowania demokratyczne wobec idei polskiego wojska w Rosji w latach 1917–1918, Białystok 2002, s. 85.
    Zygmunt Balicki (ur. 30 grudnia 1858 w Lublinie, zm. 12 września 1916 w Piotrogrodzie) – polski socjolog, publicysta, polityk i jeden z czołowych ideologów Narodowej Demokracji.Tomasz Wituch (ur. 17 listopada 1942) – polski historyk i nauczyciel akademicki, obecnie profesor nadzwyczajny w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizuje się w historii Włoch i Turcji oraz najnowszej historii Europy.




    Warto wiedzieć że... beta

    Antoni Sadzewicz (ur. 11 listopada 1875 w Jeziorku, zm. 20 marca 1944 w Warszawie) – dziennikarz, narodowy demokrata, redaktor „Gazety Porannej 2 Grosze”.
    Stanisław Leśniowski (ur. 8 lutego 1871 w Górze Kalwarii, zm. 27 lutego 1957 w Warszawie) – polski działacz rolniczy, urzędnik ministerialny w II RP.
    Jerzy Nikodem Gościcki (ur. 15 września 1879 w Płocku, zm. 5 stycznia 1946 w Gostyninie) – polski ekonomista, polityk, minister rolnictwa i dóbr państwowych, poseł na Sejm I kadencji w II RP.
    Józef Nakonieczny (ur. 19 marca 1879 w Miesiącach k. Garbowa, zm. 11 kwietnia 1915 pod Kurowem) – polski działacz społeczny, polityk, poseł do rosyjskiej Dumy Państwowej I, III i IV kadencji.
    Konstanty Skirmunt (ur. 30 sierpnia 1866 w majątku Mołodowo koło Kobrynia - zm. 24 lipca 1949 w Wałbrzychu), polski polityk i dyplomata.
    Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne (SND), Stronnictwo Demokratyczno-Narodowe – ugrupowanie polityczne o charakterze narodowym utworzone w 1897, będące legalnym przedstawicielstwem ruchu narodowo-demokratycznego, na którego czele stanął Roman Dmowski.
    Stronnictwo Polityki Realnej – utworzone formalnie 18 października 1905 w Warszawie ugrupowanie klasyfikowane jako konserwatywne, chociaż sami działacze określali partię jako konserwatywno-liberalną. Uprawiała politykę gabinetową. Pismami wyrażającymi poglądy realistów były: tygodnik „Kraj” oraz dziennik „Słowo”.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.754 sek.