• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kominiarski Wierch

    Przeczytaj także...
    Ciemniak (słow. Temniak, 2096 m n.p.m.) – najdalej na zachód wysunięty szczyt należący do masywu Czerwonych Wierchów w Tatrach Zachodnich. Słowackie źródła podają wysokość 2090 m.Niżnia Polana Kominiarska – polana reglowa w Tatrach Zachodnich. Położona jest poniżej północnego zbocza Kominiarskiego Wierchu, w górnej części Doliny Lejowej, na wysokości 1110–1170 m n.p.m. Polana leży na silnie nachylonym na północ stoku, pomiędzy dwoma potokami, będącymi dopływami Lejowego Potoku. Wchodzi w skład TPN, lecz jest własnością Wspólnoty Leśnej Uprawnionych Ośmiu Wsi z siedzibą w Witowie.
    Masyw górski (ang., fr. massif, niem. massiv; od łac. massa – "bryła") – zwarty górotwór, zbudowany zwykle ze skał pochodzenia magmowego lub metamorficznego, czasami osadowego podobnego typu, występujący samodzielnie lub jako część większego łańcucha górskiego; również wyraźnie wydzielona (np. szerokimi przełęczami) część grzbietu górskiego. Niekiedy jako masyw określa się niewielką grupę górską, np. Masyw Śnieżnika, Masyw Ślęży, Masyw Magury Wątkowskiej.
    Kominiarski Wierch – widok z zachodnich stoków Ciemniaka

    Kominiarski Wierch, dawniej nazywany Kominami Tylkowymi – wybitny masyw górski w polskich Tatrach Zachodnich, pomiędzy Doliną Chochołowską i Kościeliską. Jego szczyt ma wysokość 1829 m n.p.m., jest płaski i rozległy, ma powierzchnię ponad 4 ha. Przez pasterzy góralskich nazywany był Pustą Równią.

    Dolina Dudowa – jedno z orograficznie prawych odgałęzień Doliny Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Nazwa pochodzi od góralskiego nazwiska Duda. Wylot znajduje się na wysokości 995 m n.p.m., w pobliżu Polany pod Jaworki. Dolina wznosi się w kierunku południowo-wschodnim, podchodząc pod Przełączkę pod Kufą (1476 m). Od południa wznosi się nad nią masyw Kominiarskiego Wierchu (1829 m), opadający wysokimi wapiennymi urwiskami Dudowych Spadów (pomiędzy Kościołem na zachodzie a Kufą na wschodzie). Północne ograniczenie stanowi lesisty grzbiet z Wielkim (1485 m) i Małym Opalonym Wierchem (1448 m), Spaloną Czubą (1257 m) i Jamską Czubą (1108 m).Dolina Lejowa – dolina reglowa w polskich Tatrach Zachodnich, położona pomiędzy Doliną Kościeliską a Doliną Chochołowską. Jest środkową odnogą doliny Czarnego Dunajca.

    Z południowej strony oddzielony jest od Ornaku Iwaniacką Przełęczą. W kierunku wschodnim ciągną się od niego rozdzielone Doliną Smytnią dwie równoległe granie. Większa, mająca ok. 2 km długości, w końcowej części przechodzi w Raptawicką Grań zakończoną Raptawicką Turnią górującą ponad Polaną Pisaną. Odchodzi od niej w górnej części na północny wschód grzbiet Stołów, następnie poprzez Przysłop Kominiarski łączący się z masywem Kościeliskich Kopek. Mniejsza zakończona jest Smytniańskimi Turniami. W kierunku północnym sąsiaduje poprzez nieduży grzbiet zwany Kufą z reglowym wzniesieniem – Wielkim Opalonym Wierchem.

    Raptawicka Grań – zbudowana z wapieni i dolomitów grań w Tatrach Zachodnich odbiegająca w północno-wschodnim kierunku od masywu Kominiarskiego Wierchu i oddzielająca żleb Żeleźniak od Doliny Smytniej. Od Żeleźniakowego Wierchu oddzielona jest położoną na wysokości ok. 1515 m przełęczą Żeleźniakowe Siodło.Minimalna deniwelacja względna (MDW), wybitność szczytu – liczba określająca, na ile szczyt wyróżnia się ze swojego otoczenia. Wybitność definiuje się jako różnicę wysokości danego szczytu i wysokości najniższej warstwicy okalającej go, a nieobejmującej formacji od niego wyższych. Wysokość tej warstwicy określa wysokość przełęczy zwanej kluczową, oddzielającej dany szczyt od wyższego, kolejnego szczytu na grzbiecie (wododziale). Spośród przełęczy oddzielających dany szczyt od wyższych sąsiadów przełęczą kluczową jest przełęcz najwyższa. Wybitność szczytu to inaczej jego wysokość względna nad przełęczą kluczową.

    Cały masyw zbudowany jest z wapieni triasowych i porośnięty bogatą florą roślin wapieniolubnych, m.in. rośnie tu dębik ośmiopłatkowy, szarotka alpejska, goździk wonny, liczne gatunki goryczek. W skałach występuje około 140 poznanych jaskiń, z których największa to Bańdzioch Kominiarski. Kominiarski Wierch wznosi się ponad Doliną Kościeliską, Dolinką Iwanowską, Doliną Iwaniacką, Chochołowską, Dudową i Lejową.

    Dolina Iwaniacka – dolina w Tatrach Zachodnich pomiędzy stokami Kominiarskiego Wierchu i Ornaku, zbiegająca spod Iwaniackiej Przełęczy (1459 m n.p.m.) do Doliny Starorobociańskiej. Jej wylot znajduje się na wysokości ok. 1085 m. Nazwa doliny pochodzi od polany Iwanówka, znajdującej przy wylocie doliny, na jej północnym stoku. Dawniej dolina była wypasana, wchodziła w skład Hali Iwanówka.Dębik ośmiopłatkowy (Dryas octopetala) – gatunek roślin z rodziny różowatych. Występuje w północnej Europie i w górach Europy, w Ameryce Północnej, na Grenlandii i na Kaukazie. W Polsce występuje wyłącznie w Tatrach i na nielicznych stanowiskach w Pieninach.

    W otoczeniu Kominiarskiego Wierchu znajdowało się 5 hal górskich, które dawniej wypasane były aż pod sam szczyt: Hala Stoły, Hala Kominy Tylkowe, Hala Kominy Dudowe, Hala Iwanówka, Hala Smytnia. Obecnie, po zaprzestaniu wypasu stopniowo zarastają one lasem. Stosunkowo dobrze zachowana jest jeszcze Niżnia Polana Kominiarska (część dawnej Hali Kominy Tylkowe), leżąca przy północnych stokach głównego szczytu. W zboczach Kominiarskiego Wierchu wydobywano rudy żelaza. Jeszcze ok. 1840 r. czynnych było kilka sztolni, do jednej z nich dochodzono po kilkunastometrowej drabinie przymocowanej do skał.

    Dolina Smytnia – boczna, zachodnia odnoga walnej Doliny Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Tylko w dolnej części jest stosunkowo płaska. Górna część doliny jest bardzo stroma – wcina się w masyw Kominiarskiego Wierchu, podchodząc pod sam wierzchołek, pomiędzy dwie jego prawie równoległe granie zbiegające do Doliny Kościeliskiej. Od strony północnej ograniczona jest stromymi, wznoszącymi się ponad lasem ścianami Raptawickiej Grani, od strony południowej drugiej grani Kominiarskiego Wierchu, zakończonej Smytniańskimi Turniami. W północnej ścianie doliny znajdują się żleby: Spadzisty Żleb, Czarny Żleb i Gładki Żleb. Dawniej dolina była wypasana, znajdowała się na niej Hala Smytnia, obejmująca m.in. Starą Polanę. U wylotu doliny, nieco poniżej Starej Polany, przy drodze, znajduje się tzw. Krzyż Pola.Jaskinia – naturalna pusta przestrzeń w skale o rozmiarach umożliwiających jej penetrację przez człowieka. Najliczniejsze są jaskinie krasowe, grawitacyjne, tektoniczne, lodowcowe, wietrzeniowo-erozyjne lub pseudokrasowe. Odkrywanie (eksploracja), dokumentowanie oraz naukowe badanie jaskiń to speleologia.

    W 1892 r. Mieczysław Karłowicz wyznakował nieistniejącą już ścieżkę na Kominiarski Wierch od strony północnej. W 1901 r. oznaczono nowy szlak turystyczny od Iwaniackiej Przełęczy na szczyt. Był on bardzo popularny, zwiedzany również przez liczne wycieczki szkolne z przewodnikiem. 1 sierpnia 1988 r. szlak został zamknięty, by turyści nie płoszyli orła przedniego, który się tu zagnieździł w skałach.

    Wielki Opalony Wierch – reglowy szczyt w północnej grani Siwego Zwornika w polskich Tatrach Zachodnich. Znajduje się w długim grzbiecie odchodzącym od Kominiarskiego Wierchu poprzez Kufę na północny wschód. Od znajdującego się poniżej w tym grzbiecie Małego Opalonego Wierchu (1445 m) oddziela go Niżnie Dudowe Siodło, od znajdującego się wyżej Wierchu Świerkule przełęcz Wyżnie Dudowe Siodło. Zachodnie stoki Wielkiego Opalonego Wierchu opadają do górnej części Doliny Dudowej, wschodnie do górnej części Doliny Lejowej (do Tylkowego Żlebu).Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.

    Ciekawa flora. M.in. rosną tutaj szarota Hoppego, starzec pomarańczowy, owsica spłaszczona, jarząb nieszpułkowy, ostrołódka Hallera, mietlica alpejska i ukwap karpacki – bardzo rzadkie rośliny, w Polsce występujące tylko w Tatrach i to w nielicznych tylko miejscach.

    Przypisy

    1. Władysław Szafer: Tatrzański Park Narodowy. Zakład Ochrony Przyrody PAN, 1962.
    2. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.

    Bibliografia[]

    1. Zofia Radwańska-Paryska: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 1995. ISBN 83-7104-009-1.
    2. Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
    3. Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „WiT” S.c., 2006. ISBN 83-89580-00-4.
    Ornak – grzbiet górski, część północnej grani Siwego Zwornika w polskich Tatrach Zachodnich. Oddziela Dolinę Starorobociańską od Doliny Pyszniańskiej.Stoły – nieduży masyw górski w Tatrach Zachodnich, położony nad Doliną Kościeliską, do której obrywa się stromymi skałami (m.in. Kazalnica i Sowa).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Goryczka (Gentiana L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny goryczkowatych. Rodzaj ten obejmuje ok. 400 gatunków występujących na całym świecie, częściej w górach. Łacińska nazwa Gentiana (podobnie jak zwyczajowa nazwa polska gencjana) pochodzi od imienia króla Ilirii z II w. p.n.e. Gentiusa któremu przypisywano jej odkrycie. Gatunkiem typowym jest Gentiana lutea L..
    Smytniańskie Turnie albo Panienki – turnie wznoszące się od południowej strony nad wejściem do Doliny Smytniej w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Wznoszące się ponad lasem Smytniańskie Turnie stanowią zakończenie zbiegającej w kierunku wschodnim grani Kominiarskiego Wierchu. Nazwa Panienki nawiązuje do ich bardzo smukłej sylwetki – tworzą cienki grzebień skalny o bardzo stromo opadających południowych i północnych ścianach.
    Raptawicka Turnia – wapienna turnia w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich, po zachodniej stronie Kościeliskiego Potoku. Jej północne stoki zbiegają do Polany Pisanej i żlebu Żeleźniak, a południowe do niewielkiego żlebu zaczynającego się przy najwyższej części Raptawickiej Grani i uchodzącego do głównej gałęzi Doliny Kościeliskiej, od Doliny Smytniej oddzielonego niewyraźnym grzbietem. Stoki wschodnie to widoczne z Doliny Kościeliskiej skalne urwisko porośnięte częściowo lasem i murawą. Raptawicka Turnia wchodzi w skład grzbietu górskiego zwanego Raptawicką Granią. Ciągnie się on na zachód, stanowiąc część grani Kominiarskiego Wierchu. W Raptawickiej Turni znajdują się liczne jaskinie, z których trzy – Jaskinia Mylna, Raptawicka i Obłazkowa – są udostępnione turystycznie. Prowadzą do nich czarny i czerwony szlak turystyczny wychodzące z głównej drogi biegnącej Doliną Kościeliską na zachód, ok. 100 m powyżej Skały Pisanej.
    Dolina Chochołowska – najdłuższa i największa dolina w polskich Tatrach, znajdująca się na zachodnim skraju polskich Tatr Zachodnich i stanowiąca orograficznie lewą odnogę doliny Czarnego Dunajca. Zajmuje obszar ponad 35 km² i ma długość ok. 10 km. Jest doliną walną. Administracyjnie leży na terenie wsi Witów.
    Władysław Szafer (ur. 23 lipca 1886 w Sosnowcu, zm. 16 listopada 1970 w Krakowie) – polski botanik, profesor UJ (w latach 1936-1938 rektor), dyrektor krakowskiego Ogrodu Botanicznego, wieloletni dyrektor Instytutu Botaniki UJ.
    Hala Kominy Dudowe, zwana też po prostu Kominami Dudowymi – dawna hala pasterska w Dolinie Dudowej i na północno-zachodnich zboczach Kominiarskiego Wierchu w Dolinie Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Jest ona własnością Wspólnoty Leśnej Uprawnionych Ośmiu Wsi z siedzibą w Witowie. Do hali należała polana Jamy znajdującą się na wysokości średnio 1100 m n.p.m. oraz Wyżnia Dudowa Rówień znajdującą się na wysokości 1150–1230 m n.p.m. Oddzielone są one od siebie lasem na stromym stoku górskim, przez który wielokrotnie przepędzane były owce i bydło, co doprowadziło do silnego zerodowania stoku. Łączna powierzchnia hali wynosiła 58,78 ha, w tym halizny stanowiły 8,8 ha, lasy 3,81 ha, reszta to nieużytki. Powierzchnia dodatkowych serwitutów w lasach wynosiła 170 ha. W 1963 r. wypasano na hali 233 owce (przeliczeniowe). Wypasano nie tylko na polanach, ale także na zerodowanych i gdzieniegdzie tylko zatrawionych stromych zboczach. Obecnie w dalszym ciągu wypasana jest polana Jamy. Prowadzi się na niej tzw. wypas kulturowy.
    Roślina wapieniolubna, kalcyfit – roślina, która najlepiej rozwija się na podłożu bogatym w jony wapnia. Rośliny te szczególnie często spotyka się na glebach wapiennych, takich, jak rędziny kredowe i inne. Z reguły rośliny te są również roślinami zasadolubnymi. Wyróżnia się wśród nich rośliny umiarkowanie wapieniolubne, oraz wybitnie wapieniolubne. Gatunki roślin wapieniolubnych mogą być roślinami wskaźnikowymi gleb bogatych w wapń.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.051 sek.