Komin (formacja skalna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Komin w Dupnicy

Komin – we wspinaczce jest to pionowa formacja skalna posiadająca formę zagłębienia ograniczonego z trzech stron ścianami skalnymi (dwie ściany po bokach i jedna w głębi). Cechą charakterystyczną tej formacji jest szerokość wystarczająca do pomieszczenia wspinacza w jej wnętrzu. Podstawową techniką wspinaczki w kominie jest zapieraczka lub jej odmiana - rozpieraczka.

Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.Studnia krasowa, awen – forma krasu podziemnego: pionowy lub prawie pionowy kanał biegnący w dół, często rodzaj jaskini krasowej lub jej część, łącząca korytarze jaskini położone na różnych głębokościach. Studnia krasowa powstaje w wyniku rozpuszczania skał krasowiejących przez wodę opadową, wzdłuż pionowych szczelin. Szerokość do kilkunastu metrów, głębokość do kilkuset metrów. Czasami studnia jest dalszą częścią ponoru, występującą w jaskiniach krasowych, przez studnię woda przepływa do korytarza, a następnie do jaskini krasowej.

Formację węższą niż komin nazywa się rysą. Odmianą komina jest studnia krasowa.

Należy odróżnić pojęcie komin stosowane we wspinaczce skalnej od pojęcia komin używanego w speleologii. Jest to inna formacja skalna występująca w jaskiniach. Dawniej kominami nazywano również pionowe, lub prawie pionowe pustki w jaskiniach charakteryzujące się długością kilkukrotnie większą od szerokości. We współczesnej speleologii noszą one nazwę studni.

Komin – w speleologii jest to odcinek jaskini ciągnący się od jej stropu w górę pionowo, lub prawie pionowo i górą zamknięty. Czasami komin może nie być górą zamknięty i wcinać się w wyższe piętra jaskini łącząc się z nimi. Jeżeli to połączenie jest na tyle szerokie, że może przez niego przejść człowiek, należy używać pojęcia studnia. Komin definiuje się również jako: Depresja – w topografii jest to wklęsła forma ukształtowania terenu. Jest podobna do żlebu, ale jest płytka i szersza. Często występuje między dwoma grzędami. Depresja stanowi pośrednią formę miedzy żlebem a doliną. Przejście między tymi formami ukształtowania terenu jest płynne i czasami jest tylko sprawą umowną, czy jest to dolina, żleb czy depresja.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • depresja (geomorfologia)
  • zacięcie
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Nielinowe techniki pokonywania jaskini [dostęp 2017-07-29].
    2. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    3. Encyklopedia speleologiczna [dostęp 2019-12-31].
    Ściana górska – zwykle stromy, bardzo stromy (urwisko), pionowy lub nawet przewieszony (przewieszka) stok góry o podłożu skalnym lub lodowcowym o w miarę jednolitej wystawie, będący jedną z największych formacji terenowych rozpoznawanych we wspinaczce. Ściana górska może mieć wiele setek metrów wysokości, ale wspinacze tą nazwą określają także znacznie mniejsze, ledwie kilkunastometrowe skałki lub ostańce.Dupnica (436 m) – wzgórze w miejscowości Ryczów w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Ogrodzieniec. Znajduje się w widłach dwóch dróg; jedna z nich (asfaltowa) prowadzi z Ryczowa do Złożeńca, druga do Pilicy. Są to tereny Wyżyny Częstochowskiej z licznymi skałami wapiennymi. W Ryczowie jest wiele takich skał. Należą do tzw. Ryczowskiego Mikroregionu Skałkowego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.
    Rozpieraczka – jedna z technik wspinaczkowych. We wspinaczce skalnej jest to sposób pokonywania formacji skalnych takich jak komin i szczelina, czyli takich, które mają dwie równoległe, lub zbiegające się pod ostrym kątem, pionowe ściany. Rozpieraczkę często wykorzystuje się w jaskiniach przy pokonywaniu kominów, studni i szczelin. Rozpieraczką można także trawersować wysokie szczeliny, meandry czy studnie.
    Zapieraczka – jedna z technik wspinaczkowych. We wspinaczce skalnej jest to sposób pokonywania formacji skalnych typu komin i rysa, czyli takich, które mają dwie równoległe, pionowe ściany. Zapieraczkę często wykorzystuje się także w jaskiniach przy pokonywaniu kominów, studni i szczelin.
    Speleologia – nauka o jaskiniach. Przedmiotem zainteresowania speleologii są m.in.: geneza i rozwój jaskiń, cechy środowiska przyrodniczego jaskiń (mikroklimat, stosunki wodne, przyroda ożywiona – flora i fauna, itp.), problemy ochrony i in. Jaskinie są również obiektem zainteresowania innych nauk, m.in.: geologii, hydrogeologii, paleontologii, archeologii, turyzmu. Mianem speleologii często określa się inne formy aktywności ludzkiej w jaskiniach, zwłaszcza o charakterze eksploracyjnym czy sportowym, np. alpinizm podziemny.
    Zacięcie – rodzaj wklęsłej formacji skalnej. Powstaje w miejscu, gdzie pod kątem ostrym lub rozwartym stykają się z sobą dwie ściany lub płyty skalne, a linia ich zetknięcia biegnie pionowo lub ukośnie. Pod względem kształtu zacięcie przypomina częściowo otwartą książkę.
    Rysa – jako formacja skalna jest to tak wąska szczelina w skałach, że człowiek nie może do niej wejść. Ma szerokość od takiej, że można w nią włożyć palce, do szerokości takiej, że prawie wchodzą do niej biodra, czyli od około centymetra do około 30 centymetrów. Szersze szczeliny, w które można wejść całym ciałem, nazywamy kominami.

    Reklama