• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Komelinowce

    Przeczytaj także...
    Okwiat, okrywa kwiatowa (ang. perianth, łac. perigonium, perianthium) – część kwiatu stanowiąca ochronę dla rozwijających się pręcików i słupków. U roślin owadopylnych okwiat pełni także funkcję powabni dzięki zapachowi i kolorom, dla zapylających je owadów, ptaków, ssaków i innych zwierząt.Pręcik (łac. stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe, pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe zawierające tkankę wyściełającą (tzw. tapetum) oraz tkankę zarodnikotwórczą (tzw. archespor), która wytwarza ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych.
    Korona (łac. corolla, ang. corolla) – element kwiatu składający się z okółka barwnych płatków korony (petala), które stanowią powabnię dla owadów, lub innych zwierząt zapylających kwiaty. Korona stanowi wewnętrzną część okwiatu.

    Komelinowce, trzykrotkowce (Commelinales Dumort.) – rząd roślin zielnych należący do jednoliściennych.

    Morfologia[]

    Kwiaty duże, trzykrotne, zwykle promieniste, rzadko grzbieciste. Zewnętrzne listki okwiatu zielonkawe lub błoniaste wyglądają jak kielich, podczas gdy wewnętrzny okółek jest barwny i przypomina płatki korony. pręciki w dwóch okółkach po 3, czasem zanikają lub wykształcają się jako prątniczki. Słupek z 2 lub 3 owocolistków. Owocem jest torebka lub jagoda.

    Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.

    Systematyka[]

    Pozycja systematyczna rzędu w kladogramie jednoliściennych według APW (aktualizowany system APG III z 2009)

    Zgodnie z danymi APW (aktualizowana systematyka na bazie systemu APG II) pozycja komelinowców w obrębie kladu jednoliściennych jest następująca: Podział na rodziny według APWeb 5 rodzin zawierających 68 rodzajów i 812 gatunków. Pozycja systematyczna i podział w systemie Reveala (1994-1999)

    Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Commelinanae Takht., rząd komelinowce (Commelinales Dumort.). Rząd jest taksonem monotypowym – w podrzędzie Commelinaceae R. Br. wyróżniona została tylko jedna rodzina – komelinowate Commelinaceae R. Br.

    Słupek, słupkowie (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi (najprawdopodobniej utworami homologicznymi do makrosporofili). Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie, gdzie mogą występować pojedynczo lub w większej liczbie.Prątniczki (łac. staminodium, liczba mnoga łac.staminodia) – znajdujące się w kwiatach u niektórych gatunków roślin płonne pręciki, które nie mają pylników i nie wytwarzają pyłku. Spełniać mogą natomiast inne funkcje. Np. u piwonii upodabniają się one do płatków korony, pełniąc rolę powabni dla owadów zapylających kwiaty. Podobną funkcję spełniają u powojnika (Clematis), tworząc wewnątrz korony ozdobny pierścień prątniczek. Niektóre z uprawianych odmian ozdobnych powojnka kwiecistego (Clematis florida) mają wszystkie pręciki przeksztalcone w ozdobne prątniczki. U niektórych gatunków w rodzinie jaskrowatych prątniczki pełnią funkcję miodników. U tawułowych (rodzina różowatych) prątniczki zrastając się tworzą czerwony pierścień oddzielający pręciki od słupków. U urdzika karpackiego drobne, łuskowate prątniczki występują pomiędzy normalnymi, płodnymi pręcikami.
    Pozycja systematyczna i podział według systemu Reveala (2007)

    W nowszej wersji systemu Reveal wyróżnił w rzędzie komelinowców takie same rodziny jak APW. Poza tym zmienił w nowym systemie klasyfikację wyższych jednostek systematycznych. Rząd znalazł się w nadrzędzie Commelinanae Takht., podklasie Commelinidae Takht. i klasie okrytonasiennych (Magnoliopsida Brongn.).

    Komelinowate (Commelinaceae R. Br.) – rodzina roślin z klasy jednoliściennych). Należy do niej ok. 40 rodzajów z 650 gatunkami. Zasięg rodziny jest szeroki, brak jej przedstawicieli w Europie, północno-zachodniej Afryce, w Azji północnej i środkowej, w północnej części Ameryki Północnej. Największe zróżnicowanie roślin z tej rodziny występuje w Ameryce Północnej i Azji. W Polsce niektóre gatunki są uprawiane, głównie popularne w uprawie doniczkowej są rośliny z rodzaju trzykrotka, poza tym przedstawiciele z rodzaju komelina bywają efemerofitami. Rośliny z tej rodziny są bylinami, nierzadko sukulentami. Posiadają gęsty sok i liście całobrzegie, ułożone na łodydze strętolegle, z nasadą pochwiastą.Takson monotypowy, monotyp – w klasyfikacji biologicznej takson obejmujący tylko jeden przyporządkowany takson niższy, np. rodzina do której należy tylko jeden rodzaj lub rodzaj, do którego należy jeden gatunek. Taksony monotypowe są niechętnie wyodrębniane przez taksonomów, ponieważ ich tworzenie nie poprawia przejrzystości systemu klasyfikacyjnego na kolejnych szczeblach klasyfikacji. Wyodrębniane są, gdy istnieje wyraźna przerwa (odrębność) między taksonem monotypowym i taksonem siostrzanym.

    Przypisy

    1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-16].
    2. Peter Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). [dostęp 22 stycznia 2009].
    3. Crescent Bloom: Commelinales (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 22 stycznia 2009].
    4. James L. Reveal: Classification of extant Vascular Plant Families - An expanded family scheme (ang.). Department of Plant Biology, Cornell University. [dostęp 22 stycznia 2009].
    Komelinowe (Commelinidae Takht.) – grupa roślin jednoliściennych stanowiąca w nowszych ujęciach systematycznych (system APG II z 2003, APG III z 2009) grupę monofiletyczną, siostrzaną dla szparagowców (Asparagales). Należą tu arekowce (Arecales), wiechlinowce (Poales), komelinowce (Commelinales), imbirowce (Zingiberales) i rodzina o nieokreślonej pozycji systematycznej – Dasypogonaceae. Do cech charakterystycznych tej grupy należy: obecność kwasu ferulowego i kumarowego w nie ulegających drewnieniu ścianach komórkowych, naczynia obecne są w łodydze i liściach, w komórkach liści często odkładana jest krzemionka, kwiatostany wsparte są podsadkami, zarodek jest krótki i szeroki.Kwiat – organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania. Stanowi fragment pędu o ograniczonym wzroście ze skupieniem liści płodnych i płonnych, służących odpowiednio, bezpośrednio i pośrednio do rozmnażania płciowego (generatywnego). Kwiat charakterystyczny dla roślin nasiennych (czyli kwiatowych) jest organem homologicznym do kłosa zarodnionośnego (sporofilostanu) roślin ewolucyjnie starszych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Owocolistek – element słupka kwiatu roślin nasiennych, organ homologiczny z żeńskimi liśćmi zarodnionośnymi (makrosporofilami). Owocolistki mogą się zrastać pojedynczo lub po kilka, tworząc słupki. W czasie kwitnienia owocolistek składa się z dwóch części - dojrzałej, tworzącej znamię i szyjkę słupka, oraz merystematycznej, tworzącej zalążnię. Część merystematyczna rozwija się dalej po zapłodnieniu, tworząc owocnię. W obrębie zalążni miękisz asymilacyjny owocolistków prowadzi fotosyntezę, której celem jest produkcja tlenu, wydzielanego do komory zalążni, gdzie rozwijają się zalążki.
    APG II – Akronim drugiej wersji systemu APG klasyfikującego rośliny okrytonasienne ściśle w oparciu o kryterium filogenetyczne. System ten opublikowany został przez taksonomów skupionych w Angiosperm Phylogeny Group w roku 2003 jako zrewidowana wersja systemu APG I.
    System APG III – nowoczesny system klasyfikacyjny roślin okrytonasiennych opublikowany w roku 2009 przez członków Angiosperm Phylogeny Group. W październiku 2009 członkowie Linnean Society zaproponowali klasyfikację filogenetyczną wszystkich roślin telomowych, kompatybilną z systemem APG III.
    System Reveala – nowoczesny system klasyfikacji roślin okrytonasiennych. Został opracowany przez amerykańskiego botanika Jamesa L. Reveala (ur. 1941), profesora Uniwersytetu w Maryland (USA). Po 1992 roku, kiedy to swój system opublikował Robert F. Thorne, Reveal zajął się jego korektą nomenklatoryczną. W tym też czasie zaproponował kilka nowych rozwiązań klasyfikacyjnych, początkowo na poziomie rzędów i podklas. W 1994 r. zaproponował wyróżnienie wśród okrytonasiennych 5 klas, co zaowocowało całkowicie oryginalnym ujęciem systematycznym tej grupy roślin. System ten Reveal publikował na swoich stronach internetowych i aktualizował do roku 1999. W następnych latach autor systemu wszedł w skład Angiosperm Phylogeny Group i brał udział w tworzeniu systemu APG II.
    Kladogram – diagram w kształcie dendrogramu, przypominający drzewo filogenetyczne, ale nieuwzględniający czasu pojawiania się nowych linii ewolucyjnych. Jest produktem analizy kladystycznej. Z punktu widzenia kladystyki czas ukształtowania się poszczególnych cech nie jest istotny, a każdy z porównywanych współczesnych organizmów ma taki sam "czas ewolucji za sobą". Różnią się one jedynie odległościami momentów wyróżnienia z wcześniejszych linii ewolucyjnych.
    Torebka (ang. capsule, łac. capsula) – typ owocu pojedynczego, pękającego, zwykle suchego. Torebka może być zbudowana z dwóch lub wielu owocolistków. Torebka może być jednokomorowa, podzielona na tyle komór, ile owocolistków lub częściowo podzielona tzw. przegrodami fałszywymi, nie dochodzącymi do środka owocu.
    Roślina zielna – roślina o zielonej, niezdrewniałej lub w niewielkim stopniu zdrewniałej łodydze, z pąkami nagimi. Łodyga roślin zielnych okryta jest skórką (epidermą), pod którą znajduje się kora pierwotna i tkanki przewodzące (u roślin u jednoliściennych rozrzucone na całym przekroju, u dwuliściennych ułożone w formie pierścienia z wypełnionym miękiszem rdzeniem). Pędy roślin zielnych bywają zmodyfikowane w różnorodny sposób w zależności od funkcji oraz działalności merystemu wierzchołkowego decydującego o ulistnieniu i ułożeniu pąków. W klimacie umiarkowanym pędy naziemne roślin zielnych są nietrwałe i obumierają z końcem sezonu wegetacyjnego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.056 sek.