• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kolumna Mariacka w Ołomuńcu

    Przeczytaj także...
    Dogmat o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny (łac. Immaculata Conceptio Beatæ Virginis Mariæ) – twierdzenie teologiczne definiujące szczególny stan świętości będący przywilejem Marii z Nazaretu, ogłoszone w Kościele katolickim 8 grudnia 1854 roku przez bł. Piusa IX jako dogmat wiary. Ta prawda wiary jest częścią szerszego zagadnienia konsekwencji grzechu pierwszych rodziców Adama i Ewy (grzech pierworodny), którym została objęta cała ludzkość.Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.
    Barbara z Nikomedii, Święta Barbara, cs. Wielikomuczenica Warwara – żyjąca w III wieku dziewica, męczennica, jedna z Czternastu Świętych Wspomożycieli, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego.
    Kolumna Mariacka w Ołomuńcu
    Posąg Immaculaty na szczycie Kolumny Mariackiej

    Kolumna Mariacka (tzw. morowa; cz. Mariánský morový sloup) – pomnik w formie kolumny na tzw. Dolnym Rynku w Ołomuńcu na Morawach w Czechach.

    Historia[]

    Kolumna Mariacka w Ołomuńcu powstała po ustąpieniu epidemii moru z lat 1713–1715. Jako dziękczynienie za zwalczenie epidemii w mieście miejscowy kamieniarz i rzeźbiarz Wacław Render zaproponował budowę kolumny wotywnej na Dolnym Rynku. Wzniesiono ją w latach 1716–1727. Projekt powstał zainspirowany podobnymi kolumnami z Wiednia i Pragi.

    Monarchia Habsburgów – nazwa określająca związek państw będących w unii personalnej, którego władca z rodziny Habsburgów był jednocześnie arcyksięciem Austrii, królem Czech, królem Węgier oraz władcą podległych im księstw. Związek istniał w latach 1526–1804. Część państw Monarchii Habsburgów należało do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a jako król Czech, władca monarchii był elektorem przy elekcji króla Niemiec (który następnie był intronizowany na Cesarza). Zazwyczaj władca Monarchii był wybierany na Cesarza Narodu Niemieckiego. Monarchia Habsburgów została przekształcona w Cesarstwo Austrii 11 sierpnia 1804, a dwa lata później dwucesarz Franciszek II Habsburg rozwiązał Święte Cesarstwo Rzymskie.Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie" lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Uznany za oficjalny styl Kościoła katolickiego czasów potrydenckich, stąd pojawiające się jeszcze w połowie XX wieku zamienne określenia: "sztuka jezuicka" czy "sztuka kontrreformacyjna". W odróżnieniu od humanizmu antropocentrycznego doby renesansu, barok reprezentował humanizm teocentryczny. W znaczeniu węższym, barok to jeden z nurtów literackich XVII wieku, koegzystujący z klasycyzmem i manieryzmem; od niego XX-wieczni literaturoznawcy wyprowadzili jednak nazwę dla całej epoki.

    Autorami elementów rzeźbiarskich kolumny byli Jan Sturmer (posągi Immaculaty, św. Franciszka Ksawerego i św. Karola Boromeusza) oraz Tobiasz Schütz (pozostałe rzeźby). W 1758 roku, podczas oblężenia Ołomuńca przez Prusaków, zniszczeniu uległa rzeźba św. Sebastiana, którą zastąpiono nowym posągiem. W latach 1985–1992 podczas renowacji zabytku wymieniono również skręcony trzon kolumny.

    Karol Boromeusz, wł. Carlo Borromeo (ur. 2 października 1538, zm. 3 listopada 1584 w Mediolanie) − włoski kardynał, arcybiskup Mediolanu (1560-1584), święty Kościoła katolickiego, franciszkański tercjarz.Trzon to najważniejsza część kolumny. Ustawiano go na bazie albo bezpośrednio na stylobacie (np. w porządku doryckim). Na szczycie trzonu znajdowała się głowica (kapitel), która łączyła go z belkowaniem. W architekturze klasycznej trzon miał kształt walca o powierzchni gładkiej lub zdobionej kanelurami. Architektura baroku spopularyzowała kolumny o trzonach tordowanych (skręconych wzdłuż linii śrubowej) lub w formie wiązki skręconej z 2-4 prętów.

    Kolumna, choć stanowi dominantę całego placu, jej budowniczemu Wacławowi Renderowi, architektowi cesarskiemu, nie wydawała się dostatecznie dostojna. Dlatego też postanowił wybudować na sąsiednim Górnym Rynku wspanialszą kolumnę – dzisiejszą Kolumnę Trójcy Przenajświętszej.

    Święty Sebastian, Sabastián (zm. ok. 288 w Rzymie) – męczennik chrześcijański i święty Kościoła katolickiego oraz prawosławnegoKolumna Trójcy Przenajświętszej - wolno stojąca konstrukcja architektoniczna, w kształcie słupa, obelisku bądź piramidy, wsparta na cokole, zdobiona licznymi figurami alegorycznymi. Jest to rodzaj Kolumny morowej.

    Wygląd[]

    Część dolną, z owalnym otworem na wylot w bloku podstawy, zdobią posągi ósemki świętych, umieszczone po cztery na dwóch poziomach. Są to postacie świętych, patronów i orędowników „od moru” - Karol Boromeusz, Franciszek Ksawery, Sebastian, Roch (na dolnym poziomie), Rozalia, Katarzyna ze Sieny i Barbara oraz patronka Ołomuńca – św. Paulina (na górnym poziomie). Część środkową konstrukcji stanowi tordowany (skręcony) słup, zaś jej zwieńczeniem jest rzeźba Immaculaty.

    Święta Paulina - wspominana jest w martyrologiach razem z męczennikiem Artemiuszem i Kandydą. Pochodziła z Grecji, ale mieszkała w Rzymie. Była poganką, podczas gdy jej mąż Hadrias przyjął chrzest bez jej wiedzy. Wkrótce potem nawróciła się także Paulina. Już jako chrześcijanie zostali wydani przez zdrajcę i postawieni przed sądem. Paulina zginęła pierwsza od uderzeń bicza zakończonego ołowiem. Idąc za starożytnymi spisami męczenników i najstarszymi martyrologiami, począwszy od Martyrologium Hieronima, podaje się, że męczeństwo to miało miejsce w 303 roku za panowania cesarza Dioklecjana. Źródłami naszych szczupłych wiadomości o świętej Paulinie męczennicy są zatem starożytne martyrologia, w których jej imię figuruje pod datą 6 czerwca. Znajduje się również w innych księgach liturgicznych. Mamy także wiarygodne świadectwa wczesnego kultu, związanego z jej grobem w Rzymie przy Via Aurelia. Od VII wieku do jej grobu odbywały się pielgrzymki. Patronka ludzi chorych. Paulina wymieniana była w martyrologiach pod dniem 6 czerwca.Kolumna Trójcy Przenajświętszej w Ołomuńcu (czes. Sloup Nejsvětější Trojice) – Kolumna Trójcy Przenajświętszej w Ołomuńcu. Została wzniesiona w latach 1716–1754. Wszyscy artyści i rzemieślnicy pracujący przy budowie Kolumny byli obywatelami Ołomuńca, dlatego praca przy budowie była także wyrazem lokalnego patriotyzmu.

    Uwagi

    1. Wznoszenie kolumn morowych, fundowanych zwykle jako wota dziękczynne po ustąpieniu epidemii chorób zakaźnych („moru”), rozpowszechniło się w krajach monarchii habsburskiej po soborze trydenckim. Uznawane jest za jedną z wyraźnych cech baroku. Pierwszym budowniczym kolumn za wzór służyła kolumna maryjna na Piazza Santa Maria Maggiore w Rzymie, wzniesiona w 1614 roku.

    Przypisy

    Bibliografia[]

  • Olomouc. Turistický průvodce. Ediční rada Městského národního vẏboru v Olomouci, Olomouc 1974.
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Katarzyna ze Sieny OPs, wł. Caterina Benincasa (ur. 25 marca 1347 w Sienie, zm. 29 kwietnia 1380 w Rzymie) – włoska tercjarka dominikańska, mistyczka, katolicka święta, doktor Kościoła i patronka Europy.Wiedeń (niem. Wien, dialekt Wean) – stolica i największe miasto Austrii. Znajduje się w północno-wschodniej części kraju, nad Dunajem. Jest miastem statutarnym, tworząc jednocześnie odrębny kraj związkowy.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Czechy (czes. Česko), Republika Czeska (czes. Česká republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Od północnego wschodu graniczy z Polską, od zachodu i północnego zachodu z Niemcami, od południa z Austrią, a od południowego wschodu ze Słowacją. Stolicą i największym miastem Czech jest Praga. Kraj składa się z trzech historycznych krain – Czech właściwych, Moraw i czeskiej części Śląska. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Państwo czeskie dzieli się na czternaście krajów. Czechy są republiką parlamentarną, demokratycznym państwem prawa o liberalnym systemie rządów, opartym na swobodnej rywalizacji partii i ruchów politycznych. Głową państwa jest prezydent. Naczelnym organem władzy ustawodawczej jest parlament z Izbą Poselską i Senatem, władzy wykonawczej rząd z czternastoma ministerstwami, a władzy sądowniczej Sąd Konstytucyjny i Sąd Najwyższy. Czechy są członkiem wielu organizacji międzynarodowych, m.in. ONZ, Unii Europejskiej, NATO, strefy Schengen, Rady Europy, OECD i Grupy Wyszehradzkiej.
    Franciszek Ksawery, właśc. Francisco de Jaso y Azpilicueta (ur. 7 kwietnia 1506 na zamku Xavier wówczas w Królestwie Nawarry, obecnie w Hiszpanii, zm. z 2 na 3 grudnia 1552 na wyspie Shangchuan Dao u wybrzeży Chin) – prezbiter, jeden z założycieli zakonu jezuitów, misjonarz, święty katolicki zwany apostołem Indii. Mówi się o nim, że od czasów św Pawła nikt nie nawrócił większej liczby ludzi.
    Wenzel Render (ur. w sierpniu (?) 1669 r. w Ołomuńcu – zm. 3 kwietnia 1733 r. tamże; w źródłach czeskich: Václav Render) – czeski kamieniarz i rzeźbiarz, uprzywilejowany cesarski architekt i miejski mistrz kamieniarski w Ołomuńcu na Morawach. Autor wielu prac kamieniarskich i rzeźbiarskich w Ołomuńcu. Projektant, inicjator budowy, główny sponsor i twórca kolumny Trójcy Przenajświętszej w tym mieście.
    Święty Roch OFS (ur. w Montpellier we Francji, zm. przed rokiem 1420; w literaturze spotykana jest data urodzin przypadająca na rok 1295 oraz ok. 1345-1350, a data śmierci 1327 w Montpellier oraz 1377 lub 1378 w Voghera we Włoszech) − tercjarz franciszkański, święty Kościoła katolickiego.
    Ołomuniec (czes. Olomouc, niem. Olmütz, dialekt hanacki Olomóc albo Holomóc, łac. Eburum albo Olomucium) – miasto statutarne we wschodniej części Czech, na Obniżeniu Górnomorawskim, u ujścia Młyńskiego Potoku i Bystrzycy do Morawy. Jest stolicą kraju ołomunieckiego, powiatu Ołomuniec, a także archidiecezji Kościoła rzymskokatolickiego i Czechosłowackiego Kościoła Husyckiego oraz eparchii Kościoła Prawosławnego Czech i Słowacji. Stanowi historyczną stolicę Moraw i jest głównym miastem regionu etnograficznego Haná.
    Rzym (wł., łac. Roma) – stolica i największe miasto Włoch, położone w środkowej części kraju w otoczeniu wzgórz, nad Tybrem, ośrodek administracyjny i polityczny (siedziba prezydenta, ministerstw i urzędów); stolica i główne miasto regionu administracyjno-historycznego Lacjum. Obszar administracyjny 1523 km², liczba ludności 2 748 809 (zespół miejski ok. 3 800 000).
    Morawy (czes. Morava, łac. Moravia, niem. Mähren) – kraina historyczna we wschodniej części Republiki Czeskiej (potocznie – dzisiejszych Czech), jedna z trzech krain (obok Czech i Śląska Czeskiego) wchodzących w skład tego państwa. Północne fragmenty Moraw leżą na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (Kietrz, Baborów) – były to dawne enklawy morawskie na obszarze Śląska, powstałe w wyniku włączenia do Śląska większości terytoriów dawnego morawskiego księstwa opawskiego (który to około dwustuletni proces zakończył się w 1613 r.).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.045 sek.