• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kolumba opat z Hy



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Loch Ness (wym. [ˌlɒx ˈnɛs]; gael. Loch Nis, wym. [l̪ˠɔxˈniʃ], dosłownie jezioro Nis) – słodkowodne jezioro (loch) położone w Szkocji, o długości około 37 kilometrów. Położone jest na wysokości 16 metrów n.p.m., na południowy zachód od Inverness. Jest to największy zbiornik wodny na linii tektonicznej znanej jako Great Glen, która biegnie z północy od Inverness do Fort William na południu. Kanał Kaledoński łączący wybrzeża po obu stronach Great Glen biegnie poprzez Loch Ness. Księga z Kells (ang. Book of Kells, irl. Leabhar Cheanannais), znana również pod nazwą Ewangeliarz z Kells lub Ewangeliarz świętego Kolumby – manuskrypt z około 800 roku, bogato iluminowany przez celtyckich mnichów, pochodzący prawdopodobnie z klasztoru na wyspie Iona założonego przez św. Kolumbę. Będąc jednym z najważniejszych zabytków chrześcijaństwa irlandzkiego i dzieł irlandzko-saskiej sztuki, stanowi również jeden z najpiękniejszych iluminowanych manuskryptów średniowiecznych, jakie zachowały się do naszych czasów. Z uwagi na wartość artystyczną i precyzję wykonania, mimo że niedokończony, rękopis ten uważany jest przez wielu specjalistów za jedno z najbardziej godnych uwagi zachowanych dzieł średniowiecznej sztuki religijnej.

    Kolumba, Kolumba opat z Hy, Kolumba z Iony, Kolumban Starszy cs. Prepodobnyj Kołumba, igumien Ionskij (ur. 7 grudnia 521 w Gartan, hrabstwie Donegal, zm. 9 czerwca 597 na wyspie Iona) – irlandzki opat i misjonarz, jeden z dwunastu apostołów Irlandii, święty Kościoła katolickiego i anglikańskiego, prawosławny święty mnich. Niektóre Kościoły protestanckie uznają go za bohatera wiary. Luteranie i anglikanie zaliczają go do odnowicieli Kościoła.

    Opactwo Iona (ang.: Iona Abbey, gael.: Abaid Ì ), położone jest na wyspie Iona, tuż przy wyspie Mull, na zachodnim wybrzeżu Szkocji. To jeden z najstarszych i najważniejszych chrześcijańskich ośrodków religijnych w Europie Zachodniej. Opactwo stanowiło centrum rozprzestrzeniania się chrześcijaństwa w całej Szkocji. Finian z Clonard, również Finnian, irl. Fionáin (ur. ok. 470, zm. ok. 549) – irlandzki zakonnik i opat, rzekomy nauczyciel dwunastu apostołów Irlandii, założyciel opactwa w Clonard, jeden z największych ojców irlandzkiego monastycyzmu, święty Kościoła katolickiego.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Prawdziwe imię Kolumby brzmi Columcille (irlandzkie imię – Colum Cille), czyli „Gołąb Kościoła”. Na chrzcie otrzymał imię Crimthann. Znany jest przede wszystkim pod łacińską wersją swego imienia Columba. W wersji polskiej występuje jako Kolumba lub Kolumban. Nazwany został Starszym dla odróżnienia od Kolumbana Młodszego, także świętego. Z tego samego powodu bywa też określany mianem Kolumba opata z Hy (Iona) (analogicznie Młodszy zwany jest wtedy Kolumbanem z Luxeuil/Bobbio). Jest to praktyka stosowana chyba wyłącznie w polskich opracowaniach.

    Kult świętych – w katolicyzmie i prawosławiu szczególny szacunek do osób uważanych za zbawione, oraz do świętych aniołów, którzy stawiani są za wzór dla wszystkich żyjących. Do świętych można zwracać się z prośbą o wstawiennictwo do Boga.Nortumbria, ang. Northumbria, staroang. Norþanhymbra, Norþhymbre — średniowieczne królestwo anglosaskie, położone na terenie obecnej północnej Anglii i południowo-wschodniej Szkocji. Powstało po zjednoczeniu dwóch królestw: Bernicji i Deiry, do których następnie dołączono drobniejsze państwa celtyckie. W połowie VI wieku Nortumbria została schrystianizowana. W VII wieku stanowiła główne królestwo heptarchii anglosaskiej. Od VIII wieku nękana była stałymi najazdami wikingów, którzy w końcu zdołali ją podbić. W 867 roku została podzielona: dawna Deira weszła w skład obszaru pod jurysdykcją duńską, zwanego Danelagh, natomiast reszta kraju zachowała względną autonomię najpierw jako królestwo, a później jako hrabstwo Northumberland. W X wieku włączono ją w skład Anglii.

    Pochodził z panującego w VI wieku rodu królewskiego Ui Neil i był jednym z potomków Nialla, króla Irlandii panującego w V wieku. Wykształcenie zdobywał w wielu miejscach, m.in. w klasztorze w Moville pod opieką świętego Finiana oraz klasztorze Glas Naoidhen (dzisiejsze Glasnevin, dzielnica Dublina) prowadzonym przez świętego Mobi z Glasnevin, gdzie Kolumba otrzymał święcenia kapłańskie z rąk biskupa Clonfert.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Święta Brygida z Kildare, irl. Naomh Bríd (ur. 452-456, zm. ok. 524) – dziewica, ksieni, założycielka podwójnego klasztoru w Kildare (jednego z najstarszych w Irlandii), święta Kościoła katolickiego.

    Po zakończeniu nauki, zgodnie z ówczesną praktyką, rozpoczął zakładanie klasztorów, zaczynając od 546 roku w Derry w Ulsterze. Najważniejszymi jego misjami w Irlandii były powstałe około 553 roku Durrow i Kells. Według niektórych źródeł, w tym okresie Kolumba udał się również do Tours gdzie odnalazł grób i relikwie świętego Marcina oraz mszał zwany potem Missale Columbae zabrany do Derry.

    Donegal (irl. Contae Dhún na nGall) – hrabstwo na północnym zachodzie Irlandii, jedno z trzech hrabstw historycznego Ulsteru pozostających poza granicami Irlandii Północnej. Nazwa pochodzi z języka irlandzkiego i oznacza fort, który odpiera cudzoziemców (wedle innej wersji fort cudzoziemców). Kiedyś czasami było też nazywane Tyrconnel (irl.: Tír Chonaill – ziemia Connallów).Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

    Około 560 roku – przebywając w Moville – skopiował w tajemnicy słynny psałterz Cathach przywieziony z Rzymu przez świętego Finiana. Został za to potępiony, a król Diarmait zmusił go do zwrócenia kopii. Wtedy Kolumba doprowadził do wojny z Diarmaitem i św. Finianem, by odzyskać psałterz. Pokonał obu w bitwie pod Coll-Dreverny w 561 roku i odzyskał rękopis, ale kosztem śmierci kilku tysięcy ludzi. Został ekskomunikowany i wygnany przez synod w Teltdown (informacji tych nie potwierdzają Beda Czcigodny ani Adamnan).

    Iona, (gael. I Chaluim Cille) – niewielka wyspa w Hebrydach Wewnętrznych u południowych wybrzeży Szkocji, zamieszkana przez 125 osób. Siedziba ufundowanego przez św. Kolumbę w 563 roku klasztoru, jednego z pierwszych i ważniejszych domów zakonnych na obszarach celtyckiej Irlandii, Szkocji i Walii. Wchodziła w skład Dalriady (miejsce pochówku jej królów). Z Iony prowadzono chrystianizację Piktów i Nortumbryjczyków. Od VIII wieku obiekt wielokrotnych ataków wikingów, wskutek których zmalało znaczenie konwentu zakonnego. Na wyspie zachowały się kamienne rzeźbione krzyże celtyckie, tak zwane wysokie krzyże z VIII wieku.Beda, zwany Czcigodnym lub Wspaniałym, łac. Venerabilis, sang. Bǣda lub Bēda (ur. 672 w Wearmouth k. Sunderlandu w Anglii lub 673, zm. 25 maja 735 w Jarrow) – anglosaski mnich i benedyktyn, prezbiter, związany z klasztorami w Wearmouth oraz Jarrow w Nortumbrii (obecnie klasztor Wearmouth-Jarrow ), wszechstronny uczony.

    Prawdopodobnie w 563 roku opuścił Irlandię wraz z 12 towarzyszami (był wśród nich św. Otteran) i założył opactwo Hy (obecnie znane pod nazwą Opactwo Iona) na wyspie Iona, skąd prowadził misje w Nortumbrii. Odwiedził króla Piktów, Brudę. Żywoty Kolumby podają wiele opowieści o nawróceniach Piktów i cudach, jakich w ich trakcie dokonał opat. Są także pierwszym źródłem informacji o potworze z Loch Ness. Według jednego z podań ok. 565 Kolumba napotkał grupę Piktów, którzy grzebali człowieka zabitego przez potwora i wskrzesił zmarłego. Według innej wersji tej historii miał on uratować zaatakowanego człowieka, odstraszając potwora znakiem krzyża. Także znakiem krzyża Kolumba miał otworzyć sobie bramy zamku króla Bruda.

    Opactwo w Kells (irl. Mainistir Cheanannais, ang. The Abbey of Kells) – dawny klasztor w Kells w hrabstwie Meath w Irlandii.Luxeuil-les-Bains – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Górna Saona.

    Założył w sumie około 53 klasztorów i kościołów na terenie Szkocji i północnej Anglii, związanych federacyjnie z Ioną (dla porównania w Irlandii Kolumba założył 37 klasztorów). Nie będąc biskupem, sprawował nad nimi pełną jurysdykcję (ogólnie nazywaną Muinitr Columcille lub paruchia Columbae).

    Poza działalnością misyjną, Kolumba namawiał mnichów do studiowania Pisma Świętego, literatury klasycznej i patrystycznej oraz do kopiowania ich (w czym sam do śmierci uczestniczył). Często zabierał głos w najróżniejszych sprawach, nie tylko duchowych. Na polu politycznym wykazał się pośrednictwem w sporze władców irlandzkich i szkockich z 574, co zaowocowało niepodległością Szkocji i koronacją jej władcy Aedhana Mac Gabhrana, której na Ionie dokonał jej opat.

    Dwunastu apostołów Irlandii (irl. Dá apstol décc na hÉrenn) – dwunastu świętych apostołów Irlandii rzekomych uczniów Świętego Finiana (~470-549), założyciela opactwa w Clonard (ok. 520). Historycznie wydaje się mało prawdopodobnym, że wszyscy byli uczniami Finiana z uwagi na czasy w których żyli i miejsca w których pobierali nauki. W większości przypadkach kształcili się na Wielkiej Brytanii lub byli nauczani przez tych, którzy kształcili się w brytyjskich szkołach. Sami byli założycielami wielu klasztorów i szkół, przyczyniając się znacznie do rozwoju monastycyzmu w irlandzkim Kościele.Marcin z Tours, Święty Marcin, Marcin Miłościwy, cs. Swiatitiel Martin Miłostiwyj, jepiskop Turskij (ur. pomiędzy rokiem 316 a 317 w Sabarii, dziś Szombathely w Pannonii - zm. 8 listopada 397 w Candes nad rz. Vienne) – biskup Tours, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, Wyznawca.

    Po śmierci świętego, kiedy Piktowie połączyli się ze Szkotami, król Kenneth umieścił relikwie Kolumby w powstałym w latach 848-849 kościele w Dunkeld (legenda o pochowaniu go wraz ze świętymi Patrykiem i Brygidą pochodzi z czasów późniejszych).

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Patron – symboliczny religijny opiekun kraju, miasta, diecezji, przedsięwzięcia, profesji, obiektu budowlanego, ludzi, zawodów itp. W Kościele katolickim i innych kościołach chrześcijańskich takimi osobami są święci, którzy najczęściej stają się opiekunami świątyń i poszczególnych ludzi, noszących ich imię (wezwanie).
    Opat (łac. abbas – „ojciec”, aram. ‏abba‎ – „ojciec”) – wyższy przełożony w męskich zakonach katolickich należących do kręgu zakonów mniszych. Odpowiednikiem w zakonach żeńskich jest ksieni.
    Święty mnich (cs. преподобный) – jeden z tytułów świętych funkcjonujących w hagiografii prawosławnej. Tytuł ten przysługuje tym świętym, którzy zostali kanonizowani z powodu szczególnie bogobojnego i ascetycznego życia, jakie prowadzili będąc członkami wspólnot monastycznych. Cerkiewnosłowiański termin преподобный sugeruje, iż osoby te stały się całkowicie podobne, w zachowaniu i relacjach z innymi ludźmi, do Chrystusa poprzez porzucenie życia świeckiego, stosowanie praktyk ascetycznych, postów i szczególną rolę modlitwy w życiu.
    Aidan - inaczej Aedan, król Dalriady, syn Gabrana. Zmarł ok. 608 r. n.e. Koronowany na wyspie Iona przez św. Kolumbę, odmówił uznania zwierzchności irlandzkiej części królestwa Dalriady. Poprowadził też armię do boju z Ethelfrithem, królem Nortumbrii i został pokonany.
    Dublin (angielska wymowa: [dʌblɪn] lub [dʊblɪn]; irl. Baile Átha Cliath, wym. [bˠaʲlə a:hə klʲiəh]) – stolica i największe miasto Irlandii, położone w prowincji Leinster.
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.102 sek.