• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kolej zębata



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Zahnradbahn Stuttgart (pol. Stuttgarcka Kolej Zębata) – kolej zębata w Stuttgarcie łącząca dzielnice Heslach i Degerloch. Otwarta 23 sierpnia 1884, tor szerokości 1000 mm wyposażony w zębatkę systemu Riggenbacha. Obecnie linię eksploatują Stuttgarter Straßenbahnen AG.Drachenfelsbahn – wąskotorowa kolej zębata w landzie Nadrenia Północna-Westfalia w Niemczech. Kolej umożliwia dojazd ze starówki miasta Königswinter pod szczyt góry Drachenfels. Długość linii wynosi 1520 m, maksymalne nachylenie trasy sięga 20%. Zastosowano tor o szerokości 1000 mm wyposażony w zębnicę systemu Riggenbacha. Pierwotnie stosowano trakcję parową. W roku 1953 kolej zelektryfikowano (750 V prądu stałego, zasilanie z przewodu jezdnego zawieszonego nad torem), jednak trakcję parową stosowano w okresach wzmożonego ruchu do roku 1958.
    Königswinter koło Bonn – dolna stacja kolejki do Burg Drachenfels, otwartej w 1883 roku
    Königswinter – odrestaurowany w 2005 roku w warsztacie Interlok, Piła, najstarszy zachowany parowóz tej linii No. 2 (Esslingen 4185/1927). 23.06.2008

    Kolej zębatakolej z dodatkową szyną zębatą umieszczoną pośrodku toru, na którą oddziałują zębate koła napędowe i hamujące taboru trakcyjnego, mogąca pokonywać trasę o dużych nachyleniach profilu podłużnego. Technologia ta może być zastosowana na całej długości wydzielonej linii kolejowej albo tylko na bardziej stromych fragmentach trasy.

    Schneebergbahn – jedna z trzech nadal działających kolejek zębatych w Dolnej Austrii. Trasa prowadzi z miasteczka Puchberg am Schneeberg aż do płaskowyżu rozciągającego się wokół szczytu Schneeberg. Schneeberg - 2076 m. jest najwyższą górą Dolnej Austrii. Pozostałe kolejki zębate na terenie Austrii to Schafbergbahn (uruchomiona w 1893 r.) i Achenseebahn (uruchomiona w 1889 r.)Szczyrbskie Jezioro (słow. Štrbské Pleso, niem. Tschirmer See, węg. Csorbató) – miejscowość u podnóża Tatr Wysokich na Słowacji. Położone na południowym brzegu jeziora o tej samej nazwie Szczyrbskie Jezioro (słow. Štrbské pleso – drugi człon małą literą w odróżnieniu od nazwy miejscowości) i otoczone lasem świerkowym, zniszczonym jednak bardzo przez huraganowy wiatr w 2004. Ośrodek turystyczny i sportów zimowych (duża skocznia narciarska – nieczynna K120 oraz normalna K90), na których w 1970 roku rozgrywano Mistrzostwa Świata w Skokach Narciarskich. Osada jest położona na wysokości 1315-1385 m n.p.m.

    Na Śląsku jako kolej zębata funkcjonował odcinek kolejki sowiogórskiej w Górach Sowich, prowadzący ze Srebrnej Góry do Woliborza.

    Normalnotorowa kolej zębata istnieje w Karkonoszach czeskich, wąskotorowa – w słowackich Tatrach Štrba – Štrbské Pleso (). Najwięcej linii kolei zębatych znajduje się w Szwajcarii.

    Rorschach-Heiden-Bergbahn – normalnotorowa linia kolei zębatej w kantonie Sankt Gallen w Szwajcarii, łącząca Rorschach nad Jeziorem Bodeńskim i Heiden.Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

    Spis treści

  • 1 Historia
  • 2 Kwestie techniczne
  • 2.1 Szyna zębata
  • 2.2 Kolej adhezyjna, kolej zębata, kolej linowa
  • 3 Wybrane koleje
  • 3.1 Koleje wydzielone całkowicie zębate
  • 3.2 Koleje wydzielone z odcinkami zębatymi
  • 3.3 Linie kolei sieci krajowej z odcinkami zębatymi
  • 3.4 Lista istniejących parowych kolei zębatych
  • 4 Uwagi
  • 5 Przypisy
  • 6 Bibliografia
  • 7 Linki zewnętrzne
  • Jawa Środkowa (indonez. Jawa Tengah) − prowincja w Indonezji w centralnej części Jawy. Powierzchnia 32549 km²; 32513 tys. mieszkańców (2005); stolica Semarang.Roman Abt (ur. 16 lipca 1850 w Bünzen, zm. 1 maja 1933 w Lucernie) – szwajcarski inżynier. Projektant systemu zębatek Abta używanych w kolei zębatej.

    Historia[]

    Lokomotywa „Salamanca” według pomysłu Johna Blenkinsopa, zbudowana w 1812 r. dla kolei znanej obecnie pod nazwą Middleton Railway.
    Rigibahn nad Jeziorem Czterech Kantonów, zdjęcie sprzed 1905 r.
    Rittner-Bahn w Południowym Tyrolu, otwarta w 1907 jako elektryczna. Na zdjęciu adhezyjny wagon motorowy prowadzony przez zębatą głowicę hamującą.
    Rozjazd na dawnej kolei zębatej Ouchy – Flon w Lozannie. Szyna zębata systemu von Rolla.
    Rozjazd na kolei Pilatusbahn, szyna zębata systemu Lochera
    Początek odcinka zębatego na linii ČD Kolei Izerskiej Tanvald-Kořenov, szyna systemu Abta
    Mount Washington Cog Railway – jedna z nielicznych kolei zębatych z zachowaną trakcją parową
    Schafbergbahn w Górnej Austrii – zabytkowy pociąg parowy na kolei zębatej w Alpach
    Schneebergbahn w Dolnej Austrii. Trakcja spalinowa na kolei zębatej.
    Ozubnicová železnica Štrba – Štrbské Pleso w Tatrach (Słowacja), import ze Szwajcarii z szyną von Rolla
    Lyon – kolej zębata jako linia C metra, przebudowana z funikularu
    Lokomotywa wyciągowa na Kanale Panamskim
    Stuttgart. Kolejka zębata jako linia tramwajowa nr 10.
    Brazylia, Paranapiacaba. Odcinek zębaty na linii sieci krajowej, używanej w ciężkim ruchu towarowym

    Zastosowanie szyny zębatej miało miejsce na pierwszej linii kolejowej, na której używano parowozów i brało się po trosze z przekonania, że lokomotywa bazująca na samym tarciu koła o szynę nie będzie w stanie prowadzić cięższych pociągów. John Blenkinsop opatentował w 1811 r. tor zbudowany z żeliwnych szyn jezdnych z bocznymi zębami. Dla takiego toru, zamontowanego na linii pod Leeds, ze spadkami sięgającymi 6,7%, Matthew Murray zbudował w 1812 r. parowóz, który eksploatowano do 1839 r.

    Pilatus (fr. Le Pilatus albo Le Pilate) - rozległy masyw górski w Alpach Urneńskich, części Alp Zachodnich. Leży w Szwajcarii na granicy kantonów Obwalden, Lucerna i Nidwalden. Góruje nad Jeziorem Czterech Kantonów. Zamykając od strony południowej panoramę widoczną z Lucerny, stanowi charakterystyczną dominantę w krajobrazie centralnej Szwajcarii.Rübelandbahn – połączenie kolejowe z Blankenburg do Tanne przez Rübeland w Saksonii-Anhalt. Długość toru wynosi 30,6 km, wysokość 300 metrów. Odcinek Königshütte Fir został zamknięty w 1968 roku, odcinek Elbingerode 30 sierpnia 2000 roku.

    Centralnie położonej żeliwnej szyny zębatej zaczęła używać w 1848 r. Madison & Indianapolis Railway na krótkim odcinku w Madison o 6% nachyleniu (zęby sinusoidalne; Andrew Cathcart). W 1868 szynę zdjęto, a kolej stała się adhezyjną.

    Pierwsza kolej całkowicie zębata, Mount Washington Cog Railway, powstała w latach 1866-1896, zbudowana przez S. Marsha. Prowadzi ona do dzisiaj ruch turystyczny na ten popularny cel wycieczek w Nowej Anglii, wznoszący się na 1904 m n.p.m. Pierwsza kolej w Europie to szwajcarska Vitznau-Rigi-Bahn, zbudowana w latach 1869-1871, wyprowadzona na wysokość 1750 m (punkt początkowy: 440 m). Obie koleje miały znacznie bardziej strome trasy, sięgające 38%. Obie też eksploatowały parowozy na trójkątnym podwoziu, pierwotnie z kotłami ustawionymi pionowo. W 1889 r. Eduard Locher zbudował Pilatusbahn – kolej zębatą na szczyt Pilatus o największym nachyleniu toru (48%); miała ona do elektryfikacji parowe wagony motorowe.

    Linia kolejowa nr 311 - linia kolejowa łącząca Jelenią Górę z granicą państwa w Jakuszycach. Linia jest jednotorowa i do Szklarskiej Poręby Górnej zelektryfikowana. Przed II wojną światową była zelektryfikowana na całości.Gotthardbahn – linia kolejowa w Szwajcarii, prowadząca z Immensee w środkowej cześci kraju do Chiasso przy granicy szwajcarsko-włoskiej.

    W 1882 r. Roman Abt udoskonalił parowóz, który mógł poruszać się szybko na liniach adhezyjnych, jak również mocno i pewnie wspinać się na liniach zębatych. Pierwszy raz swoją technologię zastosował na kolei Rübelandbahn (odcinek Blankenburg – Tanne; tor 1435 mm; spadki do 6%), otwartej w 1885 r. Od tego momentu budowniczowie kolei stanęli przed wyborem: albo kolej będzie prowadzona jako całkowicie adhezyjna, co wydłuży linię i podwyższy koszty, albo jako częściowo zębata – co może, choć nie musi, wydłużyć czas jazdy, ale będzie tańsze w budowie. Ze względów ekonomicznych koleje takie powstały licznie poza Europą, nawet jako linie pierwszorzędnego znaczenia (np. linia Bejrut – Damaszek, Kolej Transandyjska Los Andes – Mendoza).

    Mount Washington Cog Railway – pierwsza na świecie (i wciąż czynna) kolej zębata. Zlokalizowana jest w Stanach Zjednoczonych i prowadzi na Mount Washington. Inicjatorem jej budowy był Sylvester Marsh. On także ją zaprojektował oraz kierował pracami budowlanymi. Przewozy rozpoczęto 14 sierpnia 1868, jeszcze przed zakończeniem budowy. Prace budowlane zakończono w lipcu 1869.Kolej linowo-terenowa – środek transportu szynowego, stosowany zazwyczaj do pokonywania spadków terenu. Wagon porusza się po torze za pomocą liny napędowej, zaś ta przesuwa się na kółkach podporowych między szynami. Istnieją dwa zasadnicze rodzaje tych kolei:

    Najstarsze koleje zębate publicznego użytku:

  • Mount Washington Cog Railway
  • Vitznau-Rigi-Bahn
  • Budapesti Fogaskerekű Vasút – 1874
  • Kahlenbergbahn – 1874-1922
  • Rorschach-Heiden-Bergbahn – 1875
  • Drachenfelsbahn – 1883
  • Trem do Corcovado – 1884
  • Filderbahn – 1884
  • Harzer Schmalspurbahnen
  • Assmannshausener Niederwaldbahn – 1885-1917
  • W 1891 r. parowa Manitou & Pikes Peak Railway osiągnęła nie pobity dotąd rekord wysokości kolei zębatych: 4300,7 m n.p.m. Kolej istnieje do dzisiaj, ma trakcję spalinową i używa szyny Abta (maksymalne nachylenie 25%). W latach 90. XIX w. pojawiły się też pierwsze koleje zębate zelektryfikowane prądem trójfazowym, obie w Szwajcarii: w 1897 – Gornergrat-Bahn, a w 1898 – Jungfraubahn.

    Eduard Lochert (ur. 15 stycznia 1840 w Zurychu, zm. 2 czerwca 1910 tamże) – szwajcarski inżynier. Projektant systemu zębatek Lochera.Kolej Sowiogórska (także: kolejka sowiogórska), (niem. Eulengebirgsbahn) – nazwa dawnej normalnotorowej linii kolejowej prowadzącej z Dzierżoniowa przez Pieszyce, Bielawę, Srebrną Górę, Przełęcz Srebrną, Wolibórz, Słupiec do Ścinawki Średniej. Niekiedy tą nazwą określany jest jedynie jej górski odcinek ze Srebrnej Góry do Woliborza, na którym miejscami zamontowana była dodatkowa szyna zębata.

    W XX w. dokonana została konwersja kilku kolei linowych na technologię zębatą. Wiele kolei zębatych podzieliło los funikularów i uległo likwidacji wraz z nadejściem epoki dominacji samochodu. Niejednokrotnie zastępowano też je napowietrznymi kolejkami linowymi, najchętniej kolejkami o ruchu ciągłym.

    Nikolaus Riggenbach (ur. 21 maja 1817 w Guebwiller, zm. 25 lipca 1899 w Olten) szwajcarski inżynier, projektant systemu zębatek.Srebrna Góra (niem. Silberberg, dial. Selberbarg) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, w gminie Stoszowice.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zahnradbahn Stuttgart (pol. Stuttgarcka Kolej Zębata) – kolej zębata w Stuttgarcie łącząca dzielnice Heslach i Degerloch. Otwarta 23 sierpnia 1884, tor szerokości 1000 mm wyposażony w zębatkę systemu Riggenbacha. Obecnie linię eksploatują Stuttgarter Straßenbahnen AG.
    Tanvald (niem. Tannwald) – miasto w Czechach, w kraju libereckim. Miasto założone w roku 1618. Pierwotnie rozciągało się pomiędzy rzeczkami Desna i Kamenice. Później jednak doszło do połączenia z kolejnymi gminami i do rejonowej ekspansji miasta. Obecnie Tanwald jest przemysłowym miastem z szeregiem znaczących przedsiębiorstw. Równocześnie jest także centrem wypoczynku.
    Jungfraubahn – wąskotorowa kolej zębata w Szwajcarii, będąca najwyżej w Europie położoną linią kolejową, łącząca stację Kleine Scheidegg z przełęczą Jungfraujoch. Górna stacja linii znajduje się na wysokości 3454 m n.p.m. Znaczna część trasy znajduje się w tunelu wykutym w masywie gór Eiger, Mönch i Jungfrau.
    Linia kolejowa Štrbské Pleso OŽ – Štrba OŽ, Ozubnicová železnica, (pol. Kolej zębata) – słowacka, zelektryfikowana, zębata linia kolei wąskotorowej łącząca stacje Štrbské Pleso i Štrba.
    Góry Sowie (332.44; czes. Soví hory, niem. Eulengebirge) – pasmo górskie w Polsce w Sudetach Środkowych w południowo-zachodniej części Polski na terenie województwa dolnośląskiego. W Górach Sowich oprócz grzbietu głównego wyróżnia się pasmo Garbu Dzikowca i Wzgórz Wyrębińskich.
    Dolderbahn - kolej zębata, znajdująca się w Zurychu i łącząca przystanek tramwajowy Römerhof (446 m n.p.m.) ze stacją Dolder (606 m n.p.m.) w masywie Adlisbergu (kulminacja 701 m n.p.m.).
    Szybka kolej Frankfurt-Kolonia (niem. Schnellfahrstrecke Köln–Rhein/Main) o łącznej długości 177 kilometrów łączy Frankfurt z Kolonią.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.059 sek.