• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kolacjonowanie

    Przeczytaj także...
    Archetyp – termin z dziedziny krytyki tekstu i filologii klasycznej. Archetyp w "stemma codicum" jest to kodeks, od którego pochodzą wszystkie inne kolacjonowane kodeksy zawierające przekaz danego dzieła.Paleografia – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się badaniem rozwoju pisma w procesie historycznym. Paleografia zajmuje się także badaniem środowiska, w jakim żył i tworzył dany pisarz jak również rozpoznawaniem skrótów (brachygrafia) i "rozszyfrowywaniem" (odczytywaniem) dawnego pisma np. tekstura, bastarda, antykwa. Jest jedną z najwcześniejszych i najważniejszych dziedzin nauk "dających poznawać historię" (Lelewel). Bez znajomości tej nauki badanie źródeł pisanych jest praktycznie niemożliwe. Najważniejsze polskie podręczniki paleografii napisali Władysław Semkowicz oraz Aleksander Gieysztor.
    Rękopis (manuskrypt) – zapisany odręcznie tekst, w odróżnieniu od powielanego mechanicznie. Termin stosowany zwykle w odniesieniu do zabytkowych książek lub dokumentów pochodzących z okresu przed upowszechnieniem się druku. W takim rozumieniu każdy rękopis jest dziełem niepowtarzalnym o indywidualnych cechach. W szerszym znaczeniu, rękopis to każdy tekst zapisywany ręcznie za pomocą np. ołówka, atramentu, tuszu.

    Kolacjonowanie (z łac. collatio, zbieranie) – w pracach edytorskich w ramach krytyki tekstu proces porównywania postaci tekstu danego dzieła w różnych zachowanych jego przekazach (najczęściej rękopiśmiennych). Obejmuje to m.in. sporządzenie dokładnego opisu poszczególnych manuskryptów, ich przebadanie pod względem kodykologicznym, paleograficznym oraz pod względem stanu przekazywanego przez nich tekstu. Podstawą porównania jest rozpoznanie pojawiających się nieuchronnie w kolejnych kopiach błędów. Najistotniejsze są tu tzw. błędy znaczące - wszystkie te błędy, których nie mogli popełnić niezależnie od siebie dwaj różni kopiści (np. pominięcie linijki w wierszu lub zdania/akapitu w prozie, przestawienie kolejności linijek), najczęściej dają one początek nowej gałęzi w stemmacie. Ze względu na proces kolacjonowania wydziela się dwa podstawowe typy błędów:

    Stemma codicum (gr.-łac. drzewo genealogiczne - dosł. girlanda - kodeksów), częściej skrótowo stemma - termin techniczny występujący w krytyce tekstu.Krytyka tekstu (gr.-łac. critica textus) – dział filologii, odgałęzienie krytyki literackiej, poświęcony pracom edytorskim nad dawnymi dziełami zachowanymi w manuskryptach.
  • błędy łączące - to błędy wspólne, pojawiające się w więcej niż jednym rękopisie, pozwalające zgrupować rękopisy pokrewne (pochodzące od jednego źródła lub zależne od siebie w linii prostej),
  • błędy dzielące (rozdzielające) - to te błędy, które pozwalają wykluczyć pokrewieństwo między dwoma rękopisami.
  • Istotne jest także rozpoznanie błędów swoistych (indywidualnych) - błędów charakterystycznych dla danego przekazu tekstu (najczęściej wynikających z przyzwyczajeń danego kopisty).

    Kodykologia (od fr. codicollogie, a to z łac. codex - od kodeksu - i gr. logos) - nauka o księgach pisanych ręcznie, zwłaszcza z czasów późnego antyku i średniowiecza.Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Informacje te stanowią podstawę do ustalenia wzajemnej zależności wszystkich rękopisów (tj. które z nich są kopiami których), podział na familie oraz odsianie jednego lub większej liczby rękopisów, od których pochodzą wszystkie pozostałe. Ponadto stawia się hipotezę na temat czasu (i ewentualnie miejsca) powstania oraz cech paleograficznych archetypu.

    Efektem kolacjonowania jest stemma codicum.





    Reklama

    Czas generowania strony: 0.009 sek.