• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kokpit - żeglarstwo

    Przeczytaj także...
    Jacht balastowy – łódź żaglowa wyposażona w balast konstrukcyjnie umocowany tak, aby obniżyć środek ciężkości jednostki. Mylnie uważa się, że jachty balastowe są niewywracalne, ale zatapialne.Laminaty – rodzaj kompozytów: tworzywa powstające z połączenia dwóch materiałów o różnych właściwościach mechanicznych, fizycznych i technologicznych, w których składnik wzmacniający (tzw. zbrojenie) jest układany w postaci warstw (łac. lamina – cienka blaszka, płytka – stąd nazwa laminatów), między którymi znajduje się wypełnienie, pełniące rolę lepiszcza. Warstwy wzmocnienia mogą być w postaci włókien ciągłych ułożonych jednokierunkowo (tzw. rovingu), tkanin lub mat z włókna ciętego. Laminat, ze względu na swoją strukturę, ma dobrą wytrzymałość w kierunku włókien, ale bardzo słabą wytrzymałość w kierunku prostopadłym do warstw. Typowym naturalnym laminatem jest drewno, w którym wytrzymałe i sprężyste, choć wiotkie włókna celulozowe są spajane w sztywne i odporne tworzywo przez tzw. ligninę (drzewnik) o wiele mniej wytrzymałą mechanicznie od celulozy.
    Nawis rufowy – część rufy statku wodnego wystająca poza tylny skraj konstrukcyjnej linii wodnej (KLW), tylny fragment kadłuba statku wystający ponad wodę. Pojęcie to oznacza również odległość pomiędzy tylnym skrajem KLW, a tylnym zakończeniem kadłuba. Do nawisu rufowego nie wlicza się wystrzałów, koszy rufowych, stelaży silnikowych, dźwigów itp. konstrukcji nie mieszczących się w obrysie kadłuba.
    Schematycznie przedstawiony kokpit na jachcie mieczowym
    Kokpit zamknięty na jachcie drewnianym

    Kokpit – zagłębienie w odkrytym pokładzie jednostki pływającej, w którym może przebywać załoga lub co najmniej trzymać w nim nogi.

    Rodzaje kokpitów[]

    Rozróżnia się dwa rodzaje kokpitów:

  • kokpit otwarty – podłogą kokpitu jest denna część kadłuba. Takie rozwiązanie stosowane jest zazwyczaj na jachtach mieczowych lub balastowych w żegludze śródlądowej. W celu odprowadzenia wody z kokpitu stosuje się odpływniki. Na małych żaglówkach najczęściej stosuje się czerpak.
  • kokpit zamknięty – podłoga kokpitu stanowi oddzielną część zabudowy jachtu i znajduje się powyżej konstrukcyjnej linii wodnej. Rozwiązanie stosowane na wszystkich jednostkach morskich i dużych śródlądowych. W przypadku jachtów laminatowych kokpit stanowi integralną część pokładu i wykonany jest z tej samej formy. W jednostkach drewnianych kokpit stanowić może zagłębienie z laminatowej sklejki lub laminatu. Kokpit zaopatrzony jest w odpływniki. Pod kokpitem zamkniętym może znajdować się szereg schowków, a nawet (rzadko) małych pomieszczeń.
  • Kokpit jest miejscem odkrytym, może być jednak częściowo osłonięty od wiatru i fal specjalnymi osłonami lub też elementami zabudowy jachtu, takimi jak: ściana pokładówki, czy też obudowa zejściówki. Niekiedy stosuje się przeciwbryzgową osłonę zwaną dog house. Na podłodze kokpitu niekiedy ułożone są gretingi. W dużym kokpicie mogą znajdować się siedzenia, ławki lub kanapy, wejście do pomieszczeń pod pokładem, a nawet odpowiednio wyposażone stanowiska sternika (np. z kołem sterowym, nawigacją), nawigatora lub nawet kapitana. Ponadto na dużych jednostkach może znajdować się więcej kokpitów, każdy z nich może służyć innym celom. Na jachtach kabinowych występuje kokpit z bezpośrednim przejściem do zejściówki.

    Dziób – przednia część kadłuba każdej jednostki pływającej, w przekroju poprzecznym najczęściej w kształcie zbliżonym do powiększającego się trójkąta, rzadziej prostokąta lub trapezu (np. przy łodziach płaskodennych). Na jachtach żaglowych przyjmuje się, że jest to część od stewy dziobowej do przedniego masztu. Na współczesnych, dużych okrętach podwodnych dziób ma kształt zbliżony do połowy kuli, natomiast na statkach nawodnych, głównie handlowych, stosuje się tzw. dziób gruszkowy.Sklejka (potocznie dykta, z niem. Dickte) – materiał kompozytowy sklejony z krzyżujących się cienkich warstw drewna (obłogów). Zwykle składa się z nieparzystej liczby warstw. Sklejki wytwarza się z różnych gatunków drewna. Najczęściej z brzozy, olchy, sosny, rzadziej z buku lub z drzew egzotycznych. Wewnętrzne warstwy sklejki często są z innego, tańszego gatunku niż zewnętrzne.

    Kokpit lub kokpity znajdują się w centralnej lub (częściej) rufowej części jednostki – co najmniej za kolumną masztu, ale także nawet na samym końcu, w nawisie rufowym z zejściem przez rufę do wody. Jedynie kokpit wypoczynkowy może znajdować się w dziobowej części jednostki. Na niektórych jachtach spotyka się kokpit z otwartą rufą, która umożliwia swobodne spływanie wody.

    Zejściówka – zejście prowadzące do pomieszczeń znajdujących się pod pokładem na jachcie, statku lub innej jednostce pływającej. Zejściówka zazwyczaj znajduje się w tylnej ścianie pokładówki, rzadziej nadbudówki. Może prowadzić bezpośrednio z kokpitu. Z zejściówki pod pokład prowadzą schodki (schodnia, trapik) lub drabinka.Jacht mieczowy – łódź żaglowa wyposażona w miecz osadzony w skrzynce mieczowej. Jachty tego typu żeglują głównie po wodach śródlądowych ze względu na niższą dzielność oraz stateczność poprzeczną w porównaniu z jachtami balastowymi lub balastowo-mieczowymi. Powszechnie uważa się, że jachty mieczowe są wywracalne, ale niezatapialne - co nie zawsze jest prawdą.

    Bibliografia[]

  • Jerzy W. Dziewulski: Wiadomości o jachtach żaglowych. Warszawa: Alma-Press, 2008, s. 94-95. ISBN 978-83-7020-358-0.
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Koło sterowe – element urządzenia sterowego, uchwyt o kształcie dużej obręczy, za pomocą której sternik kontroluje ustawienie płetwy sterowej. Koło sterowe ma duży promień, aby zapewnić odpowiednio duże przełożenie na przekładnię steru, czego ubocznym skutkiem jest konieczność wykonywania często dużej liczby obrotów, aby wychylić ster na burt. Rozwiązanie z kołem sterowym stosowane jest na większych jednostkach pływających w miejsce prostego, ale wymagającego większej siły rumpla, który jest połączony z płetwą sterową na sztywno. Ponadto przy pomocy koła sterowego łatwiej zachować precyzję położenia płetwy.Pokładówka − niskie, skrzyniowe, o lekko wypukłym dachu wyniesienie pokładu, stanowiące lokalne podwyższenie przestrzeni podpokładowej na jachcie, statku lub innej jednostce pływającej. Na jachtach laminatowych może być wyprofilowane z formy pokładu. Pokładówka może posiadać w bocznych ścianach wąskie, nieotwieralne iluminatory, a na górnej powierzchni świetliki lub inne otwory np. wentylacyjne. Często konstrukcja pokładówki jest na tyle mocna, że można po niej chodzić tak, jak po reszcie pokładu (szczególnie na mniejszych jednostkach). Od dziobu jachtu pokładówka może w sposób płynny przechodzić w pokład dziobowy. Na górnej powierzchni pokładówki mogą znajdować się również luki (włazy) spełniające jednocześnie rolę iluminatorów, natomiast tylna część pokładówki z reguły kończy się zejściówką. Po obu bokach pokładówki od strony burt znajdują się półpokłady. Na pokładówce montuje się handrelingi służące jako poręcze. Przez dach pokładówki może przechodzić kolumna masztu. Niekiedy spotkać można wbudowaną w pokładówkę kopułę wykonaną ze szkła akrylowego będącą stanowiskiem sterowania wewnętrznego. Istotną rolę odgrywa ciężar pokładówki, gdyż wpływa on znacząco na położenie środka ciężkości jachtu, a więc i na dynamikę żeglugi. Zazwyczaj pokładówki wykonuje się z materiałów lekkich, takich jak kompozyt, sklejka lub hydronalium.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rufa – tylna część jednostki pływającej, zarówno w jej części nawodnej, jak i podwodnej. Istnieje wiele rodzai form konstrukcyjnych ruf. Wraz z rozwojem żeglugi ulegały one modyfikacjom zarówno ze względu na wykorzystywany materiał, przeznaczenie statku, jak i panującą w danych czasach modę. Rufa może być zakończona pawężą zorientowaną prostopadle względem lustra wody lub pochyloną w kierunku rufy, czy dziobu jednostki. Rufa może wystawać nad powierzchnię wody, tworząc nawis rufowy.
    Kadłub statku wodnego – konstrukcja przestrzenna jednostki pływającej nadająca jej kształt oraz zapewniająca pływalność. Kształt i wytrzymałość kadłuba zależą od przeznaczenia jednostki i wymogów określonych przepisami (np. towarzystw klasyfikacyjnych).
    Czerpak - narzędzie używane na żaglówkach służące do wybierania, wody która dostała się do kokpitu. Dawniej wykonywany był z drewna - zazwyczaj posiadał kształt zbliżony do prostopadłościennego z jedną ścianką wygięta w łuk dla ułatwiania nabierania wody, dodatkowo posiadał rączkę. Obecnie częściej spotyka się czerpaki wykonane z elastycznych tworzyw sztucznych oraz improwizowane czerpaki z przeciętych plastikowych butelek po napojach. Te ostatnie nie mają jednak zalety dwóch pierwszych - po wypadnięciu za burtę toną i zanieczyszczają środowisko. Na niewielkich jachtach regatowych zamiast czerpaków powszechnie stosuje się pompki denne, których działanie opiera się na różnicy ciśnień wody w kadłubie i płynącej pod nim. Na większych jachtach za usuwanie wody z wnętrza kadłuba odpowiada pompa zęzowa.
    Konstrukcyjna linia wodna, w skrócie KLW – linia teoretyczna wyznaczona na powierzchni kadłuba jednostki pływającej. Położona jest w całości na poziomej płaszczyźnie nazywanej płaszczyzną wodnicy konstrukcyjnej odpowiadającej powierzchni spokojnej wody. Wyznaczona jest ona już w planach budowy jednostki i odpowiada przewidywanemu obciążeniu jednostki, czyli jej typowemu zanurzeniu. Płaszczyzna konstrukcyjnej linii wodnej dzieli jednostkę na jej część nawodną i podwodną. KLW jest jedną z wodnic, stąd jej alternatywna nazwa wodnica konstrukcyjna, w skrócie WK.
    Pokład statku – trwałe, wodoszczelne pokrycie zamykające od góry kadłub statku. Może być stalowe,drewniane lub wykonane z kompozytów. W nomenklaturze żeglarskiej nazywane jest dekiem lub pokładówką.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.