Kodeks wyszehradzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kodeks wyszehradzki – ozdobny pergaminowy ewangeliarz z końca XI wieku. Obecnie przechowywany jest w Bibliotece Narodowej w Pradze. Wpisany pod numerem 299. na listę Narodowych zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Złoty kodeks gnieźnieński (łac. Codex aureus Gnesnensis), in. Ewangeliarz gnieźnieński – ewangelistarz powstały najprawdopodobniej w końcówce XI wieku. Przechowywany obecnie w Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie.Pergamin – materiał pisarski (podłoże, na którym można pisać) wyrabiany ze skór zwierzęcych. Wytwarzanie pergaminu zwano pergaminnictwem.

Manuskrypt składa się ze 108 kart zapisanych majuskułą, o wymiarach 415×340 mm, ozdobionych 28 całostronicowymi miniaturami oraz 105 inicjałami. Oprawa wykonana została z drewna obłożonego płótnem. Kodeks sporządzony został około 1085 roku, być może w Sazawie, prawdopodobnie z okazji koronacji Wratysława II lub na jej pierwszą rocznicę. Swoją nazwę zawdzięcza kościołowi na Wyszehradzie, gdzie był przechowywany do końca XVIII wieku.

<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Majuskuła (wersalik, wielka litera lub duża litera) – każda z wielkich liter alfabetu, tj. większego formatu i innego kształtu w stosunku do małej.

Miniatury kodeksu wyszehradzkiego stanowią najważniejszy obok ewangeliarza gnieźnieńskiego zabytek wczesnośredniowiecznego malarstwa zachodniosłowiańskiego i są świadectwem wysokiego poziomu artystycznego ówczesnych czeskich iluminatorów.

W roku 2012 czeskie wydawnictwo Tempus Libri opublikowało facsimile kodeksu.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Narodowy zabytek kultury Republiki Czeskiej – Lista zabytków (cz.). [dostęp 2014-12-10].
  2. Pavel Augusta: Vyšehrad. Praha: Milpo Media, 2004, s. 54-55.
  3. Mały słownik kultury dawnych Słowian. pod redakcją Lecha Leciejewicza. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1988, s. 417.
  4. Klára Csapodiné Gárdonyi: Iluminowane kodeksy europejskie. Wrocław: Ossolineum, 1984, s. 200.
  5. Svend Dahl: Dzieje książki. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1965, s. 67.
  6. Vyšehradský kodex mohou mít zájemci i doma. Jako faksimile (cz.). ceskatelevize.cz, 2012-06-14. [dostęp 2013-11-18].
  7. Vzácný Vyšehradský kodex bude mít 199 faksimilií. Jedno za 169 tisíc korun (cz.). rozhlas.cz, 2012-06-21. [dostęp 2013-11-18].
Wyszehrad, cz. Vyšehrad („wysoki gród, zamek”) – wzgórze na terenie dzisiejszej Pragi, na prawym brzegu Wełtawy. Miniatura (łac. minium) – małych rozmiarów obraz, zazwyczaj portret, wykonany na pergaminie, kości słoniowej, metalu czy porcelanie.




Warto wiedzieć że... beta

Narodowy zabytek kultury Republiki Czeskiej, cz. Národní kulturní památka České republiky - zabytek zarejestrowany przez rząd Republiki Czeskiej. Lista obejmuje obecnie 237 pozycji o numerach od 101 (Zamek na Hradczanach) do 375 (krucyfiks z Igławy).
Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.
Sázava (niem. Sasau) – miasto w Czechach, w kraju środkowoczeskim. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 2 041 ha, a liczba jego mieszkańców 3 797 osób.
Ewangeliarz – w Kościołach chrześcijańskich ozdobna księga liturgiczna zawierająca teksty Ewangelii odczytywane w liturgii.

Reklama