• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kodeks Makarewicza



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Komisja Kodyfikacyjna – organ sejmowy z czasów II Rzeczypospolitej powołany ustawą z 3 czerwca 1919 roku w celu opracowania projektów ustaw unifikujących prawo pozaborowe na potrzeby nowo powstałego państwa polskiego.Recydywa (powrót do przestępstwa) – słowo to wywodzi się z języka łacińskiego, od słów: recidivus co oznacza – powrotny, powtórny, od recidere - popadać w coś na nowo, wracać.
    Struktura[ | edytuj kod]

    Kodeks liczył 295 artykułów zawartych w 42 rozdziałach (miał charakter syntetyczny), co było zgodne z ówczesną techniką legislacyjną. Kodeks był podzielony na dwie części:

  • część ogólną; składała się z 16 rozdziałów (92 art.). Zawierała przepisy regulujące w sposób generalny (ogólny i abstrakcyjny) podstawowe pojęcia, instytucje i zasady obowiązujące w prawie karnym;
  • część szczególną; obejmowała 26 rozdziałów (17 – 42), liczyła 203 art. Normowała określone stany faktyczne zawierające przesłanki odpowiedzialności. Obejmowała katalog zdefiniowanych przestępstw i grożących kar.
  • Kodeks wyróżniał się jednolitą, nowoczesną systematyką. Spisany był językiem zwięzłym i przejrzystym, uważany był za pracę mistrzowską.

    Lekkomyślność (łac. luxuria) - forma winy nieumyślnej (świadoma wina nieumyślna), polegająca na tym, iż sprawca przewiduje możliwość popełnienia czynu zabronionego, ale bezpodstawnie przypuszcza, że popełnienia tego czynu uniknie, świadomie łamiąc zasady ostrożności.Nadzwyczajne obostrzenie kary – instytucja prawa karnego materialnego polegająca na wymierzeniu kary powyżej górnej lub dolnej granicy zagrożenia przewidzianego w sankcji za dane przestępstwo albo ograniczenia możliwości wyboru przez sąd rodzaju kary, gdy występują sankcje alternatywne.

    Charakterystyka i regulacje kodeksu[ | edytuj kod]

    Kodeks zawierał postulaty doktryny klasycznej i socjologicznej. Do głównych zasad pochodzących z doktryny klasycznej zawartych w kodeksie należały; zasada równości wobec prawa i humanitaryzm, zasada indywidualizmu odpowiedzialności karnej (odrębne traktowanie odpowiedzialności sprawcy, pomocnika i podżegacza) oraz subiektywizmu odpowiedzialności karnej (uwzględnienie motywów). Wpływ doktryny socjologicznej jest widoczny w kodeksie poprzez wprowadzenie środków zabezpieczających.

    Środek zabezpieczający stosuje się zamiast kary wobec sprawcy czynu zabronionego, który nie podlega odpowiedzialności karnej z powodu niepoczytalności lub znikomej społecznej szkodliwości czynu, albo jeśli orzeczenie kary byłoby niecelowe z uwagi na zaburzenia psychiczne, które wpłynęły na popełnienie przez niego przestępstwa. Celem środków zabezpieczających jest ochrona społeczeństwa przed zachowaniami osób, które w sposób niezawiniony zagrażają porządkowi prawnemu. Orzekając środek zabezpieczający sąd nie określa terminu jego obowiązywania. Środek podlega uchyleniu, jeśli tylko ustaje przyczyna jego stosowania. W skrajnych sytuacjach może więc być wykonywany do końca życia sprawcy.Nieletni – w rozumieniu prawa karnego osoba, która w momencie popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 17 roku życia. Odpowiada ona karnie tylko w szczególnych przypadkach, określonych w art. 10 § 2 KK oraz w art. 13 i art. 94 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich z 1982 r.

    Przestępstwo[ | edytuj kod]

    Kodeks w art. 1 przyjmował legalną definicję przestępstwa (nullum crimen sine lege), co było przejawem gwarancji wolności obywatelskich.

    Regulacje dzieliły przestępstwa na zbrodnie (można je było popełnić tylko umyślnie, zagrożone były co najmniej karą 5 lat więzienia) i występki (można je było popełnić także nieumyślnie, jeśli kodeks tak stanowił, zagrożone były karą do 5 lat więzienia, lub 3 miesięcy aresztu, lub grzywny powyżej 3000 zł). Osobno (w ogłoszonym równocześnie w odrębnym rozporządzeniu Prawo o wykroczeniach) został uregulowany trzeci rodzaj czynów karalnych: wykroczenia.

    Ignacy Mościcki (ur. 1 grudnia 1867 w Mierzanowie, zm. 2 października 1946 w Versoix) – polski polityk i chemik. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1926–1939. Naukowiec, wynalazca, budowniczy polskiego przemysłu chemicznego.Pomocnictwo – w prawie karnym i prawie wykroczeń jedna z form popełnienia przestępstwa lub wykroczenia (forma zjawiskowa). Polega na ułatwieniu innej osobie popełnienia czynu zabronionego (art. 18 § 3 K.k., art. 13 K.w). Pomocnictwo jest zawsze zachowaniem umyślnym, popełnić je można zarówno w zamiarze bezpośrednim, jak w zamiarze ewentualnym. Możliwe jest pomocnictwo w formie działania, a także w formie zaniechania. W tym ostatnim wypadku dopuścić się go może jedynie osoba, na której ciąży szczególny prawny obowiązek niedopuszczenia do popełnienia czynu zabronionego (gwarant).

    Przedmiotowa strona przestępstwa[ | edytuj kod]

    Czyn był przestępstwem, jeśli wyczerpywał przesłanki zawarte w kodeksie. Nie przewidziano idealnego zbiegu przestępstw (jeden czyn mógł stanowić tylko jedno przestępstwo).

    Podmiotowa strona przestępstwa[ | edytuj kod]

    Podstawą odpowiedzialności karnej była wina (nullum crimen sine culpa) uregulowana w oparciu o teoria woluntatywistyczną (teoria woli): art. 14; gdy sprawca chce je popełnić. Kolejną zasadą odpowiedzialności zawartą w kodeksie była zasada subiektywizmu. W treści kodeksu występował zamiar bezpośredni (dolus directus), oraz zamiar wynikowy (dolus eventualis), zrezygnowano natomiast z konstrukcji zamiaru pośredniego (dolus indirectus). Nieumyślność została uregulowana w postaci niedbalstwa (sprawca nie przewiduje możliwości popełnienia czynu, lecz powinien lub mógł przewidzieć), oraz lekkomyślności (sprawca przewiduje możliwość popełnienia przestępstwa, lecz niesłusznie przypuszcza, że go uniknie).

    II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.Kontratyp – okoliczność wyłączająca karną bezprawność czynu. Zaistnienie kontratypu powoduje, że zachowanie wypełniające znamiona czynu zabronionego nie jest przestępstwem. Innymi słowami – postępowanie, które w normalnych warunkach jest bezprawne, staje się prawnie dozwolone ze względu na zaistnienie określonych przesłanek.

    Przestępstwo usiłowane było karane na równi z dokonanym (art. 23 i n.).

    Bezprawność i bezkarność[ | edytuj kod]

    Do kontratypów kodeks zaliczał:

  • obronę konieczną
  • stan wyższej konieczności.
  • Do okoliczności wyłączających winę:

  • nieletniość (nieletni przed ukończeniem 13 lat nie odpowiadali, osoby w wieku od 13 do 17 lat podlegały warunkowej odpowiedzialności, zależnie od ich stanu umysłowego i moralnego wówczas stosowano wobec nich środki poprawcze, był to tzw. system trzech okresów)
  • niepoczytalność
  • błąd co do faktu (error facti) – nie popełnia przestępstwa, kto dopuszcza się czynu pod wpływem błędu co do okoliczności należącej do istoty czynu, z wyjątkiem, gdy chodzi o występek nieumyślny, a błąd był wynikiem nieostrożności lub niedbalstwa (art. 20 § 1).
  • Natomiast błąd co do prawa (error iuris), gdy sprawca sądził, że dane zachowanie nie jest karalne, stanowił jedynie podstawę do złagodzenia odpowiedzialności, co pozostawiono uznaniu sądu (sąd może uwzględnić usprawiedliwioną nieświadomość bezprawności czynu, jako podstawę do nadzwyczajnego złagodzenia kary tamże § 2)

    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.Zbrodnia – czyn człowieka, który spotyka się ze szczególnym potępieniem ze strony społeczności. Termin ten zawsze odnoszono do zbrodni umyślnego pozbawienia życia (zabójstwo, morderstwo), jak i zbrodni przeciw majestatowi (crimen laesae maiestatis).

    Bezkarność oznaczała brak kary pomimo popełnienia bądź usiłowania przestępstwa w razie czynnego żalu (zapobiegnięcie grożącemu przestępstwu lub doniesienie o zamierzonym przestępstwie). Wyłączono tu inicjatorów i prowokatorów.

    Art. 25. Nie odpowiada za usiłowanie, kto dobrowolnie odstąpił od działania lub zapobiegł powstaniu skutku przestępnego.

    Art. 30. § 1. Podżegacz ani pomocnik nie odpowiada, jeżeli zapobiegł skutkom swego działania. § 2. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary do podżegacza lub pomocnika, który starał się zapobiec skutkom swego działania. § 3. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do tego, kto inną osobę nakłania do popełnienia przestępstwa w celu skierowania przeciwko niej postępowania karnego.

    Osoba niepoczytalna - osoba która dokonała czynu zabronionego przez ustawę pod groźbą kary, ale w czasie czynu nie mogła rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych.Emil Stanisław Rappaport (ur. 8 lipca 1877, zm. 10 sierpnia 1965) – polski prawnik pochodzenia żydowskiego, specjalista prawa karnego, do roku 1939 profesor Wolnej Wszechnicy Polskiej, od roku 1948 profesor zwyczajny Uniwersytetu Łódzkiego.

    Art. 97. § 1. Kto w celu popełnienia przestępstwa, określonego w art. 93, 94 lub 95 [zbrodnie stanu], wchodzi w porozumienie z innemi osobami, podlega karze więzienia. § 2. Nie podlega karze, kto wziąwszy udział w porozumieniu, doniesie o niem władzy, powołanej do ścigania przestępstw, zanim władza dowiedziała się o porozumieniu i zanim wynikły jakiekolwiek ujemne skutki dla Państwa. Z bezkarności nie korzysta, kto doprowadził do powstania takiego porozumienia. Podobnie brzmiał art. 180 o porozumieniu w celu fałszowania pieniędzy, art. 219 o porozumieniu w celu spowodowania pożaru, katastrofy itp.

    Obrona konieczna – okoliczność wyłączająca bezprawność czynu zabronionego. Obrona konieczna jest więc jednym z kontratypów. Dokonanie czynu w sytuacji obrony koniecznej oznacza, że sprawca nie będzie zań ścigany – czyn nie był bowiem bezprawny.Przedawnienie – pojęcie odnoszące się do odpowiedzialności karnej w dwóch aspektach – karalności przestępstwa oraz wykonania orzeczonej kary.

    Kilka atykułów (np. art. 257 i 264 przy kradzieży artykułu pierwszej potrzeby przez sprawcę znajdującego się w gwałtownej potrzebie) pozostawiało uznaniu sądu odstąpienie od wymierzenia kary.

    Podżeganie i pomocnictwo[ | edytuj kod]

    Rozwiązanie problemu podżegania i pomocnictwa było oryginalną i nowatorską regulacją w polskim kodeksie. Odrzucono winę akcesoryjną i koncepcję udziału w cudzym przestępstwie. Zamiast tego podżeganie i pomocnictwo traktowano jako samoistne postacie popełnienia przestępstwa. Podżegacz i pomocnik odpowiadali w granicach swego zamiaru, niezależnie od odpowiedzialności osoby, która dopuściła się zabronionego czynu (lub zamierzała to zrobić).

    Nadzwyczajne złagodzenie kary – uelastycznienie granic ustawowego wymiaru kary, zgodnie z art. 60 § 6 KK polega to na wymierzeniu kary poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego w sankcji za dane przestępstwo albo kary łagodniejszej rodzajowo według następujących zasad:Nullum crimen sine lege (łac. Nie ma przestępstwa bez ustawy) – paremia prawnicza oznaczająca, że nie jest przestępstwem czyn, który nie był zabroniony w momencie jego popełniania.

    Kary[ | edytuj kod]

    Przy wymiarze kar obowiązywała zasada indywidualizmu (sędzia uwzględniał indywidualne okoliczności związane ze sprawcą, a wpływające na wymiar kary), co było wpływem doktryny socjologicznej. Obowiązywał system sędziowskiego wymiaru kary (kodeks określał górną i dolną granicę kary pozostawiając sędziemu jej sprecyzowanie w indywidualnym wypadku). Jednocześnie przewidziano nadzwyczajne złagodzenie kary (np. w wypadku stanu wyższej konieczności, obrony koniecznej) oraz nadzwyczajne obostrzenie kary (np. w wypadku recydywy. Kodeks przewidywał również instytucję kary łącznej (przy jej wymiarze obowiązywały zasady: (1) musiała być wyższa od najwyższej kary przewidzianej za jedno przestępstwo, (2) nie mogła przewyższać sumy kar za poszczególne przestępstwa, (3) nie mogła przekroczyć najwyższego wymiaru kary danego rodzaju, (4) nie mogła przewyższyć więcej niż o połowę najwyższego ustawowego wymiaru kary przewidzianego za przestępstwo zagrożone najsurowszą karą).

    Aleksander Mogilnicki (ur. 16 kwietnia 1875 w Warszawie, zm.1 września 1956 w Łodzi) — łódzki prawnik, poeta, wykładowca wyższych uczelni, teoretyk i praktyk prawa, zasłużony w dziedzinie pedagogiki specjalnej zajmującej się dzieckiem przestępczym. Poezją zajmował się tylko za młodu, później tworzył liczne nowatorskie rozprawy społeczne i prawnicze, które przyniosły mu sławę wybitnego jurysty i które wprowadziły go z czasem na najwyższe stanowiska w dziedzinie prawa i sądownictwa.Kodeks karny z 1969 r. (ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. Kodeks karny) (Kodeks Andrejewa) – polski kodeks karny obowiązujący od 1 stycznia 1970 do 31 sierpnia 1998 roku. Zastąpił poprzedni Kodeks karny i uchylił mały kodeks karny.

    Kodeks wprowadzał podział na kary zasadnicze (orzekane samoistnie) i dodatkowe (uzupełniały kary zasadnicze, mogły być wymierzone tylko w przypadku zasądzenia kary zasadniczej). Do kar zasadniczych zaliczano:

  • karę śmierci (groziła za 5 przestępstw, wykonywana przez powieszenie),
  • karę więzienia (dożywotniego, wieloletniego np. 25 lat (jeżeli dany czyn zagrożony był dożywotnim więzieniem) lub czasowego od 6 miesięcy do 15 lat – jeżeli kodeks nie przewidywał za dany czyn dożywotniego więzienia, miała charakter hańbiący),
  • karę aresztu (w wymiarze od 1 tygodnia do 5 lat, nie miała charakteru hańbiącego) oraz
  • grzywnę (zawierała się w granicach od 7,5 złotych do 300 000 złotych, a w brzmieniu ustawy z 16.11.1960 roku – minimalna grzywna wynosiła 100 złotych, a maksymalna 1.000 000 złotych). Orzekana była jako kara samoistna szczególnie za drobne przestępstwa lub w połączeniu z karą pozbawienia wolności (za przestępstwa popełnione z chęci zysku).
  • Zmniejszenie katalogu kar odzwierciedlało ogólna wówczas tendencję.

    Henryk Ettinger (ur. 19 stycznia 1859, zm. 14 czerwca 1929 w Warszawie) – polski adwokat żydowskiego pochodzenia, ojciec Mieczysława Ettingera.Występek – czyn zabroniony zagrożony grzywną powyżej 30 stawek dziennych, karą ograniczenia wolności albo karą pozbawienia wolności przekraczającą miesiąc (art. 7 § 3 Kodeksu karnego).

    W skład kar dodatkowych wchodziły: utrata praw publicznych i obywatelskich praw honorowych (pozbawienie urzędów, tytułów i odznaczeń oraz prawa do nich otrzymania), prawa wykonywania zawodu, praw rodzicielskich lub opiekuńczych, przepadek przedmiotów majątkowych i narzędzi, ogłoszenie wyroku w prasie. Utrata praw następowała na czas orzeczony (od 2 do 10 lat) lub bezterminowo (w wypadku skazania na karę śmierci lub dożywotniego pozbawienia wolności).

    Kara łączna – instytucja prawa karnego materialnego, a zarazem instrument polityki karania, który znajduje zastosowanie do sprawcy, który popełnił dwa lub więcej przestępstw zanim zapadł pierwszy wyrok, choćby nieprawomocny, co do któregokolwiek z nich (zbieg realny przestępstw). Po raz pierwszy pojawiła się w Kodeksie Makarewicza z 1932 r. i od tego czasu obecna jest we wszystkich polskich kodeksach karnych, wliczając w to kodeks obecnie obowiązujący.Adolf Czerwiński (ur. 1852, zm. 24 czerwca 1937) – polski prawnik, karnista, radca dworu, sędzia, doktor honoris causa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, działacz społeczny.

    Środki zabezpieczające[ | edytuj kod]

    Kodeks wprowadzał po raz pierwszy na ziemiach polskich instytucje środków zabezpieczających, opartą na poglądach doktryny socjologicznej. Przewidziane zostały 4 rodzaje środków zabezpieczających:

  • Lecznicze środki zabezpieczające dla osób psychicznie chorych (stosowane wobec osób, których zachowanie mogło zagrozić porządkowi prawnemu.) Środek stosowano zamiast kary za przestępstwo popełnione przez chorego, pobyt w zakładzie zamkniętym następował na czas nieokreślony (przynajmniej rok).
  • Środki lecznicze dla alkoholików i narkomanów (stosowane dodatkowo oprócz kary za przestępstwo, czas pobytu w zakładzie przewidziany był na 2 lata).
  • Domy pracy przymusowej (stosowane wobec osób popełniających przestępstwo w związku ze wstrętem do pracy maksymalny okres pobytu w takim domu wynosił 5 lat.)
  • Zakłady dla niepoprawnych przestępców (recydywistów), przestępców zawodowych lub nałogowych. Po odbyciu kary przestępca był umieszczany w takim zakładzie na okres co najmniej 5 lat, sąd mógł przedłużyć ten czas na kolejne 5 lat.
  • Regulacje środków zabezpieczające były w tamtych czasach nowatorskim rozwiązaniem. Środki lecznicze nie wzbudzały zastrzeżeń, pozostałe dwa rodzaje środków nadzorczych wzbudzały liczne wątpliwości (np. podnoszono takie kwestie jak nieprecyzyjność sformułowań wstręt do pracy).

    Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich – polska ustawa uchwalona przez Sejm PRL, regulująca kwestie prawne związane z postępowaniem w sprawach nieletnich.Zamiar ewentualny (zamiar wynikowy) - ma miejsce, gdy sprawca przewiduje możliwość popełnienia przestępstwa i godzi się na to.

    Przedawnienie[ | edytuj kod]

    Kodeks przewidywał przedawnienie (zaniechanie ścigania) po upływie czasu od 5 (przy występkach) do 20 lat (w wypadku zbrodni zagrożonej karą śmierci).

    Przedawnienie karania (zaniechanie wykonania kary i środków zabezpieczających przy skazaniu zaocznym); następowało, w zależności od rodzaju przestępstwa, w czasie od 15 do 30 lat.

    Zawieszenie wykonania kary, warunkowe zwolnienie i zatarcie skazania[ | edytuj kod]

    W kodeksie przewidziano instytucje zawieszenia wykonania kary wzorowaną na systemie francusko-belgijskim. Można ją było zastosować, jeśli kara nie przekraczała 2 lat. Czas zawieszenia wynosił od 2 do 5 lat. W tym okresie skazany nie mógł popełnić kolejnego przestępstwa pod rygorem odwołania zawieszenia (niezależnie od odpowiedzialności za nowe przestępstwo).

    Odstąpienie od wymierzenia kary - termin w polskim sądownictwie, który oznacza darowanie kary za przestępstwo z uwagi na szczególne okoliczności jego popełnienia.Profesor (z łac. professor) – termin, który może oznaczać: tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym, stanowisko nauczycieli akademickich, tytuł honorowy nadawany w Polsce nauczycielom szkolnictwa podstawowego, gimnazjalnego i ponadgimnazjalnego oraz tytuł zwyczajowy używany w polskim szkolnictwie średnim.

    W regulacji warunkowego zwolnienia przyjęto tzw. system progresywny (stopniowo zwiększano swobody więźnia powoli przywracając go społeczeństwu). Wobec skazanego można było zastosować warunkowe zwolnienie, gdy: (1) odbył 2/3 kary (co najmniej 8 miesięcy, minimum 15 lat przy dożywotnim pozbawieniu wolności), (2) dotychczasowe zachowanie się skazanego dawało podstawę do przypuszczeń, że nie popełni nowego przestępstwa. Zwolnienie traktowano jako okres próby, który nie mógł być krótszy od 1 roku (5 lat przy dożywotnim pozbawieniu wolności).

    Igor Andrejew (ur. 23 lipca 1915 w Wilnie, zm. 5 lutego 1995 w Warszawie) – polski prawnik, profesor nauk prawnych, nauczyciel akademicki Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Przestępstwo – czyn zabroniony, popełniony z zamiarem, uznany za zasadniczo społecznie szkodliwy lub społecznie niebezpieczny, konkretnie zdefiniowany i zagrożony karą na mocy prawa karnego.

    Wprowadzono również instytucję zatarcia skazania (uznanie skazania za niebyłe) po upływie 10 lat od odbycia, darowania lub przedawnienia kary, albo od zwolnienia z zakładu zabezpieczającego (wobec skazanych na utratę praw publicznych lub obywatelskich praw honorowych, od dnia odzyskania przez skazanego zdolności do nabycia utraconych praw). O zatarciu decydował sąd na wniosek skazanego, oznaczało „usunięcie wpisu o skazaniu z wszelkich rejestrów karnych”.

    Stan wyższej konieczności – termin stosowany w prawie karnym. Kontratyp - okoliczność wyłączająca bezprawność działania. W przypadku stanu wyższej konieczności chodzi o poświęcenie dobra chronionego prawem przez zniszczenie innego dobra chronionego prawem, pod warunkiem, że dobro zniszczone przedstawia wartość niższą od dobra ratowanego albo też nie przedstawia wartości oczywiście wyższej.Warunkowe zawieszenie wykonania kary, warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary – jeden z przewidzianych w prawie karnym środków probacyjnych, polegający na wstrzymaniu realizacji orzeczonej represji prawnokarnej na ściśle oznaczony okres próby, którego przebieg decyduje, czy represja ta zostanie ostatecznie zastosowana.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Franciszek Nowodworski (ur. 7 kwietnia 1859 w Kalwarii na Suwalszczyźnie, zm. 3 sierpnia 1924 w Sekursku) – adwokat, sędzia, pierwszy prezes Sądu Najwyższego i prezes Trybunału Stanu w latach 1922–1924, polityk, publicysta i działacz społeczny.
    Kodeks karny (oficjalny skrót to k.k., w języku prawniczym przyjął się również kk) – akt normatywny stanowiący zbiór przepisów regulujących odpowiedzialność karną obywateli danego państwa. W swojej części ogólnej określa przede wszystkim definicję przestępstwa, zasady odpowiedzialności za przestępstwo (w tym okoliczności wyłączające bezprawność czynu - tzw. kontratypy ), zasady wymiaru kary ("okoliczności łagodzące"), zasady przedawnienia odpowiedzialności karnej. Ustala także katalog kar, środków karnych i środków zabezpieczających oraz środki związane z poddaniem sprawcy próbie (jak warunkowe zawieszenie wykonania kary). Polski kodeks karny określa ponadto formy sprawcze przestępstwa (współsprawstwo, sprawstwo polecające), formy stadialne przestępstwa (przygotowanie, usiłowanie) i formy zjawiskowe przestępstwa (pomocnictwo, podżeganie, sprawstwo). W swojej części szczególnej kodeks karny zawiera zwykle katalog czynów, które są zabronione pod groźbą kary (zakazów karnych).
    Niedbalstwo (łac. negligentia, culpa) – pojęcie z zakresu teorii prawa oznaczające nieumyślne spowodowanie szkody lub czynu zabronionego. W zależności od epoki, gałęzi prawa i przedstawicieli doktryny bywa ujmowana jako nadrzędna w stosunku do lekkomyślności (jest wtedy ujmowana jako nieumyślność) lub równorzędna do niej (wtedy jest postacią nieumyślności). Przeciwieństwem niedbalstwa jest diligentia (łac. staranność, troska, delikatność).
    Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – składał się w I kadencji z 425, w II kadencji z 459, a w pozostałych kadencjach z 460 posłów. Początkowo ustalono jednolitą normę przedstawicielską – 1 poseł: 60 tys. mieszkańców, później wykreślono ją z konstytucji jako niepraktyczną. Zerwano z zasadą mandatu wolnego (poseł był przedstawicielem ludu pracującego i mógł być przezeń odwołany, w praktyce ani razu nie wykorzystano tego przepisu – jako zbyt niebezpiecznego). Wprowadzono czteroprzymiotnikowe prawo wyborcze (wykreślenie zasady proporcjonalności). Sejm większością głosów przyjmował ustawy i podejmował uchwały, wybierał ze swego grona Prezydium (funkcja marszałka zwykle przypadała przedstawicielowi ZSL), na pierwszym swym posiedzeniu powoływał Prezesa Rady Ministrów wraz z Radą Ministrów oraz Radę Państwa. Uchwalał budżet i narodowe plany społeczno-gospodarcze. Miał prawo przyjmować petycje od obywateli. Do niego należały też niektóre uprawnienia kreacyjne, m.in. wybór szefa NIK, członków Trybunału Stanu i Konstytucyjnego oraz Rzecznika Praw Obywatelskich (trzy ostatnie instytucje powołane dopiero w latach osiemdziesiątych). Parlament obradował w trybie sesyjnym. Sesje zwoływane były w określonych terminach przez Radę Państwa.
    Edmund Karol Krzymuski (ur. 30 października 1852 w Kruszynie, zm. 6 sierpnia 1928 w Ostendzie) – polski prawnik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego od 1888, członek Akademii Umiejętności od 1904. Od 22 sierpnia 1919 członek Komisji Kodyfikacyjnej, w której pełnił funkcję wiceprezesa wydziału karnego. Referent projektu kodeksu postępowania karnego, autor przepisów karnych prawa autorskiego.
    Wykroczenie – czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia pod groźbą kary aresztu, ograniczenia wolności, grzywny do 5.000 złotych lub nagany. Sprawca czynu zabronionego nie popełnia wykroczenia, jeżeli czyn jest niezawiniony (art. 1 §2 Kodeksu wykroczeń).
    Dyrektywy sądowego wymiaru kary – są to ustawowo określone wskazówki dla sądu, dotyczące wyboru kary lub środka karnego. Wiążą się z celem orzekania kary określonych w Kodeksie karnym i realizują funkcję ochronną prawa karnego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.028 sek.