• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kodeks Egberta

    Przeczytaj także...
    Scriptorium (łac. scribere – pisać) – w średniowieczu terminem tym określano pulpit do pisania i czytania oraz całość warsztatu pisarskiego. W klasztorze – pomieszczenie, w którym przepisywano ręcznie księgi. Zakonników zajmujących się rękopiśmiennictwem nazywano skryptorami lub skrybami. Z czasem powstały dzięki nim takie specjalizacje jak: kaligrafia i iluminacja (miniatura). Scriptoria były też na dworach królewskich i przy katedrach.Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.
    Registrum Gregorii – rękopis zawierający zbiór listów papieża Grzegorza Wielkiego, wykonany ok. 983-985 roku przez anonimowego autora. Miniator ten nazywany bywa umownie Mistrzem Registrum Gregorii, a uważany jest za jednego z najwybitniejszych artystów okresu ottońskiego.
    Miniatura przedstawiająca Egberta oraz mnichów Keralda i Heriberta
    Miniatura ze sceną rzezi niewiniątek

    Kodeks Egberta (Codex Egberti, Ewangelistarz Egberta) – ottoński rękopis, będący zbiorem perykop. Obecnie przechowywany jest w Bibliotece Miejskiej (niem. Stadtbibliothek) w Trewirze (Ms. 24).

    Rękopis (manuskrypt) – zapisany odręcznie tekst, w odróżnieniu od powielanego mechanicznie. Termin stosowany zwykle w odniesieniu do zabytkowych książek lub dokumentów pochodzących z okresu przed upowszechnieniem się druku. W takim rozumieniu każdy rękopis jest dziełem niepowtarzalnym o indywidualnych cechach. W szerszym znaczeniu, rękopis to każdy tekst zapisywany ręcznie za pomocą np. ołówka, atramentu, tuszu.Kodeks Gertrudy (łac. Codex Gertrudianus), zwany również Modlitewnikiem Gertrudy, w literaturze zachodniej dominuje określenie Psałterz Egberta (łac. Psalterium Egberti; nie do końca dokładne, bowiem jest to nazwa głównego tekstu w kodeksie) – pergaminowy rękopis w formie kodeksu (o wymiarach: 239 mm × 187 mm), składającego się z 233 kart i zszytego w XI wieku. Jest przechowywany obecnie w Museo Archeologico Nazionale w Cividale del Friuli we Włoszech. Kodeks składa się z dwóch części: starszej — wykonanej dla arcybiskupa Trewiru Egberta w X wieku, i młodszej (z XI wieku — dla księżnej Gertrudy, córki króla Polski Mieszka II Lamberta i Rychezy. Psałterz zdobiony jest całostronicowymi miniaturami.

    Manuskrypt należy do zespołu manuskryptów, nazywanych umownie grupą Ruodprechta, a ufundowanych przez biskupa Trewiru Egberta pod koniec X wieku. Do zespołu tego należą także m.in. Registrum Gregorii oraz Psałterz Egberta. Jako miejsce powstania Kodeksu Egberta oraz całej grupy wskazuje się często skryptorium w klasztorze Reichenau, ale inne hipotezy wskazują na któryś z klasztorów w Trewirze.

    Klasztor Reichenau – dawne opactwo benedyktyńskie na wyspie Reichenau na Jeziorze Bodeńskim w Niemczech. Założone w 724 przez Pirmina, przeżywało swój rozkwit w IX-XI w. Obok klasztorów w Sankt Gallen i Fuldzie, najważniejszy ośrodek kultury, nauki i sztuki okresu karolińskiego i ottońskiego, słynący w X-XI w. z tworzonych tam rękopisów zdobionych wysokiej jakości miniaturami.Jezus Chrystus (ur. ok. 8–4 p.n.e., zm. 30 lub 33 w Jerozolimie) – centralna postać religii chrześcijańskiej, założyciel Kościoła. W chrześcijaństwie uznawany za Boga i człowieka, współistotnego Bogu Ojcu.

    Autorzy nie są znani z imienia; nie jest również znana ich liczba. Prawdopodobnie było ich trzech. Kilka pierwszych scen z Nowego Testamentu przypisywanych jest tzw. Mistrzowi Registrum Gregorii.

    Wyjątkowy charakter ma przedstawienie siedzącego na tronie i ukazanego na wprost Egberta, przyjmującego kodeks od mnichów Keralda i Heriberta – taka poza była bowiem dotychczas zarezerwowana dla Chrystusa lub świętego; spośród ludzi na wprost, ale w pozycji stojącej, ukazywano tylko cesarza. Fundatorów natomiast przedstawiano z boku, na stojąco. Zdaniem Skubiszewskiego wolno przypuszczać, że Egbert jako pierwszy z biskupów sięgnął po schemat wyobrażenia dotychczas przysługujący Zbawicielowi, Marii, świętym i cesarzom. Kodeks zawiera również iluminacje z przedstawieniami ewangelistów, 51 scen z życia Chrystusa i Maryi, ozdobne inicjały i strony incipitowe.

    Piotr Skubiszewski (ur. 27 sierpnia 1931 w Borzykowie) – polski historyk sztuki, specjalizujący się w sztuce średniowiecznej, prof. zw. dr hab.Rzeź niewiniątek – tym terminem określa się historię opisaną w Ewangelii Mateusza – wymordowanie chłopców do lat dwóch z Betlejem i okolicy na polecenie Heroda Wielkiego. Ten ostatni, dowiedziawszy się o narodzinach w Betlejem nowego króla żydowskiego, chciał w ten sposób zabezpieczyć się przed ewentualnym konkurentem. Wobec milczenia pozostałych Ewangelii kanonicznych oraz Józefa Flawiusza większość badaczy kwestionuje historyczność tego wydarzenia.

    Autorzy manuskryptu oparli się na wzorcach późnoantycznych oraz bizantyńskich, tworząc dzieło charakteryzujące się pełnią cech sztuki ottońskiej. Postacie z cyklu nowotestamentowego ukazane są na tle dużych, neutralnych płaszczyzn, w bliżej nieokreślonej przestrzeni. Pojedyncze elementy, takie jak drzewa czy zarysy miast, są ze sobą niezwiązane. W celu lepszej identyfikacji, poszczególne sceny i osoby opatrzone są inskrypcjami. Wizerunki ludzi budowane są z miękkich form, obwiedzionych wyraźnym konturem. Kompozycja scen cechuje się przejrzystością.

    Biskup (łac. episcopus z gr. ἐπίσκοπος episkopos: nadzorca, opiekun) – w Kościołach chrześcijańskich duchowny o najwyższych święceniach. Urząd kościelny w Kościele katolickim i w kościołach prawosławnych uznawany za najwyższy stopień sakramentu kapłaństwa.Sztuka bizantyńska (lub bizantyjska) – sztuka chrześcijańska Wschodniego Cesarstwa Rzymskiego (Bizantyńskiego) i kręgu jego oddziaływania. Za jej początek uważa się założenie Konstantynopola w 330 r. , podział Cesarstwa Rzymskiego w 395 roku lub czasy Justyniana (VI wiek), za koniec - rok 1453. Sztuka ta stanowiła przedłużenie greckiej sztuki starożytnej i wypowiadała się głównie w architekturze, przede wszystkim sakralnej. Istotną rolę odgrywało również malarstwo pod postacią malowideł ściennych, mozaik i obrazów (ikon). Rozwijało się rzemiosło, rzeźba natomiast (zwłaszcza figuralna) pełniła funkcję marginalną.

    Przypisy

    1. P. Skubiszewski, Malarstwo europejskie w średniowieczu, t. 1: Malarstwo karolińskie i ottońskie, Warszawa 1973, s. 166.

    Bibliografia[]

  • Skubiszewski Piotr, Malarstwo europejskie w średniowieczu, t. 1: Malarstwo karolińskie i ottońskie, Warszawa 1973.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Incipit (łac. zaczyna się, od incipere – zaczynać) – określenie na formułkę umieszczaną często na początku średniowiecznych rękopisów, która zawierała imię autora i tytuł dzieła. Często formułka ta zaczynała się właśnie od samego słowa incipit (skąd jej nazwa). Podobne formułki umieszczano także na początkach poszczególnych części dzieła, takich jak księga czy rozdział. Formułki te mogły też wyróżniać się z tekstu barwą lub formą graficzną.
    Trewir (niem. Trier; fr. Trèves; luks. Tréier; łac. Augusta Treverorum) – miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, siedziba gminy związkowej Trier-Land, port nad Mozelą. Miasto uniwersyteckie.
    Ewangeliści – według tradycji chrześcijańskiej autorzy czterech Ewangelii kanonicznych zawartych w Nowym Testamencie: Marek, Mateusz, Łukasz i Jan, uznani za świętych przez Kościół katolicki, prawosławny, anglikański, ewangelicki, ormiański i koptyjski.
    Sztuka ottońska – umowna nazwa, jaką określa się działalność artystyczną na obszarze Świętego Cesarstwa Rzymskiego w latach ok. 950-1050. Sztuka ottońska włączana jest do okresu przedromańskiego i uważana za jeden z przejawów tzw. renesansu ottońskiego.
    Perykopa, słowo pochodzące od greckiego słowa περικοπή (perikope) – odcinek, oznacza fragment Pisma Świętego przeznaczony do czytania i objaśniania podczas danego nabożeństwa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.012 sek.