l
  • Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Temat nie został wyczerpany?
    Zapraszamy na Forum Naukowy.pl
    Jeśli posiadasz konto w serwisie Facebook rejestracja jest praktycznie automatyczna.
    Wystarczy kilka kliknięć.

    Kość piszczelowa

    Przeczytaj także...
    Więzadło krzyżowe przednie (łac. ligamentum cruciatum anterius) – wewnątrzstawowe więzadło stawu kolanowego (jest objęte błoną włóknistą, ale również pokryte błoną maziową, dlatego leży na zewnątrz jamy stawowej). Więzadło ma budowę dwupęczkową – pęczki są niezależnie przyczepione do kości udowej i piszczelowej. Uszkodzenie więzadła jest jedną z najczęstszych przyczyn kontuzji u sportowców.Kość skokowa (talus, astragalus) – kość stępu (tarsus), na której opiera się u góry piszczel (tibia), u dołu łącząca się z kością piętową, po bokach z kostkami goleni, a z przodu z kością łódkowatą. Ze względu na połączenia pomiędzy tymi kośćmi kość skokowa przekazuje całą wagę ciała na stopę.
    Otwór odżywczy (łac. foramen nutricium) – otwór w kości, przez który wnikają do kości odżywiające ją naczynia (vasa nutricia), przebiegające w kości zbitej przez kanały odżywcze (canales nutricii).
    kość piszczelowa (tibia) i strzałkowa (fibula)
    kość piszczelowa

    Kość piszczelowa, piszczel (łac. tibia) - podstawowa kość goleni, leży po stronie przyśrodkowej. Koniec bliższy (głowa kości piszczelowej) ukształtowany jest w postaci kłykcia bocznego i przyśrodkowego; ich powierzchnie stawowe wchodzą w skład stawu kolanowego. Między kłykciami leży tzw. wyniosłość międzykłykciowa, która składa się z dwóch guzków - bocznego i przyśrodkowego. U podstawy kłykcia bocznego na jego tylno-bocznej powierzchni znajduje się powierzchnia stawowa strzałkowa, która służy do połączenia z głową strzałki. Trzon kości piszczelowej ma przekrój trójkątny, najbardziej widoczny jest brzeg przedni, który rozpoczyna się poniżej kłykci guzowatością piszczeli. Brzeg przedni kości piszczelowej i jej powierzchnia przyśrodkowa pokryte są tylko skórą i są dobrze wyczuwalne przez skórę. Po stronie bocznej dalszej kości piszczelowej znajduje się wcięcie strzałkowe. Dolna powierzchnia nasady tworzy powierzchnię stawową dolną i służy do połączenia z kością skokową, wchodzącą w skład kości stopy.

    Rzepka (łac. patella) - płaska, trójkątna kość współtworząca staw kolanowy. Wierzchołek (apex patellae) tej kości skierowany jest ku dołowi, a podstawa (basis patellae) ku górze. Na powierzchni tylnej mieści się dwudzielna powierzchnia stawowa. Powierzchnia przednia rzepki zrasta się ze ścięgnem mięśnia czworogłowego. Rzepka jest największą trzeszczką ciała.Skóra (łac. cutis, gr. derma) – największy narząd powłoki wspólnej (łac. integumentum commune) kręgowców o złożonej budowie i wielorakich funkcjach; powłoka właściwa.

    Terminy podane w nawiasie pochodzą z łaciny.

    Anatomia ludzkiej kości piszczelowej[ | edytuj kod]

    Podobnie, jak w przypadku innych kości długich, możemy wyróżnić posiadający 3 powierzchnie i 3 brzegi trzon kości piszczelowej i 2 jej końce (bliższy i dalszy, czyli odpowiednio proksymalny i dystalny).

    Adam Wawrzyniec Bochenek (ur. 10 sierpnia 1875 w Krakowie, zm. 25 maja 1913 tamże) – polski lekarz, anatom, histolog, antropolog. Autor wielokrotnie wznawianego podręcznika anatomii.Mięsień piszczelowy przedni (łac. musculus tibialis anterior) – mięsień podudzia rozciągający się wzdłuż kości piszczelowej. Przyczep początkowy: kłykieć boczny kości piszczelowej i górna połowa lub dwie trzecie powierzchni bocznej kości piszczelowej, przyczep końcowy: kość klinowata przyśrodkowa stopy i pierwsza kość śródstopia, funkcja: zgina grzbietowo stopę i odwraca ją. unerwienie: nerw strzałkowy głęboki.

    Trzon (corpus)[ | edytuj kod]

    Jest on stosunkowo długi. Kość piszczelowa bowiem jest drugą pod względem długości kością w organizmie ludzkim. Trzy brzegi dzielą go na trzy powierzchnie.

    Powierzchnie[ | edytuj kod]

    Powierzchnie przyśrodkowa (facies medialis), położona poniżej guzowatości kości piszczelowej (tuberositas tibiae) i szeroka zwłaszcza w swej górnej części, leży stosunkowo powierzchownie, w związku z czym można ją wyczuć palpacyjnie, ale także jest wrażliwa na urazy. Przyczepiają się do niej następujące mięśnie:

    Tkanka chrzęstna szklista – rodzaj tkanki łącznej chrzęstnej, jest odporna na ścieranie. Ma zdolność do remineralizacji. Znajduje się na powierzchniach stawowych, przymostkowych częściach żeber, w ścianie tchawicy, oskrzeli i krtani. Tworzy ludzki szkielet w okresie zarodkowym i płodowym (wówczas dość szybko jest zastępowana przez kość). W półprzezroczystej, mleczno-lśniącej istocie międzykomórkowej znajdują się liczne grupy chondrocytów, a między nimi - włókna kolagenowe, ułożone najczęściej nieregularnie. Istota podstawowa zbudowana jest z makrocząsteczek proteoglikanów oraz kwasu hialurowego, tworzących kompleksy o masie 100 mln, w których kwas hialurowy tworzy oś układu. W skład makrocząstek monomerów proteoglikanowych wchodzą: siarczan chondroityny oraz siarczan keratanu, które wiążą wodę (jako, że zawierają wiele grup hydroksylowych) - jej zawartość stanowi 70% masy chrząstki szklistej i odpowiada za utrzymanie jej sprężystości. Razem z wiekiem zwiększa się stosunek objętości włókienek kolagenowych do objętości istoty podstawowej.Mięsień podkolanowy (łac. musculus popliteus) - krótki, spłaszczony, trójkątny mięsień szkieletowy, należy do warstwy głębokiej tylnej grupy mięśni goleni. Położony jest po tylnej stronie kolana pod mięśniem brzuchatym łydki i mięśniem podeszwowym.
  • mięsień krawiecki (musculus sartorius),
  • mięsień półścięgnisty (m. semitendinosus),
  • mięsień smukły (m. gracilis).
  • Powierzchnia tylna (facies posterior), jak sama nazwa wskazuje, położona jest po tylnej stronie kości. Najbardziej charakterystyczną strukturą na tej powierzchni jest kresa mięśnia płaszczkowatego (linea musculi solei). Przebiega ona skośnie, schodząc przyśrodkowo w górnej części opisywanej tu powierzchni i dzieląc pola przyczepów mięśni podkolanowego (m. popiliteus), położonego powyżej, oraz piszczelowego tylnego (m. tibialis posterior) i zginacza długiego palców (m. flexor digitorum longus), leżących poniżej kresy. Wymienić należy jeszcze także otwór odżywczy (foramen nutricium), którym naczynia krwionośne odżywiające tkankę kotną wchodzą do jej środka.

    Więzadło krzyżowe tylne (łac. ligamentum cruciatum posterius) – wewnątrzstawowe więzadło stawu kolanowego (jest objęte błoną włóknistą, ale również pokryte błoną maziową, dlatego leży na zewnątrz jamy stawowej).Kość (łac. os, lm ossa; gr ostéon) – narząd, budujący układ kostny. Nauką zajmującą się kośćmi jest osteologia.

    Jest jeszcze powierzchnia boczna (facies lateralis). Stanowi ona powierzchnię przyczepu mięśnia piszczelowego przedniego (musculus tibialis anterior). Pokrywają ją też ścięgna (tendines) następujących mięśni:

  • wspomnianego już m. piszczelowego i przedniego (tendo musculi tibialis anterioris),
  • prostownika długiego palców (t. musculi extensoris digitorum longi),
  • prostownika długiego palucha (t. musculi extensoris pollucis longi).
  • Brzegi (margines)[ | edytuj kod]

    koniec bliższy i dalszy
    niebieski — linia przyczepu warstwy maziowej torebki stawowej
    czarny — linia nasadowa

    Najbardziej rzucający się w oczy (zarówno w przypadku "gołej" kości, jak i żywej kończyny, gdyż leży częściowo powierzchownie pod skórą) jest brzeg przedni (margo anterior), zwany też grzebieniem przednim (crista anterior). Rozciąga się esowato od położonej w pobliżu proksymalnego końca kości guzowatości piszczeli (tuberositas tibiae) do kostki przyśrodkowej (malleolus medialis).

    Kość strzałkowa, strzałka (łac fibula) – kość długa. Występuje u człowieka i zwierząt Jest ona wyczuwalna po stronie bocznej goleni, poniżej kłykcia bocznego piszczeli. Koniec bliższy stanowi głowa strzałki (łac. caput fibule) na której jest powierzchnia stawowa do połączenia z kłykciem bocznym kości piszczelowej. Utworzą razem staw piszczelowo-strzałkowy. Trzon strzałki, podobnie jak kości piszczelowej, posiada trzy powierzchnie i trzy brzegi; brzeg skierowany do kości piszczelowej zwany brzegiem międzykostnym. Koniec dalszy strzałki tworzy, przypominająca kształtem głowę żmii, kostka boczna, wyraźnie zarysowująca się poprzez skórę, sięgająca niżej do kostki przyśrodkowej. Przyśrodkowa powierzchnia kostki bocznej pokryta jest powierzchnią stawową i łączy się z kością skokową. Powyżej tej powierzchni stawowej jest powierzchnia do połączenia z kością piszczelową. Utworzą razem więzozrost piszczelowo-strzałkowy.Mięsień półścięgnisty (łac. musculus semitendinosus) – mięsień kończyny dolnej, którego przyczepem początkowym jest tylna powierzchnia guzka kulszowego. W połowie uda włókna mięśniowe przechodzą w długie wąskie ścięgno kończące się na kości piszczelowej przyśrodkowo i poniżej guzowatości piszczeli. W tym miejscu łączy się ze ścięgnami mięśnia krawieckiego i mięśnia smukłego – łączą się z powięzią goleni tworząc płytkę ścięgnistą zwaną gęsią stopką powierzchniową.

    Wyróżnia się także brzeg przyśrodkowy (margo medialis), najwyraźniejszy w swej środkowej części, znacznie mniej zaś przy końcach kości.

    Bocznie od obu poprzednich znajduje się brzeg boczny, zwany też międzykostnym (margo interosseus). Łączy się z nim błona międzykostna goleni (membrana interossea cruris). Nie jest on zbyt gruby, lecz wydatny.

    Oprócz tego wyróżnia się jeszcze brzeg podpanewkowy (margo infraglenoidalis), zaliczany do końca bliższego kości. Jest on wyczuwalny u osoby żywej.

    Mięsień smukły (łac. musculus gracilis) jest dwustawowym mięśniem przyśrodkowej grupy mięśni uda. Biegnie od gałęzi dolnej kości łonowej i gałęzi kości kulszowej, kieruje się ku dołowi i w dolnej części uda przechodzi w ścięgno, które owija się od tyłu wokół nadkłykcia przyśrodkowego kości udowej i dalej biegnie z mięśniem krawieckim i mięśniem półścięgnistym tworząc wraz z przyczepami końcowymi tych mięśni tzw. "gęsią stopkę".Ścięgno (łac. tendo, tenon) – twór włóknisty (pasmo) zbudowane z wytrzymałej tkanki łącznej właściwej zbitej (włóknistej), o zabarwieniu białawosrebrzystym. Ma postać mocnych i bardzo odpornych włókien kolagenowych, ułożonych równolegle do siebie i zatopionych w niewielkiej ilości istoty podstawowej. Między pęczkami włókien znajdują się fibrocyty ułożone w tzw. szeregi Ranviera. Ścięgno stanowi przedłużenie mięśnia aż do punktu jego przyczepu. Jest istotną częścią mięśni a jego zadaniem jest przenoszenie siły skurczu mięśniowego na elementy kostne szkieletu. Jego sprężystość jest nieznaczna. Pod wpływem rozciągania wydłuża się tylko o 4% swej długości.

    Koniec bliższy (extremitas proxymalis)[ | edytuj kod]

    Koniec ten wchodzi w skład stawu kolanowego (articulatio genu). W związku z tym występują tu powierzchnie stawowe (facies articulares). Stosuje się do nich miano powierzchni stawowej górnej (facies articularis superior). Jest ona podzielona na dwie części, znajdujące się na dwóch kłykciach: przyśrodkowym i bocznym (condyli: medialis et lateralis), przy czym ta leżąca na przyśrodkowym jest nieco większa i głębsza. Powierzchnie te pokrywa chrząstka szklista, charakterystyczna dla stawów. Oba kłykcie dzieli leżąca we wgłębieniu wyniosłość międzykłykciowa (eminentia intercondylaris vel intercondyloidea). Bocznie i przyśrodkowo od niej znajdują się guzki międzykłykciowe przyśrodkowy i boczny (tuberculi intercondylares medialis et lateralis). Natomiast z przodu i z tyłu wyniosłości rozpościerają się dwa pola międzykłykciowe: przednie i tylne (areae intercondylares: anterior et posterior). Są one miejscem przyczepu odpowiednich więzadeł krzyżowych: przedniego i tylnego (ligamenta cruciata: anterius et posterius). Zaznaczyć należy także, że pól międzykłykciowych czepia się łąkotka przyśrodkowa (lemniscus medialis), guzków natomiast boczna (lemniscus lateralis).

    Staw kolanowy (łac. articulatio genus) - największy staw ciała człowieka. Jest to staw złożony (zawiasowy zmodyfikowany) - łączą się tu kość udowa i kość piszczelowa (strzałka nie buduje stawu kolanowego). Staw współtworzy trzeszczka w postaci rzepki. Staw posiada dwie łącznotkankowe łąkotki dopasowujące do siebie powierzchnie stawowe w czasie ruchów. Funkcjonalnie jest to staw zawiasowy, umożliwiający ruchy zginania i prostowania, ale w zgięciu(z wyjątkiem maksymalnego) możliwe są również ruchy rotacyjne. Wzmocniony jest więzadłami zewnętrznymi (pobocznymi oraz torebki stawowej) oraz dodatkowo bardzo silnymi więzadłami wewnętrznymi - więzadłem krzyżowym przednim i tylnym.Staw (łac. articulatio) – ruchome połączenie między składnikami szkieletu, zewnętrznego lub wewnętrznego (→połączenia kości). Stawy występują u stawonogów (Arthropoda) oraz kręgowców (Vertebrata). U tych ostatnich stawy są określane, ze względu na specyficzną budowę, jako połączenia maziowe (juncturae synoviales). W stawach (tak jak w łożyskach wielu maszyn) największym problemem jest tarcie i dlatego powierzchnie stawowe kości pokryte są bardzo odporną na ścieranie chrząstką szklistą.

    Koniec proksymalny kości piszczelowej obejmuje także jej guzowatość (tuberositas tibiae). Służy ono za miejsce przyczepu więzadła rzepki (ligamentum patellae).

    Koniec dalszy (extremitas distalis)[ | edytuj kod]

    Powierzchnia przyśrodkowa kości piszczelowej przedłuża się w charakterystyczną kostkę przyśrodkową (malleolus medialis). Przebiega na niej bruzda kostkowa (sulcus malleolaris). Kostka przyśrodkowa jest dobrze wyczuwalna.

    Koniec dalszy z kolei tworzy staw skokowy. Znajduje się tam powierzchnia stawowa dolna (facies articularis inferior), a także powierzchnia boczna, zwana też powierzchnią stawową kostki (facies articularis malleli).

    Mięsień krawiecki - (łac. musculus sartorius) mięsień kończyny dolnej, najdłuższy mięsień ciała ludzkiego który zgina, odwodzi, obraca na zewnatrz udo, zgina staw kolanowy. Przyczep początkowy znajduje sie na kolcu biodrowym przednim górnym. Przyczep końcowy znajduje sie nieznacznie poniżej i przyśrodkowo od guzowatości piszczeli. Ma kształt długiej, wąskiej taśmy przebiegającej wzdłuż (po przekątnej) przedniej części uda.Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

    Adam Bochenek, Michał Reicher: Anatomia człowieka, tom I. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007, s. 552-557.




    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)


    Reklama

    tt