• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kościół katolicki w Polsce



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Żywy Różaniec – międzynarodowy ruch religijny założony w XIX w. przez Pauline-Marie Jaricot. Ma charakter modlitewny, a jego celem jest wspomaganie misji.Wszystkich Świętych (łac. festum omnium sanctorum) – rzymskokatolicka uroczystość (część innych kościołów również ją uznaje, w tym anglikański i wiele z luterańskich) obchodzona 1 listopada ku czci wszystkich znanych i nieznanych świętych.

    Kościół katolicki w Polsce – największa katolicka wspólnota wyznaniowa w Polsce, będąca pod zwierzchnictwem biskupów należących do Konferencji Episkopatu Polski.

    Spis treści

  • 1 Historia
  • 1.1 Chrzest Polski
  • 1.2 Rozwój chrześcijaństwa
  • 1.3 Reformacja i kontrreformacja
  • 1.4 II Rzeczpospolita
  • 1.5 II wojna światowa
  • 1.6 1944–1989
  • 1.7 Od 1989
  • 2 Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce od 2004
  • 3 Katolickość społeczeństwa polskiego
  • 3.1 Statystyki
  • 3.2 Organizacje katolickie
  • 3.3 Oddolne inicjatywy
  • 3.4 Media katolickie w Polsce
  • 3.4.1 Prasa katolicka
  • 3.4.2 Radiowe stacje katolickie
  • 3.4.3 Portale katolickie
  • 3.4.4 Telewizja katolicka
  • 3.4.5 Wydawnictwa katolickie
  • 3.5 Muzyka chrześcijańska
  • 3.6 Publicyści katoliccy
  • 4 Kult katolicki w Polsce
  • 4.1 Święta katolickie
  • 4.2 Sanktuaria i kościoły
  • 4.3 Polscy święci i błogosławieni
  • 5 Stosunki: Państwo – Kościół
  • 6 Stosunki: Kościół w Polsce – Watykan
  • 7 Misja społeczna
  • 7.1 Caritas
  • 7.2 Szkolnictwo katolickie
  • 7.3 Opieka zdrowotna i społeczna
  • 7.4 Pomoc krajom trzeciego świata
  • 8 Własność i finanse Kościoła
  • 8.1 Własność
  • 8.2 Finanse
  • 8.3 Prace Komisji majątkowej
  • 8.4 Fundusz kościelny
  • 9 Duchowieństwo
  • 10 Kościoły katolickie w Polsce nieuznające papieża
  • 11 Uwagi
  • 12 Przypisy
  • 13 Linki zewnętrzne
  • Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945.Jadwiga Andegaweńska (ur. między 3 października 1373 a 18 lutego 1374 w Budzie, zm. 17 lipca 1399 w Krakowie) – najmłodsza córka Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki, król Polski od 1384, święta Kościoła katolickiego, patronka Polski.

    Historia[]

    Chrzest Polski[]

    Prawdopodobnie jako pierwsze, wraz z południowymi wpływami, na tereny obecnej południowej Polski przybyło chrześcijaństwo w obrządku wschodnim propagowanym m.in. przez braci Cyryla i Metodego (istnieje przypuszczenie, że wówczas ochrzczony został książę Wiślan). Podporządkowanie Wiślan i innych południowych plemion Państwu wielkomorawskiemu, a potem, prawdopodobnie, na krótko Czechom spowodowało, że Polanom, najsilniejszemu i niezależnemu ośrodkowi, przypadła rola zjednoczenia ziem polskich.

    Urszula Ledóchowska, właśc. Julia Maria hr. Halka-Ledóchowska (ur. 17 kwietnia 1865 w Loosdorfie w Austrii, zm. 29 maja 1939 w Rzymie) – święta katolicka, założycielka Urszulanek Serca Jezusa Konającego.Zwiastowanie Pańskie, Zwiastowanie Bogurodzicy – w wyznaniach chrześcijańskich objawienie się Marii Archanioła Gabriela i jego zapowiedź narodzenia Jezusa Chrystusa, Syna Bożego. Opis Zwiastowania znajduje się w Ewangelii Św. Łukasza.

    Mieszko, pierwszy z historycznych Piastów, przyjął 14 kwietnia 966 chrzest z rąk duchownego obrządku łacińskiego, biskupa Jordana. Od tego momentu mówi się o Kościele katolickim w Polsce. W 968 ustanowiono w Poznaniu siedzibę biskupa misyjnego. Bolesław I Chrobry, syn Mieszka, utwierdzał wedle kronikarzy wiarę chrześcijańską wśród poddanych, nawet przy użyciu siły.

    Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) – organ bezpieczeństwa wewnętrznego o statusie ministerialnym, zorganizowany w czasie budowy dyktatury komunistycznej w powojennej Polsce na polecenie i pod dyktando władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu. W terenie Ministerstwo reprezentowały podległe mu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego, dlatego potocznie te instytucje były określane skrótem UB.Michał Klepacz (ur. 23 lipca 1893 w Warszawie, zm. 27 stycznia 1967 w Łodzi) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup diecezjalny łódzki w latach 1947–1967.

    Na zjeździe gnieźnieńskim w roku 1000 zwołano synod, który zatwierdził pierwszą archidiecezję dla całej Polski (z siedzibą w Gnieźnie). Pierwszy podział administracyjny Kościoła wyglądał zatem następująco:

  • archidiecezja gnieźnieńska
  • diecezja krakowska
  • diecezja wrocławska
  • diecezja kołobrzeska
  • diecezja poznańska, podległa Stolicy Apostolskiej, prawdopodobnie do śmierci biskupa Ungera (zm. 1012).
  • W latach 30. XI wieku nastąpił jednak powrót ludności ku dawnej religii, którego kulminacją był wybuch powstania ludowego w 1037 r., skierowanego przeciwko rozwijającym się stosunkom feudalnym i wprowadzaniu chrześcijaństwa. Powstanie ostatecznie zdławione zostało w latach 40. XI wieku przez Kazimierza Odnowiciela przy pomocy rycerstwa niemieckiego. Przystąpiono wówczas do wzmożonego zwalczania dawnej religii, jej ośrodków i kultów, niszczenia powstałych wówczas świątyń i posągów oraz rozbudowy administracji kościelnej i odbudowy zniszczonych lub porzuconych wcześniej kościołów.

    Misterium męki Pańskiej w Górze Kalwarii to przedstawienie religijne, jakie odbywa się corocznie w Niedzielę Palmową na placu przed ratuszem miejskim w tym mieście.Droga Neokatechumenalna lub Neokatechumenat – katolicka fundacja dóbr duchowych, której statutowym celem jest promowanie odnowy życia parafialnego w duchu soboru watykańskiego II poprzez otwieranie i prowadzenie w diecezjach i parafiach wtajemniczenia chrześcijańskiego na wzór katechumenatu pierwotnego Kościoła. Wtajemniczenie to dokonuje się poprzez praktykowanie przez wierzących tzw. trójnogu chrześcijańskiego: słuchanie Słowa Bożego, sakramenty, wspólnota.

    Rozwój chrześcijaństwa[]

    Kościół w Polsce w XII – XIII wieku

    Do czasów Władysława II Kościół w Polsce miał następującą strukturę:

  • metropolia gnieźnieńska
  • archidiecezja gnieźnieńska
  • diecezja chełmska (łacińska i rusińska)
  • diecezja kamieniecka
  • diecezja kamieńska – później podległa bezpośrednio papiestwu
  • diecezja kołobrzeska (biskupstwo zanikło w 1 połowie XI w.)
  • diecezja krakowska
  • diecezja kujawska
  • diecezja lubuska
  • diecezja łucka (łacińska i rusińska)
  • diecezja miśnieńska
  • diecezja płocka
  • diecezja poznańska – niezależna od Gniezna
  • diecezja przemyska (łacińska i rusińska)
  • diecezja turowska
  • diecezja włodzimierska (łacińska i rusińska; diecezja łacińska przeniesiona później do Łucka)
  • diecezja wrocławska
  • W 1376 utworzono drugą metropolię w Haliczu (od 1414 we Lwowie) z diecezjami łacińskimi na Rusi (Białoruś i Ukraina).

    Tygodnie Kultury Chrześcijańskiej (TKCh) - imprezy o charakterze religijno-kulturalnym organizowane w Polsce przez księży i świeckich od połowy lat 70-tych XX wieku.Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.

    W 1596 w wyniku Unii brzeskiej doszło do połączenia Kościoła Katolickiego i Prawosławnego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, a po odrzuceniu unii przez część hierarchii i wiernych prawosławnych (dyzunia), do powstania w ramach Kościoła Katolickiego odrębnego obrządku rusińskiego z własną hierarchią i strukturą diecezjalną. W 1630 lwowski biskup Mikołaj Torosowicz Kościoła ormiańskiego złożył publicznie we Lwowskim kościele Karmelitów katolickie wyznanie wiary i w 1635 powtórzył je przed papieżem Urbanem VII, co doprowadziło do powstania w Rzeczypospolitej Obojga Narodów odrębnego obrządku ormiańskiego z własną hierarchią i strukturą diecezjalną.

    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967, zm. 17 czerwca 1025) – pierwszy koronowany król Polski (od 1025 roku) z dynastii Piastów, w latach 1003-1004 także książę Czech jako Bolesław IV, książę Polski od 992 roku.

    W 1783 utworzono metropolię w Mohylewie dla diecezji zabranych Polsce. W 1818 utworzono czwartą metropolię w Warszawie dla Królestwa Polskiego.

    Reformacja i kontrreformacja[]

    Sytuacja wyznaniowa w I Rzeczypospolitej w 1750 roku

    Reformacja pojawiła się na ziemiach polskich w latach 20. XVI w. i trwała do połowy XVII w., kiedy ostatecznie zwyciężyła kontrreformacja. W odróżnieniu od reformacji zachodnioeuropejskiej, polska reformacja nie wywarła niemal żadnego wpływu na ludność chłopską, ograniczając się do szlachty i magnatów (te grupy wyznawały głównie kalwinizm i arianizm) oraz mieszczaństwa (wyznającego głównie luteranizm). Polska stała się jednym z najważniejszych ośrodków antytrynitaryzmu. Należący do tego nurtu bracia polscy wyróżnili się nowatorskimi poglądami społecznymi i filozoficznymi.

    Roman Kotlarz (ur. 17 października 1928 w Koniemłotach k. Staszowa, zm. 18 sierpnia 1976 w Radomiu) – Sługa Boży Kościoła katolickiego, polski ksiądz katolicki, działacz opozycji demokratycznej w PRL.Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II (KUL, łac. Catholica Universitas Lublinensis Ioannis Pauli II) – niepubliczny katolicki uniwersytet mieszczący się w Lublinie, posiadający pełne prawa uczelni publicznej i finansowany z budżetu państwa na zasadach uczelni publicznych. Założony w 1918, do 1928 pod nazwą Uniwersytet Lubelski, od 16 października 2005, na podstawie uchwały Senatu zatwierdzonej przez Episkopat Polski, uczelnia zmieniła nazwę na Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. W 1938 roku KUL uzyskał prawo do nadawania stopni naukowych.

    Do XVII w. Polska była krajem, w którym stosunkowo duża część mieszkańców należała do zborów protestanckich. Swoje siedziby mieli tu na przykład arianie, zwani braćmi polskimi. Wśród mieszczan, zwłaszcza w miastach takich jak Gdańsk czy Toruń, dominowali luteranie, wśród szlachty było wielu kalwinistów. Niechęć do tych grup zaczęła narastać podczas wojny ze Szwedami, ponieważ protestantów posądzano o sprzyjanie najeźdźcy, gdyż król szwedzki sam był protestantem.

    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Wojciech Sławnikowic (czes. Vojtěch Slavníkovec, niem. Adalbert; ur. ok. 956 w Libicach, zm. 23 kwietnia 997 w Świętym Gaju w okolicach Pasłęka lub Tękit, Tenkitten, obecnie Letnoje; inne źródła podają pruski Chollin) – czeski duchowny katolicki, biskup praski, benedyktyn, misjonarz, męczennik, święty Kościoła katolickiego.

    II Rzeczpospolita[]

    Kościół katolicki w II Rzeczypospolitej był reprezentowany przez cztery obrządki (ryty). Według urzędowych wykazów diecezjalnych (schematyzmów) w 1931 roku wiernych Kościoła było 23 mln 175 tys. osób, w tym:

    Ogólna liczba ludności Polski w 1931 r. wynosiła 31 mln 915 tys. osób.

  • konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską (1925)
  • podział administracyjny Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce (1918–1939)
  • podział administracyjny Kościoła greckokatolickiego w Polsce (1918–1939)
  • II wojna światowa[]

     Zobacz też kategorię: Ofiary prześladowań antykatolickich w Polsce (II wojna światowa).
    Księża wśród polskich cywilów aresztowanych przez Niemców w czasie krwawej niedzieli w Bydgoszczy 1939
    Polski ksiądz wśród aresztowanych w Bydgoszczy w 1939

    Lata 1939-1944 były czasem silnych prześladowań duchowieństwa Kościoła katolickiego przez okupanta niemieckiego i sowieckiego. Z dotychczasowych ustaleń wynika, że hitlerowcy zamordowali 1832 księży i kleryków diecezjalnych, 357 księży i kleryków zakonnych, 205 braci zakonnych oraz 289 zakonnic polskiego pochodzenia. Na terenie samego Generalnego Gubernatorstwa zginęło ogółem 466 księży, z czego 117 zostało rozstrzelanych, a pozostali zmarli w obozach koncentracyjnych.

    Zygmunt Mieczysław Zieliński (ur. 16 grudnia 1931 w Cekcynie) – polski historyk, publicysta oraz ksiądz katolicki. Specjalizuje się w historii Kościoła katolickiego w XIX i XX wieku. Uczeń ks. Mieczysława Żywczyńskiego.Kościół Starokatolicki Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej – kościół chrześcijański nurtu katolickiego prawnie działający na terenie Polski i Francji. Obecnie liczy około 30 tysięcy wyznawców, głównie na Mazowszu. Siedzibą władz Kościoła jest miasto Płock, gdzie rezyduje biskup naczelny ojciec Michał Maria Ludwik Jabłoński. Organem prasowym wspólnoty jest kwartalnik Mariawita.

    Polskich księży więziono w następujących niemieckich obozach koncentracyjnych: Stutthof, Oranienburgu, Sachsenhausen, Nordhausen, Buchenwaldzie, Gross-Rosen i innych. W samym Oświęcimiu zabito 167 duchownych z 416 tam przebywających. Na terenie III Rzeszy najwięcej polskich duchownych zostało zamordowanych w Dachau gdzie utworzono specjalny, wydzielony blok dla duchowieństwa tzw. Priesterblock. W obozie tym uwięziono w sumie 1780 polskich księży z czego 868 zostało zamordowanych.

    Flaga Rzeczypospolitej Polskiej (Flaga Polski) – według ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych jest nią prostokątny płat tkaniny o barwach Rzeczypospolitej Polskiej i proporcji 5:8, umieszczony na maszcie. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy, za flagę Polski uważany jest wariant z godłem Polski, umieszczonym pośrodku białego pasa.Radio Plus - sieć stacji radiowych, wspólny projekt grup medialnych Eurozet i Time SA. W skład sieci - na podstawie umów operatorskich bądź franczyzowych - wchodzą głównie rozgłośnie diecezjalne.
     Osobny artykuł: Priesterblock (Dachau KL).

    Strat osobowych Kościoła katolickiego pod okupacją radziecką do dziś nie udało się jednoznacznie oszacować. Wynika to ze złożoności problemu, braku źródeł. Przypuszcza się, że były procentowo większe, a wielu księży i duchowieństwa zakonnego zostało zesłanych w głąb Rosji – zwłaszcza do syberyjskich gułagów.

    Wiślanie – plemię zachodniosłowiańskie z grupy plemion lechickich zamieszkujące we wczesnym średniowieczu tereny w dorzeczu górnej Wisły.Stanisław Dziwisz (ur. 27 kwietnia 1939 w Rabie Wyżnej) – polski biskup rzymskokatolicki, doktor teologii, sekretarz i kapelan arcybiskupa metropolity krakowskiego Karola Wojtyły w latach 1966–1978, osobisty sekretarz papieża Jana Pawła II w latach 1978–2005, arcybiskup metropolita krakowski od 2005, kardynał prezbiter od 2006.

    W rezultacie wojny i okupacji ziem polskich w niektórych diecezjach brakowało do 49% duchownych. Tak właśnie sytuacja prezentowała się w diecezji włocławskiej, gnieźnieńskiej i chełmińskiej czyli na terenach wcielonych przez okupanta niemieckiego do III Rzeszy. Pozostałe placówki również odczuły podobne efekty.

    Wraz z rządem II RP, kraj opuścił prymas – kard. August Hlond. Początkowo przebywał w Watykanie. Następnie udał się do Francji, gdzie został aresztowany przez Gestapo i internowany w jednym z klasztorów. Pod jego nieobecność w okupowanym kraju na terenie GG Kościołem zarządzał kard. Adam Stefan Sapiehametropolita krakowski. Natomiast na obszarach bezpośrednio wcielonych do III Rzeszy, biskup pomocniczy diecezji poznańskiej i administrator apostolski metropolii poznańskiej oraz gnieźnieńskiej – Walenty Dymek.

    Uroczystość Bożej Rodzicielki Maryi – święto maryjne obchodzone 1 stycznia w Kościele katolickim, podkreślające aspekt macierzyństwa Maryi związane z jednym z najstarszych dogmatów Kościoła o Bożym Macierzyństwie Maryi (gr. Theotokos).Totus Tuus Poloniae populus (łac., Cały Twój lud w Polsce) – bulla papieża Jana Pawła II z 25 marca 1992 reorganizująca podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce, największa reorganizacja Kościoła katolickiego w Polsce od 1945; zmianę organizacji przeprowadzono w 2004.

    Spośród wielu ówczesnych osobowości Kościoła katolickiego w Polsce na kartach historii zapisali się: św. Maksymilian Maria Kolbe – założyciel Niepokalanowa oraz duchowny, który poświęcił swoje życie za innego więźnia; bł. Stefan Wincenty Frelichowski – patron harcerstwa Rzeczypospolitej; bł. Michał Kozal – biskup zamordowany w Dachau i 108 błogosławionych męczenników.

    Zielone Świątki – polska ludowa nazwa święta majowego, według wielu badaczy pierwotnie związanego z przedchrześcijańskimi obchodami święta wiosny (z siłą drzew, zielonych gałęzi i wszelkiej płodności), przypuszczalnie pierwotnie wywodząca się z wcześniejszego święta zwanego Stado (jego pozostałością jest ludowy odpust zielonoświątkowy), a obecnie potoczna nazwa święta kościelnego Zesłania Ducha Świętego. W Niemczech pod nazwą Pfingsten .Metropolia lubelska — jedna z 14 metropolii obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim. Ustanowiona 25 marca 1992 bullą papieża Jana Pawła II Totus Tuus Poloniae Populus. Siedzibą metropolii jest Lublin.

    Duchowni Kościoła katolickiego w Polsce brali również czynny udział w tworzeniu podziemnego oporu przeciwko okupantom. Ich najważniejszą rolą była posługa kapłańska w oddziałach partyzanckich, pomoc Żydom, pomoc w zorganizowaniu żywności, jak również pełnili funkcje łączników i informatorów. Hierarchowie jak kard. Adam Stefan Sapieha byli łącznikami krajowych placówek AK z rządem na uchodźstwie.

    Stowarzyszenie Harcerstwa Katolickiego "Zawisza" Federacja Skautingu Europejskiego – organizacja harcerska nawiązująca do skautingu katolickiego ojca Sevina, jezuity, oraz działalności instruktora harcerstwa przedwojennego hm. RP Stanisława Sedlaczka, działająca w Polsce. Od 1995 jest członkiem Międzynarodowego Związku Przewodniczek i Skautów Europy – Federacji Skautingu Europejskiego. Od połowy 2009 używa również nazwy "Skauci Europy".Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego (ukr. Українська Греко-Католицька Церква) – większy arcybiskupi Kościół wschodni działający obecnie na terenie Ukrainy oraz wśród diaspory ukraińskiej, uznający władzę i autorytet papieża.

    1944–1989[]

     Zobacz też kategorię: Kościół katolicki w Polsce Ludowej.
    Kardynał Stefan Wyszyński (z lewej) i abp Antoni Baraniak w Rzymie w trakcie soboru watykańskiego II
    Msza za Ojczyznę u schyłku PRL-u. Podczas śpiewania pieśni „Boże, Coś Polskę” unoszono ręce w geście zwycięstwa

    W wyniku działań wojennych, zmiany granic i przesiedleń ludności polskiej dokonanych w latach 1945-1949 z terenów włączonych do ZSRR, zmieniła się struktura wyznaniowa i narodowościowa Polski. W 1938 r. obywatele wyznania rzymskokatolickiego stanowili 65% mieszkańców Polski. , natomiast po 1945 roku mieszkało w kraju ok. 23 mln katolików co stanowiło 97,7 proc. ludności. Polityka wyznaniowa władz po 1944 roku nastawiona była na uniezależnienie Kościoła katolickiego od Watykanu i budowaniu kościoła narodowego, wspieraniu małych kościołów i związków wyznaniowych, wśród których wymieć należy m.in. Kościół polskokatolicki oraz ograniczaniu roli Kościoła katolickiego jedynie do wąsko pojętego kultu i posługi religijnej oraz wyłączenia go z działalności oświatowej, wychowawczej i charytatywnej.

    Archidiecezja szczecińsko-kamieńska (łac. Archidioecesis Sedinensis-Caminensis) – jedna z czternastu archidiecezji Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce ustanowiona przez Jana Pawła II 25 marca 1992 r. bullą Totus Tuus Poloniae Populus. Archidiecezja szczecińsko-kamieńska nawiązuje tradycją do istniejącej w latach 1140-1535 rzymskokatolickiej diecezji pomorskiej z siedzibą biskupią w Wolinie (do 1188 r.) i Kamieniu Pomorskim (do 1535 r.)Seminarium duchowne (z łac. szkółka roślin, od semen – nasienie, seminis – narybek, latorośl) – w Kościołach chrześcijańskich specjalny dom, w którym kandydaci do stanu duchownego odbywają intensywną formację teologiczną, moralną i naukową.

    W 1945 roku Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej uznał, że konkordat z 1925 roku nie obowiązuje w związku z dokonanymi przez Watykan zmianami granic diecezji w 1939 r. i mianowaniem biskupa Karla Spletta, będącego obywatelem Niemiec, administratorem diecezji chełmińskiej. Jako argument, przytaczano też fakt ucieczki nuncjusza Filippo Cortesi we wrześniu 1939 r. z Polski. Po sfałszowanych wyborach do Sejmu w styczniu 1947 roku oraz wybraniu Bolesława Bieruta na urząd prezydenta, wzmogły się represje wobec Kościoła. W październiku 1947 roku podczas ogólnokrajowej odprawy funkcjonariuszy MBP poruszano problem redukcji wpływów Kościoła. Dyrektor Departamentu V płk. Julia Brystiger przedstawiła plan rozbudowy sieci agenturalnej odpowiedzialnej za rozpracowywanie instytucji kościelnych. Utworzona pod koniec 1948 roku PZPR powołała komisję w celu „ustalenia linii wobec kleru”, której wykonawcą został gen. Stanisław Radkiewicz. W lipcu 1949 roku Święte Oficjum wydało dekret, grożąc ekskomuniką katolikom należącym do partii komunistycznej lub współpracującymi z komunistami. Dekret zbiegł się w czasie z wydarzeniem nazywanym „Cudem Lubelskim”, któremu towarzyszyły manifestacje uczuć religijnych. 19 Lipca 1949 roku Hilary Minc zaproponował atak generalny na Kościół, który miał doprowadzić do rozłamu. Inicjatywa zakładała stworzenie grupy duchownych współpracujących z władzami i oddzielenie ich od reszty hierarchii kościelnej. Postulowano przedłożenie wszystkim duchownym i katechetom deklaracji lojalności, która w zamyśle miała prowadzić do podziałów. W tym samym miesiącu wpisano wszystkich księży do rejestrów podatkowych z obowiązkiem deklarowania wszystkich przychodów w tym z ofiar, opłat za śluby czy pogrzeby. W sierpniu 1949 roku zmieniono przepisy o stowarzyszeniach, które od tej pory musiały zgłosić swoje istnienie w urzędzie lub ulegały rozwiązaniu. Przepisy ułatwiały rozpoznanie organizacji przez resort bezpieczeństwa. Zmusiło to Episkopat do rozwiązania wszystkich zrzeszeń religijnych.

    Diecezja chełmińska została utworzona 28 lipca 1243 roku decyzją legata papieskiego Wilhelma z Modeny, a bullą papieża Jana Pawła II z 25 marca 1992 r. przemianowana na diecezję pelplińską. Tereny dotychczasowej diecezji weszły częściowo w skład zreorganizowanej diecezji (pelplińskiej), a częściowo w skład diecezji toruńskiej.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

    Likwidowano prasę i wydawnictwa katolickie, faktycznie zlikwidowano główną organizację charytatywną Caritas, proces przejmowania placówek zakończono w marcu 1952 roku. Dokonano nacjonalizacji kościelnych majątków ziemskich. Umożliwiła to ustawa z 20 marca 1950 roku o przejęciu dóbr martwej ręki, i utworzeniu w ramach rekompensaty Funduszu Kościelnego. Władzom komunistycznym nie udało się zlikwidować, ani przejąć Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

    Kościół /(gr.) ἐκκλησία (ekklesia), zgromadzenie obywatelskie/ – w teologii chrześcijańskiej, wspólnota ludzi ze wszystkich narodów, zwołanych przez Apostołów, którzy zostali posłani przez Jezusa Chrystusa, by utworzyć zgromadzenie wybranych, stających się wolnymi obywatelami Królestwa niebieskiego. Wspólnota Kościoła ma cztery zasadnicze cechy, sformułowane w Nicejsko-konstantynopolitańskim wyznaniu wiary (381 r.): jedność, świętość, powszechność i apostolskość. Pierwszym zadaniem Ludu Bożego, jako ustanowionej poprzez chrzest wspólnoty /(gr.) koinonia/ wiary i sakramentów, jest bycie sakramentem wewnętrznej jedności ludzi z Bogiem oraz jedności całej ludzkości, która ma się zrealizować. Kościołem nazywa się też wspólnotę lokalną Kościoła powszechnego, tzw. kościoły lokalne, a także określone wyznanie chrześcijańskie. Tajemnicą Kościoła zajmuje się gałąź teologii – eklezjologia.Wielkanoc, Pascha, Niedziela wielkanocna, Zmartwychwstanie Pańskie, mazow. Wielki Dzień – najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, obchodzone przez Kościoły chrześcijańskie wyznające Nicejskie Credo (325 r.).

    Rozbijaniu jedności Kościoła posłużyło powołanie do istnienia Komisji Księży przy Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, którego członków popularnie nazywano księżmi patriotami. Należeli do nich duchowni dyspozycyjni wobec władzy komunistycznej. Władze komunistyczne założyły też całkowicie zależne od siebie Stowarzyszenie Pax, którego przewodniczącym był Bolesław Piasecki. Pax wydawał prasę określającą się jako „katolicka”: Słowo Powszechne oraz Dziś i Jutro. Od listopada 1950 roku z inicjatywy Piaseckiego powstała Komisja Intelektualistów i Działaczy Katolickich, skupiająca ludzi cieszących się w społeczeństwie autorytetem.

    Akcja Katolicka – ruch katolików świeckich (laikatu), zmierzający do większego nasycenia życia publicznego wartościami chrześcijańskimi. Wywodzi się z katolickich ruchów społecznych XIX w.Diecezja kołobrzeska, diecezja rzymskokatolicka, podporządkowana metropolii gnieźnieńskiej. Powstała w roku 1000. Zanikła pomiędzy 1007 a 1015. Jedynym ordynariuszem był Reinbern. Do tradycji diecezji nawiązuje utworzona w 1972 diecezja koszalińsko-kołobrzeska.

    Początkowo na czele Kościoła w Polsce stał prymas kard. August Hlond. Po jego śmierci w 1948 prymasem został abp Stefan Wyszyński. W 1950 r. doprowadził on do czasowego unormowania stosunków między rządem komunistycznym a Episkopatem zawierając porozumienie. Kompromis został przeforsowany przez abp. Wyszyńskiego wbrew woli biskupów. Spotkał się również z chłodnym przyjęciem Stolicy Apostolskiej. Porozumienie miało wymiar wyłącznie fasadowy. Kilka dni po zawarciu porozumienia rząd powołał do życia UdsW. W maju 1950 roku Bierut pisał do Stalina: „Na bazie tego pożytecznego dla nas kompromisu będziemy rozwijać dalsze natarcie w celu ograniczenia wpływu Kościoła katolickiego w naszym kraju” W tym samym miesiącu gen. Radkiewicz otrzymał od Bieruta polecenie aby MBP nadal stosowało instrukcje dotyczące represji i ograniczenia wpływów Kościoła. W czerwcu 1950 roku Episkopat odmówił podpisania tzw. Apelu Sztokholmskiego. W odpowiedzi usunięto pięciuset księży ze stanowiska katechety, zamykano domy zakonne. W wyniku „odkrycia” składów broni i „ośrodków szpiegowskich” w klasztorach, zaczęły się aresztowania księży. W styczniu 1951 roku przeprowadzono pierwszy z procesów pokazowych. Ks. Zbigniew Gadomski i ks. Piotr Oborski oskarżeni zostali o współudział w zabójstwie i konspiracje z Armią Podziemną. Przyśpieszono laicyzację szkolnictwa tworząc szkoły bezwyznaniowe, zlikwidowano blisko sześćdziesiąt niższych seminariów zakonnych.

    Tradycja, Rodzina i Własność (Tradition, Family and Property – TFP) to stowarzyszenie katolików świeckich, o zapatrywaniach skrajnie konserwatywnych. Została założona w Sao Paulo, 26 lipca 1960, przez Brazylijczyków: m.in. Plinio Corrêa de Oliveira, Fernando Furquim de Almeida, José Gonzaga de Arruda, Paulo Barros de Ulhôa Cintra, Alberto Luiz Du Plessis, João Sampaio Netto, Giocondo Mário Vita, José Fernando de Camargo, José de Azeredo Santos, José Carlos Castilho de Andrade, Adolpho Lindenberg, Luiz Nazareno Teixeira de Assumpção F°, Fabio Vidigal Xavier da Silveira.Stefan Wyszyński (ur. 3 sierpnia 1901 w Zuzeli, zm. 28 maja 1981 w Warszawie) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup diecezjalny lubelski w latach 1946–1948, arcybiskup metropolita gnieźnieński i warszawski oraz prymas Polski w latach 1948–1981, kardynał prezbiter od 1953. Zwany Prymasem Tysiąclecia, sługa Boży Kościoła katolickiego.

    Lata 1952-1953 przyniosły aresztowanie i trzyletnie internowanie prymasa Wyszyńskiego, procesy m.in. proces bpa Czesława Kaczmarka, i proces Kurii Krakowskiej, w których padały wyroki śmierci i długoletniego więzienia. Wypędzono z diecezji katowickiej trzech biskupów: Stanisława Adamskiego, Juliusza Bieńka, Herberta Bednorza. Z archidiecezji krakowskiej wypędzono bpa Eugeniusza Baziaka. Osłabionemu tymi działaniami Episkopatowi władze narzuciły nowego przewodniczącego – bpa Michała Klepacza.

    Zjazd gnieźnieński – inaczej nazywany też synodem gnieźnieńskim. Była to pielgrzymka cesarza Ottona III do grobu św. Wojciecha, a także spotkanie z księciem Polski Bolesławem w ówczesnej stolicy państwa – Gnieźnie.Urban VII (łac. Urbanus VII, właśc. Giambattista Castagna; ur. 4 sierpnia 1521 w Rzymie, zm. 27 września 1590 tamże) – papież w okresie od 15 do 27 września 1590.

    W listopadzie 1953 roku Rada Państwa wydała dekret o obsadzaniu stanowisk duchownych, uzależniając decyzję o nominacjach od zgody organów państwowych. Prawo służyło również do wymuszania zwolnienia księży uznanych za niewygodnych. Duchowni zostali zobowiązani od ślubowania wierności PRL przed urzędnikami publicznymi. Episkopat wydał memoriał do Rady Ministrów w którym zadeklarowali, że jeśli państwo nie pozwoli na obsadzanie stanowisk kościelnych właściwymi ludźmi to nie będą obsadzać stanowisk. Z ustaleń Zygmunta Zielińskiego w latach 1945-1953 w wyniku działań aparatu represji śmierć poniosło 37 księży diecezjalnych, 350 zesłano, 700 uwieziono, a 900 wypędzono. Pośród zakonników i zakonnic zginęło 54 osoby, 200 zesłano, a 300 wypędzono. Podobne statystyki oszacował resort bezpieczeństwa.

    Diecezja kamieniecka (łac. Dioecesis Camenecensis) – diecezja rzymskokatolicka na Ukrainie. Wchodzi w skład metropolii lwowskiej. Od 1991 r. używana jest też nazwa: diecezja kamieniecko-podolska.Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego – polska grupa wyznaniowa wywodząca się z ruchu Badaczy Pisma Świętego, powstała na skutek wewnętrznych podziałów wśród Badaczy, po śmierci Charlesa Taze Russella w 1916 roku.

    Wraz z nastaniem odwilży gomułkowskiej (1956) stosunki państwa i Kościoła uległy zmianie. W 1956 wznowiono wydawanie „Tygodnika Powszechnego” i miesięcznika „Znak”, w 1959 w Krakowie powstał Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”. Rozpoczęto realizację programu duszpasterskiego określanego jako Wielka Nowenna poprzedzającego uroczyste obchody milenium chrztu Polski (1966). W 1964 zmarł na skutek prześladowań ze strony władz komunistycznych Władysław Findysz. Władze także w latach sześćdziesiątych kontynuowały politykę ograniczania roli Kościoła w Polsce.

    Metropolia szczecińsko-kamieńska - jedna z 14 metropolii obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim ustanowiona w 1992 roku.Kościół Chrześcijan Dnia Sobotniego – chrześcijański Kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym, podkreślający wyjątkowość Pisma Świętego jako jedynej autorytatywnej zasady wiary (sola scriptura) oraz święcący dzień sobotni. W Polsce Kościół został zarejestrowany w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji pod nr 5, jako społeczność działająca legalnie na terenie całej Polski. Sekretarzem Kościoła jest pastor Roman Witek, siedzibą władz Kościoła miasto Bielsko-Biała.

    Kościół katolicki był inwigilowany przez UB, a następnie przez SB. Przy SB funkcjonował specjalny Departament IV zajmujący się zwalczaniem Kościoła.

    Każdy kleryk wstępując na I rok seminarium duchownego miał zakładaną teczkę w SB. Część z kandydatów do stanu duchownego była zmuszona odbyć dwuletnią służbę wojskową w specjalnych jednostkach dla kleryków. Próbowano ich tam indoktrynować w duchu marksistowsko-leninowskim, nasyłano prostytutki i szykanowano za prowadzenie praktyk religijnych.

    Ruś Czerwona, łac. Ruthenia Rubra lub Russia Rubra – kraina historyczna na południowo-zachodniej Ukrainie oraz w południowo-wschodniej Polsce.Wybory do Sejmu Ustawodawczego 1947 – pierwsze powojenne wybory do Sejmu Ustawodawczego przeprowadzone w Polsce 19 stycznia 1947 roku.

    W latach 70. i 80. XX wieku nie zmieniło się nastawienie władz komunistycznych do Kościoła. Wciąż istniały problemy z uzyskiwaniem zgody na budowy kościołów, zdobywaniem materiałów budowlanych i przydziału papieru dla istniejących wydawnictw katolickich. Prasa katolicka była poddana silnej cenzurze. W tym czasie funkcjonariusze SB doprowadzali do śmierci lub dokonywali głośnych morderstw na księżach: w 1976 na ks. Romanie Kotlarzu, w 1984 na ks. Jerzym Popiełuszce, w 1989 na ks. Stanisławie Suchowolcu, ks. Stefanie Niedzielaku, ks. Sylwestrze Zychu.

    II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    16 października 1978 kard. Karol Wojtyła został wybrany papieżem. Odbył on 3 kolejne pielgrzymki do Polski: pierwszą w 1979 roku, drugą w 1983 roku i trzecią w 1987 r. W 1981 zmarł prymas kard. Stefan Wyszyński. Jego następcą został abp Józef Glemp.

    Po 1945 część duchowieństwa współpracowała ze Służbą Bezpieczeństwa (SB). W 1976 tajnymi współpracownikami SB było 2309 polskich duchownych (9,17%).

    Od 1989[]

    W 1989 Polska i Stolica Apostolska nawiązały stosunki dyplomatyczne. W 1990 w publicznych szkołach podstawowych i średnich wprowadzono katechizację. W 1991 w Toruniu powstało Radio Maryja. W latach 1991–2002 Jan Paweł II odbył do Polski 5 kolejnych podróży apostolskich: 51. (1991), 64. (1995), 78. (1997), 87. (1999), 98. (2002). W 1992 Jan Paweł II wydał bullę Totus Tuus Poloniae populus reformującą podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce. W 1993 zawarty został konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską (ratyfikowany w 1998). W 1998 w Warszawie założona została Fundacja „Lux Veritatis”, której prezesem został o. Tadeusz Rydzyk; od 2003 fundacja jest operatorem Telewizji Trwam. W 1999 utworzono Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. W 2002 rozpoczęto budowę Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie. W 2006 podróż apostolską do Polski odbył Benedykt XVI.

    Milenium chrztu Polski, dokonanego przez Mieszka I w 966 roku, miało miejsce na Jasnej Górze w roku 1966. Władze nie zezwoliły na przyjazd papieża Pawła VI.Julia Brystiger z domu Prajs, znana także jako Brystygier, Brystyger, Bristiger(owa), Brüstiger, Briestiger, ps. Luna, Krwawa Luna, Daria, Ksenia, Maria, ps. literacki Julia Prajs (ur. 25 listopada 1902 w Stryju, zm. 9 października 1975 w Warszawie) – funkcjonariuszka aparatu bezpieczeństwa Polski Ludowej, zbrodniarka stalinowska, pisarka.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.
    Tajny współpracownik (TW) w terminologii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL osoba świadomie, dobrowolnie i za wynagrodzeniem współpracująca ze Służbą Bezpieczeństwa.
    Radio VOX FM – lokalna rozgłośnia radiowa należąca do Grupy Radiowej Time, nadająca w Warszawie. Prezentuje muzykę w formacie classic hits (przeboje lat 60., 70. i 80.). Swój program adresuje głównie do słuchaczy w wieku 30-54 lat.
    Nordhausen - miasto powiatowe w środkowej części Niemiec, w kraju związkowym Turyngia, siedziba powiatu Nordhausen. Leży na przedgórzu Harzu, liczy ok. 44 tys. mieszkańców, powierzchnia miasta wynosi 105,27 km².
    Jan Alojzy Matejko (ur. 24 czerwca 1838 w Krakowie, zm. 1 listopada 1893 w Krakowie) – polski malarz, twórca obrazów historycznych i batalistycznych, historiozof.
    Diecezja włodzimierska – diecezja Kościoła rzymskokatolickiego powstała w 1375. Podporządkowana pod metropolię halicką a po jej likwidacji w 1414 pod metropolię lwowską. Przestała istnieć w 1425, kiedy jej terytorium włączono do diecezji łuckiej.
    Stolica Apostolska, Stolica Święta (łac. Sancta Sedes, wł. Santa Sede) – siedziba papieży (także papiestwo, władza zwierzchnia papieża w Kościele katolickim wraz z jej instancjami wykonawczymi, stanowiąca suwerenny podmiot prawa międzynarodowego) mieszcząca się w państwie Watykan, który jest z nią połączony unią personalną i funkcjonalną i nad którym sprawuje ona wyłączne zwierzchnictwo oraz suwerenną władzę i jurysdykcję.

    Reklama