• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kościół Ewangelicki Augsburskiego i Helweckiego Wyznania w Małopolsce

    Przeczytaj także...
    Superintendentura Galicji i Bukowiny (niem. Superintendentur Galizien und Bukowina, do 1902 Superintendentura lwowska, niem. Lemberger Superintendenz) – była diecezja Kościoła ewangelickiego austriackiej Przedlitawii powstała po wydzieleniu z superintendentury morawsko-śląsko-galicyjskiej w 1804, po I wojnie światowej przekształcona w Kościół Ewangelicki Augsburskiego i Helweckiego Wyznania w Małopolsce.Parafia Ewangelicko-Augsburska w Krakowie – Ewangelicko-Augsburska parafia w Krakowie, należąca do diecezji katowickiej. Mieści się przy ulicy Grodzkiej.
    Kołomyja (ukr. Коломия) – miasto na zachodniej Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, nad Prutem, siedziba rejonu kołomyjskiego. W 2001 roku liczyło ok. 62 tys. mieszkańców. Ośrodek przemysłu maszynowego, metalowego, lekkiego, spożywczego, drzewno-papierniczego. Miasto jest centrum huculskiej sztuki ludowej, znajduje się tu m.in. muzeum etnograficzne i muzeum pisanek.

    Kościół Ewangelicki Augsburskiego i Helweckiego Wyznania w Małopolsce (niem. Evangelische Kirche Augsburgischen und Helvetischen Bekenntnisses in Kleinpolen, w skrócie Evangelische Kirche A. und H. B. in Kleinpolen) – dawny samodzielny Kościół protestancki funkcjonujący w II Rzeczypospolitej działający na terenie czterech województw: krakowskiego, lwowskiego, tarnopolskiego i stanisławowskiego.

    Parafia Ewangelicko-Augsburska Nowy Sącz-Stadło – parafia luterańska w Nowym Sączu, należąca do diecezji katowickiej. Mieści się przy ulicy Pijarskiej.II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.

    Historia[]

     Zapoznaj się również z: Superintendentura Galicji i Bukowiny.

    Po upadku Austro-Węgier i odzyskaniu przez Polskę niepodległości zbory superintendentury galicyjsko-bukowińskiej zostały odcięte od władz kościelnych w Wiedniu. Ewangelicy dawnej Galicji mieli do wyboru przystąpienie do warszawskiego konsystorza Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP (tak jak zrobiły to zbory na Śląsku Cieszyńskim) lub do Ewangelickiego Kościoła Unijnego w Poznaniu (co zalecały władze kościelne w Wiedniu). W 1920 zapadła jednak decyzja o samodzielnym funkcjonowaniu. Nowy Kościół został uznany przez władze Rzeczypospolitej poprzez respektowanie ustawy austriackiej z 1891 r. Na czele Kościoła stanął dotychczasowy superintendent Hermann Fritsche rezydujący w Białej Krakowskiej. W 1924 zastąpił go ks. Theodor Zöckler urzędujący w Stanisławowie (do 1939). W 1925 Kościół zrzeszał ok. 31,5 wiernych, w większości luteran i ok. 4 tysiące ewangelików helweckich. Początkowo istniał podział na trzy, a później na cztery senioraty. Pod koniec lat 30. XX wieku funkcjonowały 24 zbory:

    Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – najstarszy i największy Kościół ewangelicki (protestancki) w Polsce, kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.
    Seniorat zachodni (7 zborów) Nowy Sącz, Biała, Kraków, Czermin (Hochenbach), Raniżów (Renischau), Stadło, Nowy Gawłów; Seniorat środkowy/średni (8 zborów) Hartfeld, Ternopilja (Dornfeld), Bandrów, Jarosław, Józefów, Lwów, Unterwalden, Podlesie (Reichau); Seniorat wschodni (6 zborów) Gelsendorf, Brygidyn (Brigidau), Stryj, Ugartsthal, Zaleszczyki, Stanisławów; Seniorat helwecki Korosnica (Josefsberg), Kołomyja, Wola Zarczycka (Königsberg).

    Kres funkcjonowania Kościoła wyznaczył wybuch II wojny światowej. Część Niemców galicyjskich, którzy stanowili większość wyznawców Kościoła, wyjechała w styczniu 1940 r. w ramach niemieckiej akcji przesiedleńczo-kolonizacyjnej Heim ins Reich po wkroczeniu na te tereny Armii Czerwonej, na podstawie niemiecko-radzieckiego porozumienia o wymianie ludności; większość pozostałych wraz z cofającymi się wojskami niemieckimi w latach 1944-1945.

    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Zobacz też[]

  • Kościoły ewangelickie w II Rzeczypospolitej
  • Przypisy

    1. Małgorzata Kośka, Dorota Lewandowska: Księgi metrykalne gmin ewangelicko-augsburskiego i helweckiego wyznania 1764 - 1939. [dostęp 2013-10-27].
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Zbór luterański w Nowym Gawłowie – były zbór luterański założony przez kolonistów józefińskich na mocy Patentu Tolerancyjnego w kolonii Nowy Gawłów na obszarze wsi Gawłów założonej pomiędzy 1785-1790.Biała Krakowska (niem. Biala, czes. Bělá) – historyczna dzielnica Bielska-Białej, wschodnia część śródmieścia tego miasta, położona u zbiegu rzek Niwki i Białej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zbór luterański w Czerminie (do 1867 w Sarnowie) – były zbór luterański założony przez kolonistów józefińskich w 1784 na mocy Patentu Tolerancyjnego. Do 1867 siedzibą zboru był Sarnów (niem. Reichsheim) a następnie Czermin (niem. Hohenbach).
    Armia Czerwona, ros. Красная Армия, pełna nazwa Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od 23 lutego 1946 roku Armia Radziecka (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – wojska lądowe Sił Zbrojnych ZSRR, istniejące do grudnia 1991 (przemianowane m.in. na Wojska Lądowe Republiki Białoruś, Wojska Lądowe Federacji Rosyjskiej oraz wojska lądowe każdej z pozostałych dawnych republik ZSRR).
    Województwo tarnopolskie – województwo II Rzeczypospolitej utworzone 23 grudnia 1920 ze stolicą w Tarnopolu. Innymi głównymi miastami województwa były Złoczów, Brody, Brzeżany i Zbaraż.
    Hermann Georg Fritsche (ur. 20 grudnia 1846 w Bielsku, zm. 8 października 1924 w Białej) – austriacki teolog, działacz religijny i publicysta, pastor w parafiach w Wiener Neustadt, Bielsku i Białej, przewodniczący wyższych władz Kościoła ewangelicko-augsburskiego w Austro-Węgrzech od 1907, superintendent diecezji galicyjsko-bukowińskiej od 1908, prezydent dwóch ostatnich przed 1914 Synodów Generalnych w Wiedniu, współzałożyciel dwóch czasopism ewangelickich, autor licznych tekstów do kilku pism teologicznych, doctor honoris causa wydziału teologii protestanckiej Uniwersytetu Wiedeńskiego, kawaler Orderu Żelaznej Korony i komandor Orderu Franciszka Józefa.
    Kościoły ewangelicko-unijne – kościoły protestanckie powstałe na mocy unii kościelnych, utworzone z połączenia Kościołów wywodzących się z pokrewnych lub różnych tradycji protestanckich. Najczęściej dotyczy to zjednoczenia Kościoła ewangelicko-augsburskiego (luterańskiego) i Kościoła ewangelicko-reformowanego (kalwińskiego) w jeden Kościół krajowy.
    Zbór luterański w Raniżowie – były zbór luterański założony przez kolonistów józefińskich na mocy Patentu Tolerancyjnego, krótko po jego wydaniu, w Raniżowie.
    Konsystorz (łac. consistorium – zgromadzenie) – zebranie, zgromadzenie określonego gremium w celu rozwiązania ważnych spraw:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.