• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kościół św. Szczepana w Toruniu

    Przeczytaj także...
    Nawa – składowa część kościoła położona pomiędzy prezbiterium a kruchtą, przeznaczona dla wiernych. Oprócz świątyń jednonawowych występują dwu-, trzy-, pięcio- oraz siedmionawowe.Kościoły Torunia - na terenie Torunia znajdują się 24 kościoły rzymskokatolickie, z czego 3 pochodzą z czasów średniowiecznych (kolejnych 6 średniowiecznych kościołów już nie istnieje), 1 pochodzi z XVII wieku, 1 - z XVIII wieku, 2 - z XIX wieku, pozostałych 17 zostało zbudowanych (bądź budowa została rozpoczęta) w XX wieku. 21 z nich to kościoły parafialne. Prócz kościołów rzymskokatolickich w Toruniu istnieje ponad 10 parafii i zborów innych wyznań, w tym 7 - protestanckich. Najstarszym z nich jest Kościół św. Szczepana (1907). Większość toruńskich kościołów protestanckich należy do Toruńskiego Przymierza Protestanckiego.
    Prezbiterium, arch. chór kapłański – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.

    Kościół św. Szczepana – kościół parafii ewangelicko-augsburskiej w Toruniu.

    Historia[]

    Zbudowany został w latach 1902-1904 na terenie zasypanej fosy miejskiej przy obecnych Wałach gen. Sikorskiego w stylu neogotyckim według projektu architekta Richarda Gansa z Berlina dla zboru ewangelicko-reformowanego założonego w 1676 r. Kamień węgielny położono 18 czerwca 1903, poświęcenie nastąpiło 18 lutego 1904 r. Znaczne zasługi dla jego wybudowania położył ówczesny pastor parafii Paul Arndt (duchowny ewangelicko-reformowany), działający wraz z kolegium kościelnym, w skład którego wchodził mi. in. przemysłowiec August Born. Kościół ma długość 25 m, szerokość 11,5 m, wieża ma wysokość 49,5 m. Jest budowlą dwunawową, z płytkim prezbiterium zwróconym na zachód i z wieżą w narożniku płn.wsch.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.

    Parafia była nieliczna (ok.100 osób) ale zamożna. Wchodziła w skład pruskiego Kościoła Ewangelicko-Unijnego. W 1921 roku wyjechał ostatni stały pastor i część parafian. Od 1930 roku w kościele oprócz rzadkich nabożeństw po niemiecku dla nielicznych parafian, odprawiano także nabożeństwa po polsku dla ewangelików reformowanych służących w polskim wojsku. Pastorami byli wtedy Wilhelm Fibich (1930-1935) i Jan Potocki (1935-39).

    Parafia (z łac. parochia), probostwo – podstawowa jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego i wielu innych wyznań chrześcijańskich. Według koncepcji teologicznych to przede wszystkim określona wspólnota wiernych. Zwierzchnikiem parafii jest proboszcz, któremu mogą pomagać inni księża wikariusze, oraz kapelani czy rezydenci. Centralnym ośrodkiem życia parafii jest kościół parafialny (farny).Parafia Ewangelicko-Augsburska w Toruniu – parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, należąca do diecezji pomorsko-wielkopolskiej. Została założona w 1921 r., nawiązując do tradycji polskiego luteranizmu w Toruniu, sięgających 1 połowy XVI w. Parafia mieści się przy ul. Strumykowej 10, a kościół przy Wałach gen. Sikorskiego 14.

    W czasie II wojny światowej kościół został zdewastowany, następnie przekazany parafii ewangelicko-augsburskiej i po renowacji ponownie poświęcony 26 sierpnia 1945, otrzymując obecną nazwę.

    Neogotyckie wyposażenie z czasów budowy:

  • witraże (Adolf Seiler, Wrocław),
  • 13-głosowe organy (August Terletzki/Eduard Wittek, Elbląg),
  • ambona, chrzcielnica i ławki (Paul Borkowski, Toruń).
  • Neogotycki ołtarz przeniesiono po II wojnie światowej z opuszczonego kościoła ewangelickiego w Nowej Wsi nad Wisłą (wykonany w Warszawie w 1904 r., został ufundowany przez baronową Wandę Ike z Duninowa). Obraz "Adoracja Baranka", zapewne z lat ok. 1612-1629, przeniesiono z dawnego kościoła Trójcy Świętej na Rynku Nowomiejskim. Malowany na podstawie ryciny Jana Sadelera St. z 1588 r., wykonanej na podstawie rysunku Joosta van Winghe. Obraz "Ukrzyżowanie" jest podmalowaną litografią z 2 połowy XIX w., na podstawie ryciny Paula Pontiusa z 1631 r., wzorowanej na rysunku Petera Paula Rubensa. Pierwotnie znajdował się w ołtarzu kaplicy staroluterskiej przy ul. Strumykowej. Dzwony pochodzą ze zburzonego kościoła ewangelickiego na Podgórzu. W 1946 r. odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci duchownych związanych z tutejszą parafią, zamordowanych przez hitlerowców w latach II wojny światowej, a w 2002 r. tablicę ku czci wieloletniego proboszcza, ks. seniora Ryszarda Trenklera.

    Kościoły ewangelicko-unijne – kościoły protestanckie powstałe na mocy unii kościelnych, utworzone z połączenia Kościołów wywodzących się z pokrewnych lub różnych tradycji protestanckich. Najczęściej dotyczy to zjednoczenia Kościoła ewangelicko-augsburskiego (luterańskiego) i Kościoła ewangelicko-reformowanego (kalwińskiego) w jeden Kościół krajowy.Pastor (łac. pastor – pasterz) – w Kościołach protestanckich – duchowny, który pełni obowiązki duszpasterskie w zborze. Mianowany jest bądź przez organy centralne danego Kościoła (np. synod, generalną konferencję), bądź jest powoływany przez kongregację wiernych przez demokratyczny wybór.

    Zobacz też[]

  • Kościoły Torunia
  • Bibliografia[]

  • Paul Arndt, Geschichte der evangelisch-reformierten Gemeinde in Thorn. Festschrift zur Einweihung der neuen Kirche am 18. Februar 1904 Thorn 1904
  • Jerzy Domasłowski, Kościół św. Szczepana w Toruniu. 1904-2004, Toruń, Wydawnictwo Via, 2004, ISBN 83-88273-32-9
  • Linki zewnętrzne[]

  • Kościół św. Szczepana w Toruńskim Serwisie Turystycznym
  • Fotografie kościoła
  • Strona parafii
  • Paul Rudolf Otto Arndt (ur. 13 lipca 1868 r. w Gdańsku, zm. 23 marca 1955 r. w Wittenberdze) – niemiecki duchowny ewangelicko-reformowany, historyk Kościoła.Peter Paul Rubens (ur. 28 czerwca 1577 w Siegen w Westfalii, zm. 30 maja 1640 w Antwerpii) – malarz flamandzki, jeden z najwybitniejszych artystów epoki baroku.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kamień węgielny (rzadziej węgłowy) – w budownictwie tradycyjnym - kamień w narożu ściany wieńcowej, na którym opiera się węgieł ściany. Współcześnie najczęściej określa się tak pierwszy położony kamień lub cegłę, rozpoczynającą budowę. Dawniej umieszczano na nim imię budowniczego, dziś dołącza się także informacje o dacie budowy, inwestorze itp. Wmurowanie kamienia węgielnego jest zazwyczaj związane z ceremonią podpisania aktu erekcyjnego.
    Poewangelicki kościół pw. Trójcy Świętej w Toruniu – budynek znajdujący się pośrodku Rynku Nowomiejskiego w Toruniu. Wcześniej na tym miejscu stał gotycki Ratusz Nowomiejski, zamieniony w 1668 na kościół ewangelicki (luterański) pod wezwaniem Trójcy Św. Na skutek złego stanu technicznego przystąpiono w 1818 roku do jego rozbiórki. W 1824 ukończono budowę obecnego, w tzw. stylu arkadowym (Rundbogenstil), z klasycystycznym wnętrzem, według projektu dostarczonego przez Wyższą Deputację Budowlaną opracowanego prawdopodobnie z dużym udziałem Karla Friedricha Schinkla. Do 1927 roku w budynku znajdował się kościół ewangelicko-unijny, odtąd do 1939 pełnił on funkcję cerkwi prawosławnej św. Mikołaja. Po II wojnie światowej w budynku urządzono magazyny. W 1994 roku dokonano renowacji, w latach 1993-1999 odbywał się w nim Międzynarodowy Festiwal Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych Camerimage. Od początku XXI wieku w budynku zboru odbywają się się coroczne obchody Święta Reformacji, organizowane przez kościoły ewangeliczne, zrzeszone w Toruńskim Przymierzu Protestanckim. W 2005 roku odnowiona została wieża dawnego kościoła, a także elewacja zachodnia, natomiast na początku 2006 roku elewacja południowa i północna.
    Kalwinizm, ewangelicyzm reformowany – jedna z ważniejszych doktryn i wyznań protestanckich. Kalwinizm zaliczany jest do ewangelicyzmu historycznego, tj. wyznań wywodzących się wprost z reformacji. Dzieli się na trzy główne nurty: kościoły prezbiteriańskie, kościoły reformowane i kościoły kongregacjonalne.
    Berlin – stolica, siedziba rządu Republiki Federalnej Niemiec. Największe miasto Niemiec, na prawach kraju związkowego. Zajmuje powierzchnię 890 km², zamieszkuje je blisko 3,5 mln osób. Jest największym po Londynie i Paryżu miastem w Unii Europejskiej.
    Ks. Ryszard Trenkler (ur. 1 lutego 1912 we Władysławowie koło Turku, zm. 9 grudnia 1993 w Warszawie) – polski duchowny luterański, proboszcz w Toruniu i Warszawie, senior diecezji pomorsko-wielkopolskiej i diecezji warszawskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, pisarz religijny.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.038 sek.