• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kość przedzębowa

    Przeczytaj także...
    Hongshanornis longicresta - to wczesnokredowy ptak z grupy Ornithurine, żyjący 125 milionów lat temu. Jego szczątki odkryto w pokładach skalnych z niższej kredy grupy Jehol w Mongolii Wewnętrznej, Chiny. Zęby niemal w całości zanikły zarówno na górnej, jak i dolnej szczęce zwierzęcia zastąpione już dziobem. Hongshanornis prawdopodobnie reprezentuje najwcześniejszego znanego posiadającego dziób reprezentanta ornithurine. Jest to zwierzę na tyle pierwotne, że nie jest wykluczone iż należy do bardziej prymitywny kladu pygostylia. Z drugiej strony funkcjonalność tego przypuszczalnego kladu, łączącego w sobie podrząd Enantiornithes, rodzinę Ornithurae, i bardziej pierwotne rodzaje, takie jak Confuciusornis robi wrażenie coraz bardziej niewiarygodnego. Oklazuje się, że połowa cech autapomorficznych - wliczając w to istnienie pygostylu są teraz uważane za powstałe niezależnie w wyniku konwergencji ewolucyjnej.Dinozaury ptasiomiedniczne (Ornithischia) – rząd dinozaurów, u których budowa miednicy była podobna do budowy miednicy u ptaków, gdzie część kości łonowej biegnie ukośnie do tyłu, równolegle do kości kulszowej czyli inaczej niż u innych gadów.
    Hesperornithes – monotypowa podgromada ptaków obejmująca rząd Hesperornithiformes. Jest to wymarły klad wysoko wyspecjalizowanych ptaków uzębionych, żyjących w późnej kredzie. Do Hesperornithes należały stosunkowo duże wodne ptaki żyjące na półkuli północnej. Prawdopodobnie zdecydowana większość ptaków należących do tego kladu była nielotna. Hesperornithes wyginęły podczas wielkiego wymierania kredowego wraz z Enantiornithes, nieptasimi dinozaurami, konkurującymi z nimi morskimi jaszczurkami z rodziny mozazaurów oraz wieloma innymi formami życia.
    Kość przedzębowa u edmontozaura.

    Kość przedzębowa (łac. os praedentale) – „dodatkowa” kość żuchwy znajdująca się na jej początku i poszerzająca kość zębową (główną kość żuchwy). Występuje ona u dinozaurów ptasiomiednicznych (Ornithischia), u których stanowi przystosowanie do roślinożerności. Stykając się z kością przedszczękową tworzy dziobopodobną strukturę. U ceratopsów była ona przeciwstawna do kości rostralnej (łac. os rostrale).

    Kość przedszczękowa, u ssaków nazywana kością przysieczną (łac. os pr(a)emaxilla, os intermaxillare, os incisivum) – para małych kości czaszki występująca u większości kręgowców. Jest połączona z kością szczękową i nosową. U niektórych zwierząt zawiera siekacze, kolec nosowy przedni oraz obszar skrzydłowy.Ceratopsy (Ceratopsia) – grupa dinozaurów ptasiomiednicznych, której nazwa oznacza „rogate oblicza”. W pełni rozwinęły się w kredzie na terenach współczesnej Ameryki Północnej i Azji, jednak ich najstarsi przedstawiciele żyli już w jurze. Wcześni przedstawiciele tego kladu, tacy jak psitakozaur, byli niewielcy i dwunożni. Później rozwinęły się wielkie, słynne czworonożne formy, jak Triceratops czy centrozaur, mające rogi i rogowe kryzy wokół karku. Niegdyś twierdzono, że owe kryzy służyły wyłącznie do ochrony karku przed ugryzieniami drapieżników. Dzisiaj wiadomo, że większość kryz miała duże otwory, przez co nie były one zbyt skuteczne w tej roli. Mogły one służyć do termoregulacji, popisów godowych lub odstraszania napastników. Ceratopsy obejmowały bardzo zróżnicowane dinozaury od niewielkich mniej więcej metrowych i ważących ok. 23 kg form aż po wielkie, osiągające ponad sześć metrów długości i 5 t formy, Najsłynniejszym przedstawicielem tej grupy jest Triceratops. Większość jej członków ma w nazwie człon „ceratops”, jednak istnieją wyjątki od tej reguły (np. psitakozaur). Jednym z najwcześniejszym opisanych przedstawicieli Ceratopsia był Ceratops, który użyczył jej nazwy. Jednak obecnie uważa się go za nomen dubium z powodu nieobecności u niego jakichkolwiek cech mogących odróżnić go od innych ceratopsów.

    Kość przedzębowa występowała także u ptaków z kladu Ornithurae – odnotowano ją u przedstawicieli Hesperornithes, ichtiornisa, a także bardziej bazalnych rodzajów Yanornis, Yixianornis, Hongshanornis i Jianchangornis, jednak zanikła u Neornithes. Ptasia kość przedzębowa była funkcjonalnie odmienna od występującej u ptasiomiednicznych.

    Neornithes – podgromada ptaków nowoczesnych obejmująca tradycyjnie wszystkie współcześnie występujące taksony, taksony wymarłe w czasach historycznych, a także znane z mezozoiku ptaki uzębione.Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.

    Kość przedzębową odnaleziono również u niektórych dinozauromorfów z grupy Silesauridae, takich jak Sacisaurus i Silesaurus, uważanych dawniej za dinozaury ptasiomiedniczne.

    Przypisy

    1. David Lambert: Księga dinozaurów. Warszawa: ZETDEZET, 1994, s. 184. ISBN 83-85056-26-2.
    2. Zhou Zhonghe, Larry D. Martin. Distribution of the predentary bone in Mesozoic ornithurine birds. „Journal of Systematic Palaeontology”. 9 (1), s. 25–31, 2011. DOI: 10.1080/14772019.2010.504080 (ang.). 
    3. Jorge Ferigolo, Max C. Langer. A Late Triassic dinosauriform from south Brazil and the origin of the ornithischian predentary bone. „Historical Biology”. 19 (1), s. 23–33, 2007. DOI: 10.1080/08912960600845767 (ang.). 
    Silesauridae – klad archozaurów z grupy Dinosauriformes. Według definicji filogenetycznej przedstawionej przez Maxa Langera i współpracowników w 2010 roku obejmuje wszystkie archozaury spokrewnione bliżej z Silesaurus opolensis niż z Heterodontosaurus tucki lub Marasuchus lilloensis, natomiast według definicji zaproponowanej przez Nesbitta i współautorów (2010) do Silesauridae należałyby wszystkie zwierzęta bliżej spokrewnione z Silesaurus opolensis niż z wróblem zwyczajnym, Triceratops horridus lub aligatorem amerykańskim. Mimo iż grupę nazwano formalnie w 2010 roku, termin „silezaurydy” (ang. silesaurids) był używany nieformalnie już we wcześniejszych pracach. Najlepiej poznanym przedstawicielem Silesauridae jest silezaur z karniku Polski, do grupy tej wstępnie zaliczano też pseudolagozucha i Lewisuchus z ladynu Argentyny oraz formy noryckie, takie jak eucelofyz z obecnych terenów zachodnich Stanów Zjednoczonych i Sacisaurus z Brazylii. Najstarszymi znanymi przedstawicielami Silesauridae – jak również całej ptasiej linii archozaurów, Ornithodira – są: Asilisaurus, którego skamieniałości odkryto w środkowotriasowych (anizyk) osadach formacji Manda w Tanzanii, oraz współczesny mu Lutungutali, którego skamieniałości odkryto w osadach formacji Ntawere w Zambii. Langer i współpracownicy stwierdzili, że grupa Silesauridae może obejmować tylko silezaura i formy wykazujące zbliżone cechy uzębienia i szczęk, takie jak Sacisaurus i Technosaurus, jednak nie wykluczyli przynależności do niej również eucelofyza, pseudolagozucha i Lewisuchus. Według analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Sterlinga Nesbitta i in. do Silesauridae należą Lewisuchus (przypuszczalnie synonimiczny z pseudolagozuchem), Asilisaurus, Eucoelophysis, Silesaurus i Sacisaurus.Kość (łac. os, lm ossa; gr ostéon) – narząd, budujący układ kostny. Nauką zajmującą się kośćmi jest osteologia.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Żuchwa (łac. mandibula) – nieparzysta (pojedyncza), jedyna ruchoma kość szkieletu czaszki człowieka i zwierząt – często potocznie nazywana szczęką (dolną). Jako kość pojedyncza występuje u dorosłych osobników, bowiem w okresie płodowym składa się z dwóch części – lewej i prawej – które w późniejszym okresie zrastają się w linii pośrodkowej.
    Edmontozaur (Edmontosaurus) – czworonożny, roślinożerny dinozaur z rodziny hadrozaurów, z podrodziny hadrozaurów płaskogłowych. Jeden z największych ich przedstawicieli. Inne jego nazwy to Anatosaurus, Thespesius.
    Dinozauromorfy (Dinosauromorpha) – klad archozaurów obejmujący grupę Dinosauria i taksony blisko z nią spokrewnione. Bazalnymi dinozauromorfami są m.in. Marasuchus, przypuszczalnie tożsamy z nim Lagosuchus, Lagerpeton z ladynu Argentyny, Dromomeron z noryku Arizony, Nowego Meksyku i Teksasu oraz grupę Silesauridae, obejmującą m.in. silezaura z karniku Polski, eucelofyza z warstw karnickich i noryckich Nowego Meksyku, pseudolagozucha z ladynu Argentyny oraz Sacisaurus z noryku Brazylii i przypuszczalnie technozaura z karniku Teksasu. Tropy odkryte w Stryczowicach w województwie świętokrzyskim, reprezentujące ichnorodzaj Prorotodactylus, dowodzą, że bazalni przedstawiciele Dinosauromorpha żyli już we wczesnym oleneku. Jedynymi żyjącymi dziś dinozauromorfami są ptaki.
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.
    Silezaur (Silesaurus) – rodzaj archozaura żyjącego w późnym triasie na terenie współczesnej Europy. Odkrycie skamieniałości co najmniej kilkunastu osobników pozwoliło na stosunkowo dokładną rekonstrukcję morfologii zwierzęcia, a także zbadanie mikrostruktury kości i fizjologii. Analizy te sugerują, że należał do grupy zwierząt zwinnych i aktywnych. Silezaur był prawdopodobnie średniej wielkości czworonożnym roślinożercą prowadzącym stadny tryb życia. Filogenetyczna pozycja rodzaju Silesaurus była przedmiotem intensywnych debat od chwili jego opisania. Niektórzy naukowcy klasyfikowali go jako prawdziwego dinozaura, jednak większość paleontologów uznaje go za bliską grupę zewnętrzną dinozaurów. Wszystkie znane skamieniałości należące bezsprzecznie do przedstawicieli tego rodzaju pochodzą z Krasiejowa w województwie opolskim.
    Sacisaurus – rodzaj archozaura z grupy Dinosauriformes żyjącego w późnym triasie na obecnych terenach Ameryki Południowej. Został opisany w oparciu o niekompletną lewą kość żuchwy (MCN PV10041), zawierającą większość kości zębowej, trzy zęby wykazujące przystosowania do roślinożerności oraz bezzębną część rostralną, mogącą stanowić odrębną parę skostnień. W datowanych na późny karnik lub wczesny noryk osadach formacji Caturrita w Agudo, w południowej Brazylii, odkryto również kilka kości czaszki, kręgów, łopatkę, kość miedniczna, kości kończyn tylnych oraz liczne zęby. Nazwa rodzajowa Sacisaurus pochodzi od imienia Saci – jednonogiej istoty z brazylijskiej mitologii – oraz greckiego słowa sauros, oznaczającego „jaszczur”, i odnosi się do faktu, iż odnaleziono tylko jedną kość udową zwierzęcia. Epitet gatunkowy agudoensis pochodzi od miejsca odkrycia szczątków.
    Klad (z gr. ο κλάδος – gałąź) – w kladystyce, grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne (linie rozwojowe). W ujęciu ścisłym klady rozdzielają się dychotomicznie, tworząc dychotomiczne drzewo pokrewieństw. Diagramy przedstawiające drzewa pokrewieństw konstruowane metodami kladystycznymi nazywane są kladogramami. Ponieważ klady obejmują organizmy wszelkich rang systematycznych i mogą dotyczyć grup organizmów opisywanych w systemach klasyfikacyjnych w ramach zróżnicowanych kategorii systematycznych (lub ich części) – zwykle organizmy należące do określonego kladu nazywa się mianem "grupy".

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.033 sek.