• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Koło wodne

    Przeczytaj także...
    Młyn wodny - budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej, usytuowana nad rzekami. Bardzo rzadko budowane były młyny pływające.Azja Południowo-Wschodnia – nazwa stosowana dla określenia regionu Azji obejmującego Półwysep Indochiński i Archipelag Malajski wraz z Filipinami. Obejmuje on zatem następujące państwa: Mjanma, Tajlandia, Kambodża, Laos, Wietnam, Malezja, Singapur, Indonezja, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny. Zajmują one powierzchnię około 4,495 mln km², z liczbą ludności przekraczającą 550 mln mieszkańców (szacunek na rok 2004).
    Tarnowskie Góry (śl. Tarnowský Góry, niem. Tarnowitz, czes.: Tarnovské Hory, Tarnovice, łac. Montes Tarnovicenses) – miasto i gmina w południowo-zachodniej Polsce, w województwie śląskim, siedziba powiatu tarnogórskiego, na północnym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), historycznie na Górnym Śląsku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.
    Koło wodne nasiębierne podczas pracy

    Koło wodne, gatro - koło mające na obwodzie łopatki lub przegrody, poruszane siłą naporu wody, poprzednik turbiny wodnej. Najczęściej wykorzystywane do napędu młynów wodnych i narzędzi wykorzystywanych np. w tartakach lub kuźniach.

    Podnoszenie wód zabieg stosowany w celu nawodnienia pola, w przypadku gdy poziom wody jest niższy niż poziom pola. Najbardziej prymitywnym sposobem podnoszenia wód jest czerpanie wody z rzeki lub strumienia i przenoszenie jej w koszach lub kubłach na pole, gdzie rozlewa się ją w odpowiednich miejscach. Metoda ta jest wciąż stosowana w wielu krajach Azji Południowo-Wschodniej. Inne metody to stosowanie takich narzędzi i urządzeń jak:Herb Rumi – przedstawia odwróconą kotwicę, znak używany przez Świętopełka II Wielkiego, księcia Pomorza Gdańskiego używany do dziś jako znak Ruchu Kaszubskiego. Młyńskie koło symbolizuje wiele urządzeń rolniczych (np.: młyn) stosowanych na terenach kaszubskich. Srebrny pas przebiegający przez środek nawiązuje do rzeki przepływającej przez Rumię (Zagórska Struga).

    Podstawowy podział[]

    Zależnie od sposobu zasilania koła wodne dzielimy na:

    Koło wodne napędzające młot w kuźnicy. Eksponat Skansenu Maszyn Parowych i Parowozów przy Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach
    Koło wodne na Gowienicy w Babigoszczy
  • nasiębierne (wykorzystuje głównie energię potencjalną wody) o największej wydajności,
  • śródsiębierne (wykorzystuje energię potencjalną i kinetyczną wody),
  • podsiębierne (wykorzystuje głównie energię kinetyczną wody)
  • Pierwszy znany opis koła wodnego pochodzi z III wieku p.n.e. z Mechanike syntaksis Filona z Bizancjum, gdzie opisane jest zastosowanie koła wodnego do podnoszenia wody napędu zabawek mechanicznych.

    Kuźnica lub hamernia albo młotownia – dawny typ zakładu - manufaktury, w którym wytopione z rudy metale uzdatniano lub przerabiano za pomocą młota poruszanego kołem wodnym. Kuźnice (hamernie), stosowano także do nadawania odpowiedniego kształtu półproduktom i gotowym wyrobom metalowym, najczęściej żelaznym ale także z miedzi, mosiądzu, itp. Sama kuźnica była symbolem postępu stąd takie nazwy jak np. Kuźnica Kołłątajowska.Kuźnia - budynek przeznaczony do prac kowalskich. Wyposażenie kuźni to m.in. paleniska, kowadła; ewentualnie miejsca do podkuwania koni i inne stanowiska pomocnicze. Obecnie kuźnie tracą na znaczeniu ze względu na zmniejszającą się liczbę koni oraz powstawanie nowocześniejszych warsztatów mechanicznych.

    W niektórych krajach Bliskiego Wschodu i Azji Południowo-Wschodniej koła wodne używane są do podnoszenia wody. Jest to zapewne najstarsza maszyna poruszana siłą wody. Składa się ona z dużego koła wodnego o średnicy do 20 m, do którego są przymocowane drewniane lub gliniane czerpaki - wraz z obrotem koła, czerpaki podnoszą wodę w górę. Koła takie do tej pory czerpią wodę na przykład z rzeki Asi w Syrii, przelewając ją do akweduktów, którymi woda jest prowadzona na pola. Stosuje się je także w innych krajach Bliskiego Wschodu, używa się go również w Hercegowinie, gdzie wprowadzili je Turcy. W Wietnamie są stosowane koła o średnicy 10-15 m, zbudowane całkowicie z bambusa.

    Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.

    Ciekawostki[]

  • Koła wodne stosowane w średniowieczu miały od 2 do 4 KM mocy.
  • Pierwsze koło wodne w Polsce zbudowano w 1145 roku w Łęczycy. Służyło ono do napędu młyna.
  • W XVI wieku w Polsce pracowało ok. 3000 kół wodnych

  • Zachowane[]

  • Zabytkowa Kuźnia Wodna w Oliwie
  • Kuźnica wodna w Starej Kuźnicy
  • Zabytkowy młyn i tartak wodny Boroniówka w Ojcowskim Parku Narodowym
  • W heraldyce[]

    Element koła wodnego w heraldyce:

  • Herb gminy Wręczyca Wielka

    Filon z Bizancjum (stgr. Φίλων ὁ Βυζάντιος Philon ho Byzantios) – grecki pisarz i mechanik. Przypisuje się mu wynalezienie pierwszego termometru i katapulty. Wynalazku tego dokonał w 210 roku p.n.e.. Jest autorem:Energia potencjalna – energia jaką ma układ ciał umieszczony w polu sił zachowawczych, wynikająca z rozmieszczenia tych ciał. Równa jest pracy, jaką trzeba wykonać, aby uzyskać daną konfigurację ciał, wychodząc od innego rozmieszczenia, dla którego umownie przyjmuje się jej wartość równą zero. Konfigurację odniesienia dla danego układu fizycznego dobiera się zazwyczaj w ten sposób, aby układ miał w tej konfiguracji minimum energii potencjalnej. Podobnie jak pracę, energię potencjalną mierzy się w dżulach [J].
  • Herb gminy Trojanów

  • Zobacz też[]

  • elektrownia wodna
  • kamień młyński
  • noria
  • śruba Archimedesa
  • Przypisy

    1. Praca zbiorowa: Oxford - Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Cesarstwo Niemieckie - Arabowie na półwyspie pirenejskim. T. 17. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 176. ISBN 978-83-7425-697-1.
    Hercegowina (serb., chorw., bośn. i czarnog. Hercegovina / Херцеговина) – region geograficzno-historyczny w Alpach Dynarskich, obejmujący południową część państwa Bośnia i Hercegowina. Powierzchnia regionu wynosi 9 948 - 10 190 km² - rozbieżności w źródłach wynikają z licznych wariantów przebiegu granicy między Hercegowiną a Bośnią.Śruba Archimedesa – jeden z wynalazków przypisywanych Archimedesowi. Jest to podnośnik zbudowany ze śruby umieszczonej wewnątrz rury ustawionej skośnie do poziomu. W czasie pracy dolny koniec śruby zanurzony jest w wodzie, a obrót śruby wymusza jej ruch do góry. Ponieważ ilość wody nabierana przez śrubę jest zazwyczaj duża, mimo strat spowodowanych nieszczelnościami nie jest konieczne, by śruba przylegała ściśle do wnętrza rury.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Turbina wodna (turbina hydrauliczna) - silnik wodny przetwarzający energię mechaniczną wody na ruch obrotowy za pomocą wirnika z łopatkami. Stosowana głównie w elektrowniach wodnych do napędu prądnic. Zalicza się do: silników hydrokinetycznych; silników przepływowych.
    Heraldyka – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmuje się badaniem rozwoju i znaczenia oraz zasadami kształtowania się herbów. Wywodzi się od słowa herold – oznaczającego urzędnika dworskiego, wywołującego nazwiska rycerzy biorących udział w turniejach. W innych językach europejskich nazywana jest podobnie (ang. heraldry, franc. heraldique , niem. Heraldik) lub słowami pochodzącymi od nazwy herb (niem. Wappenkunde).
    Bambus (Bambusa Shreb.) – rodzaj roślin wieloletnich o drewniejących łodygach należący do rodziny wiechlinowatych. Stanowi jeden z kilkudziesięciu rodzajów zwyczajowo określanych mianem "bambusów", wchodzących w skład podrodziny bambusowych (Bambusoideae). Rodzaj liczy ok. 130 gatunków występujących w tropikalnej i subtropikalnej części Azji, poza tym niektóre gatunki są szeroko rozpowszechnione w uprawie.
    Herb Czerska przedstawia: koło młyńskie, rzeczkę i trzy sosny. Został zaprojektowany w 1925 roku na wniosek Rady Gminy o przyznanie praw miejskich.
    Herb Miłomłyna – na niebieskim polu białe koło młyńskie a w środku krzyż -symbol Zakonu Krzyżackiego. Przywilej lokacyjny wraz z herbem Miłomłyn otrzymał w 1335 roku od komtura Zakonu Hartwiga.
    Herb Piechowic przedstawia tarczę herbową barwy ultramarynowej. Widnieje na niej drewniane koło młyńskie o kolorze drewna z podkreśleniem słoi, na obwodzie którego mieści się osiem prostokątnych czerpaków. Nad kołem umieszczone jest koryto z drewna, z ktgórego spływa biały strumień wody. Woda spływa z koryta na koło z lewej strony. Pod kołem umiweszczone są białe fale wodne. Herb został ustalony 24 stycznia 2008 roku.
    Babigoszcz (niem. Hammer) – wieś w Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Przybiernów; przy drodze krajowej nr 3, nad Gowienicą.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.037 sek.